Een levensloopbestendige woning in 6 stappen

Onderwerp: Langer thuis wonen, Levensloopbestendige woning
1 januari 2020
Carmen van Andel

Levensloopbestendige woning – Herinneringen, de omgeving en de sociale contacten: dat is wat een huis tot een thuis maakt. Dus, als u fijn woont, is er niets heerlijker dan er blijven wonen zolang u wilt, nietwaar? En dat kan! 

 

Als u van uw huis een levensloopbestendige woning maakt, dan kunt u er blijven wonen ook als: 

 

  • u in de toekomst zorg nodig heeft
  • u een verhoogd risico op vallen krijgt
  • woont in een huis met meerdere verdiepingen
  • u niet teveel wilt investeren

 

Maar hoe kunt u uw huis levensloopbestendig maken? Zeker als u nu nergens last van heeft en met gemak van uw hele huis gebruikmaakt, kan het moeilijk zijn om te bepalen waar u begint. Daarom laat ik in dit artikel zien hoe u uw bestaande woning in zes stappen klaarmaakt voor de toekomst. Ik ga ook in op de kosten en mogelijkheden tot financieren. Het eerste deel van dit blog gaat over de stappen en het tweede gedeelte over de kosten. 

Wat is een levensloopbestendige woning? 

Meer dan een huis zonder trap

 

Een levensloopbestendige woning is een huis dat zo is aangepast of gebouwd, dat de bewoners er hun hele leven in kunnen wonen. Zelfs als er zorg nodig is of als de bewoners slecht ter been zijn.

 

Volgens het kennisinstituut Onze Taal werd de term ‘levensloopbestendige woning’ voor het eerst gebruikt in de jaren ’90. Deze omschrijving moest het type woningen aanduiden waar mensen hun hele leven kunnen blijven wonen. Van jonge stellen en gezinnen tot en met senioren. Het huis vormt het hele leven de thuisbasis van het gezin. In een levensloopbestendige woning zijn lichamelijke klachten dan ook geen reden meer om te verhuizen: de woning zijn hierop aangepast.

levensloopbestendige woning - rijtjeshuis-min
Van bijna elk huis kan een levensloopbestendige woning gemaakt worden!

Waarom uw huis levensloopbestendig maken?

Dit is de reden om er vroeg mee te beginnen

 

Er worden steeds meer levensloopbestendige huizen gebouwd. Deze huizen hebben bijvoorbeeld geen drempels, een inloopdouche, een keuken met inductiekookplaat en een slaapkamer op de begane grond. Alles is gebouwd met het oog op een toekomst waarin iemand minder mobiel is. Het allerbelangrijkste is dat iemand zich veilig door het huis kan verplaatsen en niet bang hoeft te zijn voor ongelukken.

 

Helaas zijn dit soort huizen door de situatie in de bouw vaak duur en dus voor veel mensen niet betaalbaar. Daarom is het belangrijk om ook bestaande huizen zo aan te passen dat er lang en veilig gewoond kan worden. Moet er bijvoorbeeld toch iets worden veranderd in de badkamer of keuken? Kies dan voor opties die ook in de toekomst ideaal zijn. 

 

Hoe begint u daar dan mee? 

Denk ten eerste goed na over alle plekken in uw huis die mogelijk onhandig of onveilig worden in de toekomst: 

 

  • Kookt u op gas?
  • Heeft u alleen een ligbad of een douche met instap?
  • Heeft u een trap of meerdere trappen?
  • Heeft u een onderhoudsintensieve tuin?
  • Zijn er drempels en andere opstapjes? 

Hoe maak ik mijn huis klaar voor de toekomst?

Dit zijn de 6 stappen die uw huis levensloopbestendig maken

 

Zoals beloofd, hier komen de 6 aanpassingen die u kunt doen om uw huis in een levensloopbestendige woning te veranderen. Zo bent u klaar voor de toekomst. Zelfs voor een toekomst met zorg. Houd wel uw eigen situatie in uw achterhoofd, ongetwijfeld zijn lang niet alle opties op u van toepassing.

Woningaanpassing 1: zorg voor opgeruimde en ruime looproutes

 

U kent het vast wel, u let even niet op en hoppa, daar blijft uw grote teen haken achter het randje van uw vloerkleed. Niet handig als u een beetje last heeft van uw evenwicht. Daarom: zorg ervoor dat uw looproutes veilig zijn. Vallen is namelijk een van de meest voorkomende redenen waardoor senioren op de eerste hulp belanden. Onnodig! 

