AI voor ouderen: 15 praktische toepassingen in het dagelijks leven

Laatst inhoudelijk gecontroleerd: 18 juli 2026. Functies en beschikbaarheid van apps kunnen veranderen. 
 

Een brief van de gemeente begrijpen zonder ieder moeilijk woord op te zoeken. Een boodschappenlijst maken met wat nog in de koelkast ligt. Of stap voor stap uitzoeken waar een instelling op uw telefoon staat. Dat zijn geen toekomstbeelden: met AI kan het nu al.

Technische kennis is niet nodig. U stelt een vraag door te typen of te praten. Bij sommige diensten kunt u ook een foto, schermafbeelding of document toevoegen. De app helpt vervolgens om de informatie te ordenen of in eenvoudiger woorden uit te leggen.

Gebruik AI vooral voor voorbereidende en praktische taken. Bij beslissingen over gezondheid, medicijnen, geld of juridische zaken blijft de oorspronkelijke bron of een deskundige leidend.

Kort antwoord 

Wat kunt u in het dagelijks leven met AI?

In de praktijk kunt u AI gebruiken voor:

• moeilijke brieven uitleggen;
• e-mails en berichten schrijven;
• vragen stellen zonder te typen;
• talen vertalen;
• maaltijden en boodschappen plannen;
• recepten aanpassen;
• een gesprek met de huisarts voorbereiden;
• medicatie overzichtelijk maken;
• problemen met een telefoon of apparaat oplossen;
• tekst, etiketten en voorwerpen herkennen;
• reizen en uitstapjes voorbereiden;
• een agenda of huishoudplanning maken;
• herinneringen en levensverhalen bewaren;
• producten en diensten vergelijken;
• verdachte e-mails en appjes beoordelen.

De kwaliteit van het antwoord hangt sterk af van de vraag die u stelt. Ook kan AI fouten maken. Controleer daarom belangrijke informatie altijd via een officiële bron of een deskundige.
 

Wat is AI eigenlijk?

AI is software die taal, beelden en andere informatie kan verwerken. Een AI-chatbot maakt op basis van patronen een passend antwoord. Dat antwoord kan nuttig zijn, maar is niet automatisch waar. Zie het daarom als een eerste uitleg of werkversie, niet als een definitief oordeel.

Een AI-app werkt meestal als een gesprek. U stelt een vraag, bekijkt het antwoord en vraagt daarna verder. Een eenvoudige vervolgvraag als “Leg dit rustiger uit” of “Geef mij één stap per keer” is vaak al genoeg.
 

Leg deze brief uit in eenvoudige woorden.

Of:

Maak een boodschappenlijst voor drie gezonde avondmaaltijden voor twee personen.

De AI geeft vervolgens een antwoord waarop u kunt doorvragen. U kunt zeggen dat het antwoord te moeilijk, te lang of niet volledig is.

AI begrijpt uw vraag niet op precies dezelfde manier als een mens. De software voorspelt welk antwoord waarschijnlijk passend is. Daardoor kan een antwoord overtuigend klinken en toch onjuist zijn.
 

Welke AI-app past bij u?

U hoeft niet direct allerlei verschillende apps te installeren. Kies eerst één algemene AI-app en leer daar rustig mee werken.
 

De beste keuze hangt af van uw apparaat en uw doel. Begin bij voorkeur met één app en controleer vóór installatie altijd of u de officiële app van de aanbieder gebruikt. 

ChatGPT, Gemini en Copilot ondersteunen gesproken gesprekken. De precieze mogelijkheden verschillen per apparaat, account en abonnement. ChatGPT kan veelgebruikte documenten verwerken, Gemini Live kan op ondersteunde apparaten de camera of het scherm gebruiken en Copilot kan onder meer afbeeldingen en gangbare documentformaten analyseren.

Apple Intelligence is beschikbaar op compatibele Apple-apparaten. Tot de functies behoren onder meer schrijfhulp, samenvattingen, zoeken in foto’s en livevertaling. Welke onderdelen werken, hangt af van het apparaat, de softwareversie, taal en regio.
 

