Wilt u prettig en veilig thuis blijven wonen, maar wordt dat op sommige punten lastiger? Via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) kan uw gemeente ondersteuning bieden. Denk aan huishoudelijke hulp, begeleiding, vervoer, een rolstoel of een aanpassing van uw woning.
Op deze pagina leest u wat in 2026 geldt, welke hulp onder de Wmo kan vallen, hoe u ondersteuning aanvraagt en hoe u zich voorbereidt op het gesprek met de gemeente. Ook leggen we uit wanneer u juist bij uw zorgverzekeraar moet zijn en welke landelijke veranderingen voor 2028 en 2029 zijn aangekondigd.
Wmo in het kort
- U meldt uw hulpvraag bij het Wmo-loket, sociaal wijkteam of zorgloket van uw gemeente.
- De gemeente onderzoekt wat u nodig heeft en welke oplossing passend is.
- In 2026 betalen de meeste mensen maximaal € 21,80 per maand voor Wmo-ondersteuning waarop het abonnementstarief van toepassing is.
- U heeft recht op gratis onafhankelijke cliëntondersteuning.
- Niet ieder hulpmiddel valt onder de Wmo. Sommige hulpmiddelen vallen onder de zorgverzekering en eenvoudige hulpmiddelen moet u vaak zelf betalen.
- Het aanbod van algemene voorzieningen en de gekozen oplossing kunnen per gemeente verschillen.
Wmo uitgelegd in een korte video
Wilt u liever kijken en luisteren? In deze video krijgt u een korte uitleg over de Wmo en ondersteuning om prettig en veilig thuis te blijven wonen.
Wat is de Wmo?
De Wmo helpt mensen die ondersteuning nodig hebben om zelfstandig te leven en mee te blijven doen in de samenleving. Gemeenten voeren de wet uit. Daarom meldt u zich bij het Wmo-loket, sociaal wijkteam of zorgloket van uw eigen gemeente.
De gemeente kijkt niet alleen naar een ziekte, beperking of diagnose. Tijdens het onderzoek wordt uw dagelijkse situatie bekeken. Wat gaat nog goed? Waar loopt u tegenaan? Welke hulp krijgt u al? Wat kunnen algemene voorzieningen oplossen en waar is aanvullende ondersteuning nodig?
De uitkomst is daardoor persoonlijk. Twee mensen met dezelfde aandoening hoeven niet automatisch dezelfde Wmo-voorziening te krijgen.
Welke hulp kan de gemeente bieden?
Welke voorziening passend is, hangt af van uw situatie en het beleid van uw gemeente. Veelvoorkomende vormen van ondersteuning zijn:
Ondersteuning | Voorbeelden |
|---|---|
Hulp bij het huishouden | Schoonmaken en andere noodzakelijke huishoudelijke taken die u niet zelf kunt uitvoeren. |
Begeleiding | Hulp bij dagstructuur, administratie, sociale contacten of zelfstandig functioneren. |
Dagbesteding | Activiteiten, structuur en contact met anderen, soms inclusief vervoer. |
Vervoer | Regiotaxi, scootmobiel of een andere oplossing om u lokaal te kunnen verplaatsen. |
Hulpmiddelen | Bijvoorbeeld een rolstoel of scootmobiel wanneer deze noodzakelijk is voor uw zelfstandigheid of deelname aan de samenleving. |
Woningaanpassingen | Bijvoorbeeld een traplift, drempelaanpassing of aangepaste douche wanneer deze oplossing noodzakelijk en passend is. |
Ondersteuning voor mantelzorgers | Respijtzorg, advies of tijdelijke vervanging om overbelasting te helpen voorkomen. |
Persoonlijke verzorging en verpleging, zoals hulp bij wondverzorging of medische verzorging thuis, vallen meestal onder de Zorgverzekeringswet. Intensieve en blijvende zorg kan onder de Wet langdurige zorg vallen. De gemeente kan helpen bepalen bij welk loket uw hulpvraag thuishoort.
Wmo, zorgverzekering of zelf betalen?
Een veelgestelde vraag is waar u een hulpmiddel moet aanvragen. Niet ieder hulpmiddel voor thuis valt namelijk onder de Wmo.