 

Dit is hoe u het doet:

  • Bepaal welke looproutes u het vaakst gebruikt. Haal onnodige obstakels weg.
  • Zorg ervoor dat u geen drempels heeft in huis. Heeft u die wel en zijn ze niet te verwijderen? Dan zijn drempelhulpen ideaal.
  • Als u de mogelijkheid heeft: ga voor brede deuren. Dat is sowieso makkelijk met verhuizen, kleine kinderen en boodschappen, maar ook als u bijvoorbeeld een rollator wilt gebruiken in huis.
  • Verwijder tapijten, vloerkleden en deurmatten die onhandige, omhoog krullende randen hebben. Saai? Denk eens aan een gladgeweven vloerkleed. Mooi, makkelijk schoon te houden en minder kans op struikelgevaar.
  • Plaats voldoende verlichting op uw looproutes.
  • Als u last krijgt van duizeligheid is het slim om op uw routes op slimme plekken wandbeugels te plaatsen die u kunt vastgrijpen.

 

Natuurlijk is er altijd een kans dat u valt, welke leeftijd u ook heeft, maar met deze aanpassingen verkleint u die kans flink!

Woningaanpassing 2: de keuken

 

De keuken kan een behoorlijk onveilige plek zijn. Niet alleen als u ouder bent, maar ook voor kleine kinderen. Tijd om kritisch naar de keuken te kijken.

 

Dit is hoe u het doet:

  • Vervang uw gasfornuis voor een inductiekookplaat. Die zijn veilig, snel en zuinig.
  • Verwijder hoge en diepe bovenkasten en vervang die door lagere en ondiepe kasten Zo kunt u erbij zonder dat u op een krukje hoeft te staan. Ook makkelijk bij de achterste pannen in dat onderkastje kunnen? Dat kan eenvoudig met lades.
  • Plaats goede verlichting in uw keuken en onder de hangkasten.
  • Bewaar zware dingen in bovenste laden van de onderkasten, zo hoeft u niet zo veel te tillen.
  • Als u het niet al heeft: laat een brandalarm installeren.
  • Vervang uw gewone kraan voor een makkelijk te bedienen mengkraan.
  • Kunt u niet zo heel lang meer staan? Dan is een kruk om op te zitten handig.
  • Zit u in een rolstoel? Dan is een onderrijdbaar aanrecht op uw hoogte perfect.

 

Met een op deze manier aangepaste keuken, heeft u de kans op keukenbrandjes en valpartijen van krukjes een heel stuk naar beneden gebracht.

Levensloopbestendige woning
Een inductie kookplaat is niet alleen veilig, maar ook goed schoon te maken.

Woningaanpassing 3: de badkamer en het toilet

 

Een ligbad is handig als u kleine kinderen heeft, maar als u daarnaast geen douche heeft en dus moet douchen in het bad, kan dat wel eens lastig worden in de toekomst. Zeker in combinatie met gladde tegels op de vloer.

 

Zo pakt u uw badkamer aan:

  • Als het kan, laat uw bad vervangen voor een inloopdouche.
  • Gebruik antislipmatten in uw douche en badkamer.
  • Vervang de gewone kraan voor een thermostaatkraan. Nooit meer per ongeluk heel koud of heet water over u heen!
  • Kunt u niet zo lang meer staan? Plaats een douchestoel of kruk en beugels aan de muur. Beugels zijn ook handig in de wc.
  • Is uw toilet te laag? U kunt hem laten vervangen voor een hoger exemplaar of u kunt kiezen voor een toiletverhoger. Een toiletverhoger is een handige en voordelige optie.

Woningaanpassing 4: de trap

 

De trap, het kan een ellendig ding zijn. Mijn opa kwam op een gegeven moment amper nog boven, omdat hij dan helemaal buiten adem was. Niet leuk. Niet voor hem en ook niet voor zijn kinderen, die zich vreselijk veel zorgen maakten. Een fijne oplossing is een traplift. Vroeger waren die nogal duur, maar tegenwoordig is het mogelijk om een gebruikte traplift op uw trap te laten plaatsen. Die zijn net zo veilig als nieuwe en vaak duizenden euro’s goedkoper.

 

Zo maakt u uw trap veilig:

  • Zorg voor een stevige trapleuning en eventueel een tweede trapleuning. Maar let op: de leuning is er niet om u aan op te hijsen.
  • Plaats antislipmatten op de traptreden.
  • Zorg voor goede verlichting in het trapgat.
  • Kost traplopen u veel moeite? Bekijk dan eens de opties voor een (gebruikte) traplift.