Zo begint u rustig en veilig met AI

Stap 1: kies één app

Begin bijvoorbeeld met ChatGPT, Gemini of Copilot. Deze apps zijn breed inzetbaar en werken met gewone vragen.

Stap 2: gebruik eerst geen persoonlijke gegevens

Oefen met een neutrale vraag, bijvoorbeeld:

Maak een weekmenu met eenvoudige Nederlandse gerechten.

Deel tijdens het oefenen geen medische documenten, bankgegevens, wachtwoorden, DigiD-gegevens of andere gevoelige informatie.

Stap 3: stel een concrete vraag

Een duidelijke vraag levert meestal een bruikbaarder antwoord op dan één los woord.

Niet:

Vakantie.

Wel:

Maak een rustig programma voor vier dagen in Maastricht voor twee mensen van 70 jaar. We lopen maximaal vijf kilometer per dag en willen tijd voor rust.

Stap 4: vraag om een andere uitleg

Is het antwoord te ingewikkeld? Typ dan:

Leg dit eenvoudiger uit.

Of:

Geef mij alleen de drie belangrijkste punten.

Stap 5: controleer belangrijke informatie

Vraag bij actuele informatie om bronnen en open de oorspronkelijke website. Controleer bedragen, openingstijden, medische informatie, reisgegevens en regels altijd voordat u ernaar handelt.
 

15 praktische toepassingen van AI in het dagelijks leven
 

1. Een moeilijke brief in gewone taal laten uitleggen

Brieven van een gemeente, pensioenfonds, verzekeraar of zorginstelling bevatten soms lange zinnen en moeilijke termen. Een goede samenvatting maakt snel duidelijk waarom u de brief krijgt en of u iets moet doen.

U kunt de tekst overtypen, kopiëren of een foto van de brief toevoegen. Maak namen, adressen, klantnummers, barcodes en andere persoonlijke gegevens eerst onleesbaar.

Geschikte apps

• ChatGPT;
• Google Gemini;
• Microsoft Copilot;
• Apple Intelligence Schrijfhulp.

Voorbeeldvraag

Leg deze brief uit in eenvoudige Nederlandse taal. Vertel mij afzonderlijk:

1. waarom ik deze brief krijg;
2. of ik iets moet doen;
3. vóór welke datum ik dat moet doen;
4. met wie ik contact kan opnemen.

Vraag daarna door

Welke woorden in deze brief zijn belangrijk om te controleren?

Of:

Maak een korte lijst met acties die ik moet uitvoeren.

Let op

Gebruik AI niet om zelfstandig te bepalen of een juridisch of financieel besluit correct is. Neem bij twijfel contact op met de afzender. Gebruik daarvoor het telefoonnummer op de officiële website, niet automatisch het nummer uit een verdachte e-mail.
 

2. Een e-mail, brief of WhatsApp-bericht schrijven

Veel mensen weten precies wat ze willen zeggen, maar zoeken naar de juiste formulering. Een paar losse punten zijn vaak genoeg om daar een vriendelijke en duidelijke tekst van te maken.
 

Geschikte apps

• ChatGPT;
• Gemini;
• Copilot;
• Apple Schrijfhulp.

Apple Schrijfhulp kan geselecteerde tekst controleren, inkorten, samenvatten of herschrijven in een andere toon. Dit werkt op ondersteunde apparaten op veel plaatsen waar tekst kan worden ingevoerd.
 

Voorbeeldvraag
 

Maak van deze punten een vriendelijke e-mail aan mijn woningcorporatie:

• verwarming werkt sinds zaterdag niet goed;
• woonkamer wordt niet warmer dan 17 graden;
• monteur is vorige maand al geweest;
• ik wil graag binnen drie werkdagen een afspraak.

U kunt daarna aangeven welke toon u wilt:

Maak het iets vriendelijker, maar wel duidelijk.

Of:

Maak hiervan een kort WhatsApp-bericht.

Controleer altijd of namen, data en afspraken correct zijn voordat u het bericht verstuurt.
 

3. Praten met AI in plaats van typen

Wilt u eerst vertrouwd raken met beeldbellen en praten via een apparaat? Lees dan ook hoe videobellen stap voor stap werkt .