Hulpmiddel of ondersteuning | Waar meestal aanvragen? | Voorbeelden en aandachtspunten |
|---|---|---|
Woningaanpassingen | Gemeente via de Wmo | Bijvoorbeeld een traplift, aangepaste douche, hellingbaan of het toegankelijker maken van de woning. De gemeente beoordeelt of de aanpassing noodzakelijk en passend is. |
Hulpmiddelen voor verplaatsing | Gemeente via de Wmo | Bijvoorbeeld een rolstoel of scootmobiel wanneer u deze langdurig nodig heeft om zelfstandig te functioneren of mee te doen. |
Medische hulpmiddelen voor behandeling of verpleging | Zorgverzekeraar | Bijvoorbeeld bepaalde verpleegartikelen, speciale matrassen of medische hulpmiddelen. De precieze vergoeding hangt af van de medische noodzaak en uw zorgverzekering. |
Hoortoestel | Zorgverzekeraar | Een gehoorapparaat kan onder voorwaarden vanuit de basisverzekering worden vergoed. Voor volwassenen geldt daarbij meestal een wettelijke eigen bijdrage. |
Eenvoudige loophulpmiddelen | Meestal zelf betalen | Een rollator, wandelstok, looprek of krukken worden doorgaans niet vanuit de basisverzekering of Wmo vergoed als algemeen gebruikelijk hulpmiddel. Vraag bij twijfel naar de regels in uw persoonlijke situatie. |
Twijfelt u waar een hulpmiddel thuishoort? Koop het dan niet direct zelf als u verwacht dat vergoeding mogelijk is. Neem eerst contact op met uw gemeente of zorgverzekeraar. Een hulpmiddel dat u al heeft aangeschaft, wordt niet automatisch achteraf vergoed.
Algemene voorziening of maatwerkvoorziening
Algemene voorziening
Een algemene voorziening is toegankelijk zonder uitgebreid individueel onderzoek. Denk bijvoorbeeld aan een maaltijdservice, boodschappendienst, ontmoetingsactiviteit of gemeentelijke klussendienst.
De gemeente kan hiervoor een bijdrage vragen. Welke voorzieningen beschikbaar zijn en hoeveel u betaalt, kan per gemeente verschillen.
Maatwerkvoorziening
Een maatwerkvoorziening wordt afgestemd op uw persoonlijke situatie. De gemeente onderzoekt welke oplossing noodzakelijk en passend is.
Voorbeelden zijn individuele begeleiding, een rolstoel, scootmobiel, huishoudelijke ondersteuning of een woningaanpassing zoals een traplift.
Waarom kan de uitkomst per gemeente verschillen?
De Wmo is een landelijke wet, maar gemeenten hebben ruimte bij de uitvoering. Daardoor kan het aanbod van voorzieningen en de manier waarop ondersteuning wordt georganiseerd per woonplaats verschillen.
Een gemeente kan bijvoorbeeld een algemene voorziening hebben die een deel van uw probleem oplost. Denk aan een was- en strijkservice, boodschappendienst, collectief vervoer of een lokale klussendienst. Een andere gemeente kan voor dezelfde situatie een andere oplossing beschikbaar hebben.
Ook bij woningaanpassingen kijkt de gemeente naar de meest passende en doelmatige oplossing. Soms is dat een aanpassing van uw huidige woning. In een andere situatie kan de gemeente onderzoeken of verhuizen naar een geschikte woning een goede oplossing is, eventueel in combinatie met een verhuisvoorziening.
Dat betekent niet dat een gemeente zonder onderzoek zomaar een standaardoplossing mag opleggen. Uw persoonlijke situatie, behoeften en voorkeuren moeten worden meegenomen.
Wmo aanvragen: zo werkt het
- Meld uw hulpvraag. Neem contact op met het Wmo-loket, sociaal wijkteam of zorgloket van uw gemeente. Een familielid of mantelzorger mag u daarbij helpen.
- Vraag gratis cliëntondersteuning. Een onafhankelijke cliëntondersteuner kan u helpen uw situatie duidelijk te maken en mag aanwezig zijn bij het gesprek.
- Bereid het gesprek voor. Noteer waar u in het dagelijks leven tegenaan loopt, wat u al heeft geprobeerd en welke hulp u al krijgt.
- De gemeente onderzoekt uw situatie. Dit onderzoek moet in principe binnen zes weken na uw melding plaatsvinden. Vaak gebeurt dit tijdens een gesprek bij u thuis, dat ook wel het keukentafelgesprek wordt genoemd.
- Er kan aanvullende informatie nodig zijn. Soms heeft de gemeente bijvoorbeeld medische of functionele informatie nodig om goed te kunnen beoordelen welke oplossing passend is.
- U ontvangt een onderzoeksverslag. Controleer goed of uw situatie, dagelijkse problemen en gemaakte afspraken correct zijn beschreven.
- Dien de formele aanvraag in. Als u een maatwerkvoorziening wilt, volgt na het onderzoek de formele aanvraag. De gemeente neemt hierover een besluit en legt dit vast in een beschikking.
Houd er rekening mee dat het hele traject langer kan duren wanneer aanvullend onderzoek of medisch advies nodig is. Na een positieve beschikking kan er bovendien nog tijd nodig zijn om een hulpmiddel te leveren of een woningaanpassing uit te voeren.
Heeft u met spoed ondersteuning nodig?