 

Door op tijd een traplift te plaatsen voorkomt u nare valpartijen én houdt u uw energie over voor de dingen die ertoe doen. En wedden dat de kleinkinderen het geweldig vinden?

Woningaanpassing 5: de tuin

 

Heeft u een tuin? Geweldig! Tuinieren is ontzettend goed voor lichaam en geest. Maar, eerlijk is eerlijk, het kost ook tijd en energie. Heeft u net het onkruid uit de voortuin getrokken, staat het weer hoog in de achtertuin. Echter, als u zorgt voor slimme beplanting en goede paden, kunt u heel lang genieten van uw tuin zonder dat het teveel tijd kost.

 

Zo doet u het:

  • Een goed tuinontwerp is het halve werk.
  • Bepaal waar u graag zit en waar u graag loopt. Kies daar voor verlichting en bestrating die niet glad wordt. Bijvoorbeeld keramische tegels of Geocolor 3.0. Uitgewassen bestrating is vaak ook antislip. Kijk in elk geval naar algwerende tegels.
  • Zorg ervoor dat er geen drempels of onhandige opstapjes in de tuin zijn.
  • Maak borders niet breder dan 1 meter of 2 meter als u er omheen kunt lopen. Zo kunt u er goed bij.
  • Kies voor vaste planten. Die hebben vaak weinig onderhoud nodig en komen vanzelf weer terug. Bovendien worden ze vaak elk jaar mooier.
  • Zorg voor een waterpunt in de tuin, zo wordt het water geven een fluitje van een cent.
  • Het is belangrijk dat u ook een schaduwplek in uw tuin heeft. Zeker nu de zomers steeds warmer lijken te worden.

 

Houd deze tips in uw achterhoofd als u uw tuin aan gaat pakken en u heeft een levendige en veilige tuin, die weinig onderhoud nodig heeft. Hier vind u een handig overzicht om uw tuin onderhoudsvrij te maken, inclusief lijst met geschikte planten.

Woningaanpassing 6: domotica toepassen in huis

 

Domotica, slimme apparaten en robots die huishoudelijke taken overnemen, of iemand waarschuwen als u al een tijd niet heeft bewogen. Dit zijn natuurlijk helemaal geen woningaanpassingen, maar ze kunnen uw leven wel een stuk makkelijker, veiliger en aangenamer kan maken, nu en in de toekomst.

 

Het zou best fijn zijn als u niet zelf met de stofzuiger hoeft te hannesen, niet waar? Dat kan met een robotstofzuiger. Die zijn inmiddels al zo slim dat ze bijvoorbeeld zelf teruggaan naar hun laadstation als de accu bijna leeg is. U heeft er bijna geen omkijken naar.

 

Een mooi ander voorbeeld is de Google Home. Een speaker waaraan u dingen kunt vragen, bijvoorbeeld hoe laat het is, om iemand te bellen, om uw favoriete muziek op te zetten, een programma op tv af te spelen of om de verlichting in uw huis aan of uit te doen. Een levensloopbestendige woning kan eigenlijk niet meer zonder domotica.

Robotstofzuiger voor ouderen
Dit futuristische ding is een robotstofzuiger.

De kosten

Waarom er meer mogelijk is dan u misschien denkt

 

Als u deze lijst met tips heeft gelezen, denkt u misschien: ja, mijn badkamer helemaal laten aanpassen? Weet u wel hoeveel dat kost? Dat snap ik. Voor sommige mensen zal het makkelijk te betalen zijn, anderen hebben het misschien niet zo op de rekening staan. Daarom bespreek ik in deze sectie een aantal opties voor het financieren van huisaanpassingen om uw huis levensloopbestendig te maken. Ik heb het onderverdeeld in twee secties: hypotheek en vergoeding via de overheid.

Financieren deel 1: overwaarde hypotheken en andere bancaire leningen

 

Als u net een huis gekocht heeft, dan kunt u aanpassingen zoals een nieuwe keuken of badkamer misschien meefinancieren in uw hypotheek. Uw hypotheekadviseur kan u daar alles over vertellen.

 

Maar hoe zit dat als u al jaren in hetzelfde koophuis woont en bijvoorbeeld 65-plus bent? Dan is het minder makkelijk om uw hypotheek te verhogen. Dat, terwijl uw overwaarde op dit moment (2020) waarschijnlijk enorm is!