Typen op een klein scherm kan lastig zijn. De meeste grote AI-apps bieden daarom een spraakfunctie. U praat tegen de app en hoort het antwoord terug.

Dit kan prettig zijn wanneer:

• typen langzaam gaat;
• u moeite heeft met kleine letters;
• uw handen minder soepel zijn;
• u al wandelend een vraag wilt stellen;
• u liever doorvraagt in een gesprek.

ChatGPT, Gemini Live en Copilot Voice kunnen een gesproken gesprek voeren en antwoorden voorlezen. Bij deze diensten kan na afloop doorgaans een tekstversie van het gesprek beschikbaar zijn. Controleer belangrijke data en afspraken altijd zelf.

Voorbeeldvraag

Zeg bijvoorbeeld:

Ik wil morgen een gezonde avondmaaltijd maken voor twee personen. Stel mij eerst drie vragen over wat ik lekker vind en maak daarna een voorstel.

U hoeft uw hele vraag niet in één keer perfect te stellen. U kunt het antwoord onderbreken en vragen om een rustigere of kortere uitleg.

Praktische tip

Draag eventueel een koptelefoon als de app u vaak verkeerd verstaat. Praat in een rustige ruimte en noem concrete data in plaats van alleen “morgen” wanneer het om een belangrijke afspraak gaat.
 

4. Een buitenlandse taal vertalen of oefenen

Bij een vakantie, contact met familie in het buitenland of het oefenen van een taal kan een vertaalapp veel gemak bieden.

U kunt:

• een menukaart vertalen;
• een buitenlands bericht laten uitleggen;
• een antwoord in een andere taal schrijven;
• een gesprek oefenen;
• vragen hoe u een zin beleefd uitspreekt;
• een foto van een bord of brief vertalen.

Google Translate kan tekst uit een afbeelding of camerabeeld vertalen. De kans op fouten is groter bij kleine, onscherpe of sierlijke letters. Op compatibele Apple-apparaten kan Livevertaling ook worden gebruikt in onder meer Berichten en, voor ondersteunde talen, Telefoon en FaceTime.

Geschikte apps

• Google Translate;
• Google Lens;
• ChatGPT;
• Gemini;
• Apple Livevertaling;
• Microsoft Copilot.

Voorbeeldvraag

Ik ga naar Italië. Oefen met mij een gesprek bij de bakker. Stel steeds één eenvoudige vraag in het Italiaans, wacht op mijn antwoord en verbeter mij vriendelijk.

Of:

Vertaal dit bericht naar vriendelijk Italiaans. Geef daarna ook de Nederlandse vertaling, zodat ik kan controleren wat er staat.

Let op

Gebruik een automatische vertaling niet zonder controle voor medische, juridische of officiële documenten. Vraag in zulke situaties om hulp van een professionele vertaler of de betrokken instantie.
 

5. Een weekmenu en boodschappenlijst maken

Op basis van uw wensen, budget en voorraad kan een AI-app een praktisch weekmenu voorstellen.

U kunt aangeven:

• voor hoeveel personen u kookt;
• hoeveel dagen u wilt plannen;
• welke producten nog op moeten;
• hoeveel tijd u wilt koken;
• welk budget u heeft;
• welke gerechten u niet lust;
• of maaltijden makkelijk te kauwen moeten zijn.

Geschikte apps

• ChatGPT;
• Gemini;
• Copilot.

Voorbeeldvraag

Maak een weekmenu voor twee personen met vijf eenvoudige avondmaaltijden. Iedere maaltijd mag maximaal 30 minuten kosten. Gebruik minimaal twee keer peulvruchten en één keer vis. Maak daarna één gecombineerde boodschappenlijst per afdeling van de supermarkt.

Maak het nog concreter

Ik heb aardappelen, wortels, eieren en een halve bloemkool in huis. Verwerk die eerst in het menu.

Of:

Zorg dat ik restjes de volgende dag als lunch kan gebruiken.

Let op bij een medisch dieet

Vraag AI niet om zelfstandig een dieet op te stellen voor nierproblemen, diabetes, ernstige allergieën of andere medische aandoeningen. Gebruik het hooguit om een bestaand advies van een arts of diëtist praktisch uit te werken.
 