In een acute situatie hoeft u niet eerst de normale onderzoeksperiode af te wachten. Als onmiddellijk ondersteuning nodig is, moet de gemeente binnen 24 tot 48 uur een tijdelijke maatwerkvoorziening regelen. Tegelijkertijd start het gewone onderzoek naar een structurele oplossing.
Geef bij uw melding daarom duidelijk aan wanneer wachten onverantwoord is. Denk bijvoorbeeld aan een plotselinge situatie waarin zelfstandig thuis functioneren niet meer veilig lukt.
Lees ook: waarom u Wmo-hulp beter niet te laat aanvraagt.
Hoeveel eigen bijdrage betaalt u in 2026?
In 2026 betalen de meeste mensen voor Wmo-ondersteuning waarop het abonnementstarief geldt maximaal € 21,80 per maand. Het CAK berekent en int deze eigen bijdrage. Het bedrag is bij het abonnementstarief niet afhankelijk van de hoeveelheid ondersteuning die u ontvangt.
U betaalt mogelijk geen abonnementstarief als:
- uw gemeente een vrijstelling of minimabeleid toepast;
- binnen uw huishouden al een eigen bijdrage voor bepaalde langdurige zorg wordt betaald en de anticumulatieregeling van toepassing is;
- u een meerpersoonshuishouden voert en nog niet de AOW-leeftijd heeft bereikt;
- u jonger bent dan 18 jaar, al kunnen voor bepaalde woningaanpassingen voor minderjarigen aparte regels gelden.
Voor sommige algemene voorzieningen, collectief vervoer en beschermd wonen gelden andere regels. Controleer daarom altijd uw beschikking, de informatie van uw gemeente en de informatie van het CAK.
Belangrijk: plannen voor 2028 en 2029
- 2028: de invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage voor de Wmo is doorgeschoven van 1 januari 2027 naar op zijn vroegst 1 januari 2028. Het wetsvoorstel is nog niet definitief. De precieze regels kunnen dus nog veranderen.
- 2029: het kabinet is van plan reguliere huishoudelijke hulp vanaf 1 januari 2029 niet langer als Wmo-maatwerkvoorziening aan te bieden aan mensen die deze hulp zelf kunnen betalen en regelen. Voor mensen die dat niet kunnen moet een vangnet blijven bestaan. Hoe dat vangnet precies wordt ingericht, wordt nog uitgewerkt.
Voor 2026 verandert hierdoor niets. Heeft u nu huishoudelijke hulp via de Wmo, dan stopt die niet automatisch door deze plannen. Het gaat om toekomstige wijzigingen die nog verder juridisch en praktisch moeten worden uitgewerkt.
Zorg in natura of persoonsgebonden budget
Krijgt u een maatwerkvoorziening, dan zijn er vaak twee manieren waarop de ondersteuning geregeld kan worden.
Zorg in natura
Bij zorg in natura regelt de gemeente uw ondersteuning via een aanbieder waarmee zij afspraken heeft gemaakt. De gemeente en aanbieder verzorgen het grootste deel van de administratie.
Bij een hulpmiddel bepaalt de gemeente binnen de beschikbare oplossingen welk hulpmiddel passend is. Dat kan bijvoorbeeld een bepaald type rolstoel of scootmobiel zijn.
Persoonsgebonden budget
Met een persoonsgebonden budget (pgb) kunt u binnen de voorwaarden meer zelf regelen. U kunt bijvoorbeeld zelf een hulpverlener kiezen of in bepaalde gevallen een ander passend hulpmiddel inkopen.
U moet kunnen uitleggen waarom een pgb voor uw situatie passend is en hoe u de kwaliteit van de ondersteuning bewaakt. De Sociale Verzekeringsbank beheert het budget en betaalt goedgekeurde declaraties. De voorwaarden en tarieven kunnen per gemeente verschillen.
Woningaanpassing via de Wmo
Een woningaanpassing kan nodig zijn wanneer u door een beperking niet meer veilig of prettig in uw woning kunt functioneren. De gemeente onderzoekt welke oplossing passend en doelmatig is.
Mogelijke woningaanpassingen zijn:
- een traplift;
- het verwijderen of verlagen van drempels;
- steunbeugels of een vaste douchezitplaats;
- aanpassing van badkamer, toilet of keuken;
- verbreding van deuren;
- een hellingbaan of plateaulift.
De gemeente kijkt naar de hele woonsituatie
Bij een aanvraag kijkt de Wmo-consulent meestal verder dan alleen naar het hulpmiddel dat u zelf in gedachten heeft.
Vraagt u bijvoorbeeld een traplift aan, dan kan ook worden gekeken naar andere delen van de woning. Kunt u de badkamer goed gebruiken? Zijn er hoge drempels? Is er voldoende ruimte wanneer u later of nu een rollator of rolstoel gebruikt? Kan de voorgestelde aanpassing uw probleem voor langere tijd voldoende oplossen?