 

In het verleden was het lastig om het vermogen dat vastzit in de stenen los te maken. Tegenwoordig is dat een stuk makkelijker. Helemaal als u bijvoorbeeld ouder bent dan 55 jaar. Er zijn namelijk steeds meer banken die financieringsopties bieden voor senioren. Zo kunt u toch uw overwaarde gebruiken om uw huis om te toveren tot een levensloopbestendige woning, zónder dat u uw huis moet verkopen.

 

Zo werkt de overwaarde hypotheek:

  • De hypotheek moet helemaal of grotendeels zijn afgelost.
  • U moet boven een bepaalde leeftijd zijn.

Op deze voorwaarden kunt u bij een aantal banken uw overwaarde opnemen, kijk hier voor een uitgebreid overzicht van voorwaarden, voor- en nadelen per bank.

Overwaarde gebruiken 

 

Vervolgens bieden de verschillende banken verschillende producten aan:

  • U kunt ervoor kiezen om uit uw overwaarde een maandelijkse uitkering te krijgen, als aanvulling op uw normale inkomen.
  • U kunt er ook voor kiezen om een groot bedrag in een keer op te nemen, bijvoorbeeld voor een verbouwing.
  • Let er wel op hoe de financiering uiteindelijk terugbetaald moet worden. Wordt de bank eigenaar van uw huis en mag u er blijven wonen tot u dat niet meer wilt? Of komt de lening bovenop uw bestaande hypotheek? Bovendien, denk er goed over na wat er gebeurt als de waarde van uw woning zal dalen en wat voor invloed de overwaarde hypotheek heeft op een eventuele erfenis voor uw kinderen.

 

Andere opties zijn de Blijverslening en de Verzilverlening van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn).

opeethypotheek-verzilveren
Uw huis kan een mooi spaarpotje zijn.

Financieren deel 2: vergoedingen via de overheid

 

In sommige gevallen kunnen de woningaanpassingen en hulpmiddelen zoals een douchekruk worden vergoed: door de overheid via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en soms door de zorgverzekering.

 

Dit vergoedt de zorgverzekering:

De zorgverzekering vergoedt veel hulpmiddelen die u persoonlijk nodig heeft. Denk bijvoorbeeld aan hulpmiddelen die worden gebruikt voor verzorging en verpleging op bed, zoals verstelbare bedden, speciale matrassen en glij- en rollakens. Hulpmiddelen zoals een kunstgebit en een bril vallen gedeeltelijk onder het eigen risico.

 

Echte woningaanpassingen zoals een traplift vallen niet onder de zorgverzekering.

 

Dit vergoedt de overheid:

De Wmo is bedoeld om mensen te helpen zo lang mogelijk zelfstandig thuis te blijven wonen. Hulpmiddelen die met dit doel gebruikt worden, worden vergoed door de gemeente. De gemeente is namelijk verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wmo.

 

Voorbeelden:

 

Naast aanpassingen van de woning, kunt u via de Wmo ook bijvoorbeeld een scootmobiel of rolstoel (bij gebruik voor langere tijd) aanvragen. Als u een Wmo-indicatie heeft, ontvangt u alles wat u nodig heeft. U moet in 2020 een maximale eigen bijdrage van € 19,- per maand betalen. De bijdrage is onafhankelijk van uw inkomen of vermogen.

 

Complete badkamer- of keukenverbouwingen zal de Wmo niet vergoeden, maar wel hulpmiddelen om uw woning en omgeving zo te maken dat u er nog lang veilig en zelfstandig kunt wonen.

 

Om in aanmerking te komen voor de vergoeding van hulpmiddelen via de Wmo moet u een verzoek indienen bij de gemeente.

Conclusie

 

Tot slot, ik hoop dat u via dit blog voldoende informatie heeft over waarom en hoe u uw huis klaarmaakt voor de toekomst. Wat die toekomst ook brengen mag.

 

Welke ruimte gaat u als eerste aanpakken?

Meer van dit soort handige informatie ontvangen?

Schrijf u dan in voor onze nieuwsbrief! Dat kan via het formulier hieronder. En u kunt zich altijd weer uitschrijven. Welkom!

Bronnen

 

‘Vallen eist steeds meer levens’, Trouw (2019)

‘Meer ouderen ernstig gewond na een val’, AD (2019)

VeiligheidNL

AMC over valpreventie en ouderen