6. Een recept aanpassen aan wat u in huis heeft

Ontbreekt er een ingrediënt? Vraag dan welke vervanging past of laat het recept aanpassen aan wat u al in huis heeft.

Voorbeeldvraag

Ik wil pannenkoeken maken, maar heb geen melk. Ik heb wel yoghurt en havermelk. Welke vervanging werkt het beste en hoeveel moet ik gebruiken?

Of:

Maak een eenvoudige maaltijd met rijst, diepvrieserwten, paprika en twee eieren. Gebruik zo min mogelijk pannen.

Een recept kan daarnaast worden:

• halveren of verdubbelen;
• omrekenen naar een ander aantal personen;
• minder zout maken;
• eenvoudiger maken;
• geschikt maken om in te vriezen;
• aanpassen voor een airfryer of oven.

Controleer voedselveiligheid

Laat AI niet bepalen of vlees, vis of restjes nog veilig gegeten kunnen worden. Bij twijfel over geur, houdbaarheid of bewaring is weggooien veiliger dan op een AI-inschatting vertrouwen.
 

7. Een afspraak met de huisarts voorbereiden

Voor een afspraak met de huisarts is het handig om klachten, vragen en gebeurtenissen vooraf op een rij te zetten. Dat is iets anders dan een diagnose laten stellen.

Een goede voorbereiding kan bestaan uit:

• wanneer de klachten begonnen;
• wanneer ze optreden;
• wat de klachten erger of minder maakt;
• welke medicijnen u gebruikt;
• welke vragen u wilt stellen;
• wat u tijdens het gesprek niet wilt vergeten.

Thuisarts adviseert om vooraf vragen en een medicatielijst te maken en duidelijk te vertellen wat u van het gesprek verwacht. De AI-assistent van Thuisarts kan algemene gezondheidsinformatie helpen vinden en uitleggen, maar is niet bedoeld voor een diagnose, persoonlijk advies of het beoordelen van spoed.
 

Geschikte apps

• ChatGPT;
• Gemini;
• Copilot;
• Thuisarts-app;
• AI-assistent van Thuisarts.

Veilige voorbeeldvraag

Ik heb over twee weken een afspraak met mijn huisarts over aanhoudende duizeligheid. Maak van onderstaande informatie een korte tijdlijn en een lijst met vragen. Stel geen diagnose en verander geen medicatie.

U kunt daarna uw eigen gegevens in algemene vorm toevoegen:

De klachten begonnen ongeveer drie weken geleden. Ze zijn vooral aanwezig bij opstaan. Ik gebruik medicijnen voor mijn bloeddruk.

Gebruik liever geen volledige naam, geboortedatum, patiëntnummer of medisch dossier.

8. Een medicatieoverzicht begrijpelijker maken

Wanneer medicatie, afspraken en hulp rondom een ouder door elkaar gaan lopen, helpt een breder overzicht. Bekijk dan ook waar u begint met zorg regelen voor een ouder .

Bij medicijnen is AI uitsluitend geschikt om bestaande informatie overzichtelijk te ordenen. De app mag niet bepalen wat u moet nemen, veranderen of stoppen.

U kunt de officiële instructies van uw apotheek omzetten in:

• een duidelijk dagschema;
• een lijst met vragen voor de apotheek;
• een eenvoudig overzicht per moment van de dag;
• herinneringsteksten voor uw agenda;
• een lijst van ontbrekende informatie.

Bij mensen van 70 jaar en ouder die meerdere medicijnen gebruiken, is het belangrijk om vragen, bijwerkingen en problemen met innemen te bespreken met huisarts of apotheek. Stop nooit zelf met medicatie op basis van een AI-antwoord.
 

Veilige voorbeeldvraag

Zet deze door mijn apotheek verstrekte instructies in een tabel met de kolommen ochtend, middag, avond en voor het slapen. Verander geen dosering en vul geen ontbrekende informatie zelf in. Zet bij onduidelijkheden: navragen bij apotheek.

Wat AI niet mag doen

Gebruik AI niet voor vragen zoals:

• Kan ik dit medicijn stoppen?
• Mag ik twee tabletten tegelijk nemen?
• Welk medicijn is beter voor mij?
• Is deze bijwerking gevaarlijk?
• Kan ik met deze medicijnen autorijden?