Het uitgangspunt is niet dat u per definitie het hulpmiddel krijgt dat u aanvraagt, maar dat de gemeente een passende oplossing moet bieden voor het probleem dat tijdens het onderzoek wordt vastgesteld.
Koop of laat een woningaanpassing daarom bij voorkeur niet plaatsen voordat de gemeente een besluit heeft genomen. Een voorziening die u al zelf heeft aangeschaft, wordt niet altijd achteraf vergoed.
De gemeente kan daarnaast onderzoeken of een andere woning een passende oplossing is. Zeker bij grote en kostbare woningaanpassingen kan de mogelijkheid om te verhuizen onderdeel zijn van de afweging.
Meer informatie: woningaanpassing aanvragen via de Wmo en een traplift via de Wmo.
Zo bereidt u het keukentafelgesprek goed voor
Een goede voorbereiding helpt om duidelijk te maken waar u werkelijk tegenaan loopt. Probeer niet alleen te vertellen welke voorziening u graag wilt, maar vooral welk probleem u wilt oplossen.
- Schrijf uw verhaal vooraf op. Loop in gedachten een gewone dag door, vanaf het opstaan tot het naar bed gaan. Noteer wat moeilijk gaat, veel energie kost of niet meer veilig voelt.
- Gebruik concrete voorbeelden. Denk aan traplopen, douchen, naar het toilet gaan, koken, schoonmaken, boodschappen doen of naar buiten gaan.
- Vertel wat u al heeft geprobeerd. Leg uit welke oplossingen u zelf al gebruikt en waarom deze niet voldoende zijn.
- Kijk ook naar uw omgeving. Is de supermarkt bereikbaar? Kunt u bij de huisarts komen? Is openbaar of aangepast vervoer beschikbaar? Kunt u sociale contacten en activiteiten blijven bezoeken?
- Bekijk welke algemene voorzieningen uw gemeente heeft. Denk aan collectief vervoer, maaltijdvoorzieningen, een boodschappendienst, klussendienst of activiteiten in de wijk.
- Neem relevante informatie mee. Medische informatie is niet altijd nodig, maar kan nuttig zijn als deze verduidelijkt wat u functioneel wel en niet kunt.
- Neem iemand mee. Een partner, familielid, mantelzorger of cliëntondersteuner kan meeluisteren, aanvullende informatie geven en helpen onthouden wat is besproken.
- Vraag gratis onafhankelijke cliëntondersteuning aan. Deze ondersteuning is er juist om u te helpen tijdens het Wmo-proces.
- Vraag wat de vervolgstappen zijn. Wanneer ontvangt u het onderzoeksverslag? Moet u daarna nog een formele aanvraag indienen? En wanneer kunt u een besluit verwachten?
Heeft u vóór het gesprek al vragen over wat de Wmo voor uw situatie kan betekenen? Bel dan gerust eerst met het Wmo-loket van uw gemeente. U hoeft niet zelf precies te weten welke voorziening u nodig heeft voordat u uw situatie meldt.
Wat als uw aanvraag wordt afgewezen?
In de beschikking moet staan waarom de gemeente uw aanvraag geheel of gedeeltelijk afwijst en welke oplossing eventueel wel wordt aangeboden.
Bent u het niet eens met het besluit? Dan kunt u bezwaar maken. Hiervoor geldt normaal gesproken een termijn van zes weken vanaf de datum van het besluit.
Vraag eerst het onderzoeksverslag en de volledige onderbouwing op. Controleer of uw dagelijkse situatie goed is onderzocht en of uw argumenten en behoeften correct zijn meegenomen.
Beschrijf in uw bezwaar concreet:
- waarmee u het niet eens bent;
- welke dagelijkse problemen volgens u onvoldoende zijn meegewogen;
- waarom de voorgestelde oplossing uw probleem niet voldoende oplost;
- welke informatie volgens u ontbreekt in het onderzoek.
Een onafhankelijke cliëntondersteuner, sociaal raadslid of juridisch adviseur kan u hierbij helpen.
Tot slot
De Wmo kan veel betekenen wanneer dagelijkse dingen thuis of buitenshuis lastiger worden. Wacht liever niet totdat een situatie onveilig of onhoudbaar is. U hoeft bovendien vooraf niet precies te weten welk hulpmiddel of welke voorziening u nodig heeft. Begin bij het probleem dat u ervaart en bespreek dat met de gemeente.
Bereid het gesprek goed voor, schrijf concrete voorbeelden op en maak gebruik van gratis cliëntondersteuning als u daar behoefte aan heeft. Houd er ook rekening mee dat niet ieder hulpmiddel onder de Wmo valt en dat de beschikbare oplossingen per gemeente kunnen verschillen.
Regelt u ondersteuning voor iemand anders? Lees dan ook zorg regelen voor een ouder.