Stel zulke vragen aan uw huisarts of apotheker.
 

9. Hulp krijgen met een telefoon, computer of huishoudelijk apparaat

Sommige AI-apps kunnen een foto bekijken of tijdens een gesprek meekijken met uw camera of scherm. Daardoor kunt u heel concreet vragen waar u moet tikken of welke knop u nodig heeft.

Met sommige AI-apps kunt u een foto toevoegen of uw camera of scherm delen. Gemini Live ondersteunt camera- en schermdelen op geschikte apparaten. In ChatGPT kunnen foto’s en bestanden worden toegevoegd wanneer die functie in uw sessie beschikbaar is.
 

Voorbeelden

• een nieuw koffiezetapparaat instellen;
• grotere letters op de telefoon inschakelen;
• een onbekend symbool op de wasmachine uitleggen;
• een printer opnieuw verbinden;
• een instelling in WhatsApp zoeken;
• een foutmelding op de televisie begrijpen.

Voorbeeldvraag bij een foto

Op deze foto staat het bedieningspaneel van mijn wasmachine. Leg uit wat de symbolen waarschijnlijk betekenen. Zeg duidelijk welke onderdelen u niet zeker weet.

Voorbeeldvraag bij schermdelen

Help mij grotere letters in te stellen. Geef steeds maar één stap en wacht tot ik zeg dat de stap gelukt is.

Let op privacy

Sluit bankapps, e-mail, medische apps en persoonlijke berichten voordat u uw volledige scherm deelt. Een AI-app kan tijdens schermdelen mogelijk alles zien wat op dat moment zichtbaar is.
 

10. Tekst, producten en de omgeving laten beschrijven

Een groter en rustiger scherm kan prettig zijn wanneer lezen op een telefoon lastig wordt. Bekijk de aandachtspunten voor een gebruiksvriendelijke seniorentablet .

Voor mensen die minder goed zien, kunnen camerafuncties veel verschil maken. Ze lezen tekst voor, herkennen voorwerpen en beschrijven foto’s of delen van de omgeving.
 

Handige apps

Google Lookout kan onder meer tekst en volledige documenten lezen, objecten in de omgeving beschrijven en bepaalde productetiketten herkennen. De app is bedoeld voor blinde en slechtziende Android-gebruikers en ondersteunt Nederlands.
 

Seeing AI van Microsoft kan gedrukte en handgeschreven tekst lezen, producten via barcodes herkennen en onder meer kleuren en eurobiljetten beschrijven.
 

Be My Eyes biedt zowel AI-beschrijvingen als hulp via een vrijwilliger die meekijkt met de camera. Be My AI kan afbeeldingen beschrijven en vervolgvragen beantwoorden. De dienst is beschikbaar op iOS, Android en Windows.
 

Mogelijke toepassingen

• een houdbaarheidsdatum lezen;
• twee verpakkingen uit elkaar houden;
• een menukaart laten voorlezen;
• de kleur van kleding controleren;
• een bedieningspaneel begrijpen;
• een brief of formulier lezen;
• een foto laten beschrijven.

Belangrijke beperking

Gebruik beeldherkenning niet als enige controle bij medicijnen, gevaarlijke stoffen, geldzaken of voedselallergieën. Bij gevoelige persoonlijke of financiële informatie adviseert Be My Eyes zelf om een vertrouwd persoon om hulp te vragen.
 

11. Een reis, vakantie of dagje uit voorbereiden

Voor een reis of dagje uit kunt u losse informatie laten samenbrengen in een overzichtelijk programma.

Geef daarbij aan:

• vertrekplaats;
• datum;
• vervoermiddel;
• maximale loopafstand;
• behoefte aan rustmomenten;
• gebruik van rollator of rolstoel;
• interesses;
• budget;
• voorkeur voor liften en toiletten;
• gewenste drukte.

AI-zoekdiensten kunnen actuele reisgegevens en bronnen verzamelen, maar informatie over prijzen, dienstregelingen en toegankelijkheid kan snel veranderen. Controleer de uiteindelijke planning altijd op de officiële website van de vervoerder, accommodatie of locatie.
 

Voorbeeldvraag

Maak een rustig dagprogramma in Utrecht voor twee personen van 72 en 75 jaar. Eén persoon gebruikt een rollator. We komen om 10.30 uur aan op Utrecht Centraal en willen maximaal vier kilometer lopen. Plan een museum, een rustige lunch en twee rustmomenten. Controleer actuele openingstijden en vermeld de bronnen.

Vraag ook om een controlelijst

Maak een korte checklist met wat we vooraf moeten reserveren en welke toegankelijkheidsinformatie we zelf nog moeten controleren.

12. Een dagplanning of huishoudschema maken

Ook eenvoudige hulpmiddelen kunnen structuur geven. Bekijk bijvoorbeeld praktische hulpmiddelen die dagelijkse ondersteuning thuis lichter maken .

Wanneer er veel kleine taken zijn, kan AI helpen om overzicht te maken. U geeft aan wat er moet gebeuren en hoeveel energie of tijd u heeft.
 

Voorbeeldvraag

Maak een rustige planning voor morgen. Ik wil boodschappen doen, de badkamer schoonmaken, een half uur wandelen en om 15.00 uur bezoek ontvangen. Plan voldoende pauzes en zet zware taken niet direct achter elkaar.

Dat werkt ook voor:

• een schoonmaakschema;
• een verhuisplanning;
• een checklist voor vakantie;
• onderhoud aan de woning;
• verjaardagen en cadeaus;
• een planning voor de tuin;
• het verdelen van taken tussen partners.

Laat de planning aansluiten op uw energie

Verdeel het schoonmaken van mijn woning over vijf dagen. Plan per dag maximaal 30 minuten en begin met de belangrijkste taken.

Bekijk zo’n planning als een voorstel. U bepaalt zelf wat haalbaar en prettig is.
 

13. Oude foto’s en levensverhalen ordenen

Denk bij het ordenen van foto’s ook na over wat er later met accounts en bestanden moet gebeuren. Lees hoe u uw digitale nalatenschap overzichtelijk vastlegt.

Veel waardevolle herinneringen staan verspreid over fotoalbums, dozen, telefoons en computers. Met gerichte vragen kunt u die herinneringen ordenen tot een tijdlijn, fotoboek of levensverhaal.

U kunt AI gebruiken voor:

• bijschriften bij foto’s;
• vragen voor een levensverhaal;
• een tijdlijn van belangrijke gebeurtenissen;
• een opzet voor een herinneringsboek;
• het uitschrijven van gesproken herinneringen;
• het groeperen van foto’s per periode of onderwerp;
• een verhaal voor kinderen en kleinkinderen.

Apple Intelligence kan op geschikte apparaten in natuurlijke taal zoeken in de fotobibliotheek en een terugblikfilm samenstellen. Andere AI-apps kunnen een geüploade foto beschrijven of helpen bij het schrijven van een passend bijschrift.
 

Voorbeeldvraag

Stel mij één voor één vragen over mijn jeugd, schooltijd, eerste baan en gezin. Gebruik mijn antwoorden daarna voor een warm levensverhaal. Verzin geen ontbrekende feiten.

Of:

Op deze foto staat onze eerste vakantie in Oostenrijk in 1978. Maak drie mogelijke bijschriften: informatief, persoonlijk en luchtig.

Let op bij gezichten

Een AI-app kan personen op een foto verkeerd beschrijven of verwisselen. Controleer namen, jaartallen en locaties daarom zelf of samen met familie.
 

14. Producten, abonnementen of diensten vergelijken

Lange productpagina’s en voorwaarden zijn makkelijker te vergelijken wanneer de belangrijkste verschillen in één overzicht staan. Dat is handig bij de keuze voor bijvoorbeeld:

• een smartphone ;
• seniorentablet;
• internetabonnement;
• energiecontract;
• rollator;
• hoortoestel;
• robotstofzuiger ;
• vakantieverzekering;
• streamingdienst.

Gebruik voor actuele vergelijkingen bij voorkeur een dienst die de gebruikte bronnen zichtbaar maakt. Vraag om de publicatiedatum, open de oorspronkelijke productpagina en controleer prijs, voorraad, garantie en retourvoorwaarden zelf.
 

Voorbeeldvraag

Vergelijk deze drie tablets voor iemand van 76 jaar die vooral wil videobellen, foto’s bekijken en de krant lezen. Vergelijk schermgrootte, gewicht, gebruiksgemak, updates en prijs. Gebruik alleen actuele informatie van de fabrikanten en vermeld wat u niet zeker weet.

Vraag om criteria die bij u passen

Stel mij eerst vijf vragen om te bepalen welke tablet het beste bij mij past.

Controleer commerciële aanbevelingen

Controleer of een geadviseerd product werkelijk verkrijgbaar is en of de genoemde prijs klopt. Kijk ook naar retourvoorwaarden, garantie en ervaringen van gebruikers.

15. Een verdacht bericht of mogelijke oplichting beoordelen

Meer voorbeelden en veilige vervolgstappen vindt u in het overzicht bescherm uzelf tegen oplichters .

Bij een verdachte e-mail, sms of WhatsApp-bericht kunt u laten aanwijzen welke onderdelen extra controle verdienen.

Verdachte signalen zijn bijvoorbeeld:

• grote haast;
• dreiging met blokkering of een boete;
• een verzoek om geld;
• een onbekende betaallink;
• vragen om wachtwoorden of codes;
• iemand die zich voordoet als bank, politie of familielid;
• een aanbod dat te mooi lijkt om waar te zijn.

Online criminelen spelen vaak in op angst, haast, medelijden en vertrouwen. Deepfake-technologie kan daarnaast stemmen en beelden nabootsen.

Veilige voorbeeldvraag

Kopieer alleen de algemene tekst en verwijder namen, telefoonnummers, rekeningnummers en links.
 

Beoordeel dit bericht op kenmerken van phishing of oplichting. Klik nergens op en vertel mij:

1. welke onderdelen verdacht zijn;
2. wat ik via een officiële bron moet controleren;
3. welke veilige vervolgstap ik kan nemen.

Controleer een verdacht bericht altijd zelf

Ook een slim gemaakt nepbericht kan ten onrechte betrouwbaar lijken. Neem bij twijfel zelf contact op met de organisatie via een telefoonnummer dat u onafhankelijk heeft opgezocht.

Een bank, politieagent of overheidsinstantie vraagt u niet om geld “veilig te stellen”, uw pincode door te geven of uw bankpas aan iemand mee te geven.

Zo stelt u een goede vraag aan AI

Een goede opdracht bestaat uit vier onderdelen:

1. Vertel wat u wilt bereiken

Ik wil een weekmenu maken.

2. Geef de relevante situatie

Het is voor twee personen en we willen maximaal 70 euro uitgeven.

3. Geef uw voorwaarden

Geen pittig eten en maximaal 30 minuten kooktijd.

4. Zeg hoe het antwoord eruit moet zien

Geef eerst een tabel en daarna een boodschappenlijst.

De volledige vraag wordt dan:

Maak een weekmenu voor twee personen met een maximaal budget van 70 euro. We eten niet pittig en willen per maaltijd maximaal 30 minuten koken. Geef het menu in een tabel en maak daarna één boodschappenlijst per afdeling van de supermarkt.

Korte vervolgvragen die vaak goed werken

U hoeft niet steeds opnieuw te beginnen. Gebruik vervolgvragen zoals:

• Maak het eenvoudiger.
• Geef mij alleen de belangrijkste punten.
• Leg ieder moeilijk woord uit.
• Geef één stap per keer.
• Stel mij eerst vragen voordat u antwoord geeft.
• Zet dit in een tabel.
• Maak een korte checklist.
• Welke informatie ontbreekt nog?
• Waarover bent u niet zeker?
• Geef actuele bronnen.
• Controleer uw antwoord nogmaals op fouten.
• Verzin geen informatie die niet in mijn tekst staat.

Wat moet u nooit zomaar met een AI-app delen?

Deel bij voorkeur geen:
 

• DigiD-gebruikersnaam of wachtwoord;
• bankgegevens of pincodes;
• kopie van uw paspoort;
• burgerservicenummer;
• volledige medische dossiers;
• patiënt- of polisnummers;
• wachtwoorden;
• verificatiecodes uit sms-berichten;
• belastingaangifte;
• vertrouwelijke informatie van andere mensen;
• naaktfoto’s of zeer persoonlijke beelden.

Gezondheidsinformatie en persoonsgegevens zijn privé. Ook bij een zorggerichte AI-dienst is het verstandig om namen, adressen en andere herkenbare gegevens weg te laten wanneer die niet nodig zijn. De AI-assistent van Thuisarts vraagt gebruikers nadrukkelijk geen persoonlijke gegevens in te vullen.
 

Zeven regels voor veilig en verstandig gebruik

1. Zie AI als assistent, niet als beslisser

Gebruik AI om informatie te ordenen en opties te verkennen. Neem belangrijke beslissingen zelf of samen met een deskundige.

2. Controleer feiten bij de oorspronkelijke bron

Open bij actuele informatie altijd de gebruikte bron. Controleer data, bedragen, adressen en voorwaarden.

3. Geef zo weinig mogelijk persoonlijke informatie

Een algemene omschrijving is meestal voldoende.
 

Niet:

Ik ben Jan Jansen, geboren op 4 mei 1948, en dit is mijn volledige medicatiedossier.

Wel:

Ik ben ouder dan 70 en gebruik meerdere medicijnen. Help mij vragen voor mijn apotheker opstellen.

4. Laat AI geen diagnose stellen

Bij gezondheidsklachten neemt u contact op met uw huisarts, apotheek of behandelaar. Bel 112 bij levensgevaar.

5. Laat AI geen geld overmaken of inloggen

Geef nooit wachtwoorden, pincodes of verificatiecodes aan een AI-app.

6. Controleer gegenereerde teksten vóór verzending

Een gegenereerde tekst kan onbedoeld namen, data of toezeggingen veranderen. Lees een bericht daarom altijd volledig terug.

7. Stop wanneer iets niet goed voelt

Een AI-app mag nooit druk uitoefenen om snel te betalen, gegevens te delen of een bepaalde beslissing te nemen.
 

Checklist: zo begint u vandaag veilig met AI

• Ik kies eerst één AI-app.
• Ik begin met een eenvoudige, niet-persoonlijke vraag.
• Ik deel geen DigiD-, bank- of wachtwoordgegevens.
• Ik maak persoonlijke gegevens op documenten onleesbaar.
• Ik vraag om een korte en eenvoudige uitleg.
• Ik controleer actuele informatie bij de bron.
• Ik gebruik AI niet voor een medische diagnose.
• Ik verander geen medicatie op basis van AI.
• Ik controleer teksten voordat ik ze verstuur.
• Ik vraag bij twijfel hulp aan een vertrouwd persoon.
• Ik gebruik officiële telefoonnummers en websites.
• Ik verwijder gesprekken of foto’s die ik niet wil bewaren.

Met welke AI-toepassing kunt u het beste beginnen?

Begin met een taak waarvan u zelf goed kunt beoordelen of het antwoord klopt.

Goede eerste oefeningen zijn:

1. een recept maken met bekende ingrediënten;
2. een vriendelijke e-mail opstellen;
3. een ingewikkelde alinea eenvoudiger laten uitleggen;
4. een dagplanning maken;
5. een buitenlandse zin vertalen.

Begin niet met medische, juridische of financiële beslissingen. Daar zijn de gevolgen van een fout groter.
 

Tot slot

AI is vooral nuttig wanneer het een concrete handeling makkelijker maakt. Denk aan een brief begrijpen, een planning maken of een apparaat stap voor stap instellen. U hoeft daarvoor geen expert te worden.

Kies één toepassing die bij uw dagelijks leven past en oefen daarmee. Pas wanneer die vertrouwd voelt, kunt u een volgende functie proberen.

U houdt altijd de regie. Deel zo weinig mogelijk persoonlijke informatie, controleer belangrijke antwoorden en schakel een deskundige of vertrouwd persoon in zodra een beslissing gevolgen heeft voor uw gezondheid, geld, rechten of veiligheid.