Wat gebeurt er financieel als uw partner overlijdt?

Laatst inhoudelijk gecontroleerd: 18 juli 2026

Het overlijden van uw partner zet uw leven plotseling op zijn kop. Naast het verdriet moeten er vaak allerlei praktische en financiële zaken worden geregeld. Inkomen valt weg, vaste lasten lopen door en instanties sturen brieven waarin om keuzes of informatie wordt gevraagd.

Veel mensen denken dat hun inkomen ongeveer gelijk blijft omdat de AOW voor een alleenstaande hoger is dan de AOW per persoon voor een echtpaar. Dat is meestal niet zo. De AOW van de overleden partner stopt. Uw eigen AOW kan stijgen, maar het gezamenlijke inkomen wordt vaak lager. Een partnerpensioen, overlijdensrisicoverzekering of andere uitkering kan een deel van dat verlies opvangen.

Ook toeslagen, belastingen, bankrekeningen, de hypotheek en de erfenis kunnen veranderen. Wat dit precies voor u betekent, hangt af van uw leeftijd, woonsituatie, relatievorm, pensioenregeling, vermogen en eventuele verzekeringen.
 

In het kort: wat verandert er financieel?

Meestal daalt het gezamenlijke maandinkomen. De AOW en het pensioen van uw partner stoppen, terwijl veel woonlasten doorlopen. Uw eigen AOW kan stijgen. Partnerpensioen, Anw, toeslagen of een verzekering kunnen een deel van het verlies opvangen.

Na het overlijden van uw partner kunnen de volgende financiële veranderingen optreden:

  • de AOW van uw partner stopt;
  • uw eigen AOW kan stijgen naar het bedrag voor een alleenstaande;
  • u kunt een eenmalige overlijdensuitkering ontvangen;
  • mogelijk ontvangt u partnerpensioen;
  • als u nog geen AOW krijgt, kunt u onder voorwaarden recht hebben op een Anw-uitkering;
  • toeslagen worden opnieuw berekend;
  • uw belastingaangifte verandert;
  • bankrekeningen van uw partner kunnen worden geblokkeerd;
  • hypotheek- of huurlasten blijven grotendeels doorlopen;
  • verzekeringen kunnen een bedrag uitkeren;
  • u kunt erfbelasting verschuldigd zijn;
  • veel vaste lasten blijven bestaan, terwijl het huishoudinkomen daalt.


De financiële uitkomst verschilt sterk per huishouden. Breng daarom niet alleen het nieuwe inkomen in kaart, maar ook alle vaste lasten, bezittingen, schulden en verzekeringen.
 
mevrouw regelt zaken na overlijden man
 

De belangrijkste veranderingen op een rij
 

Onderdeel

Wat gebeurt er mogelijk?

Wat moet u doen?

AOW partner

Stopt op de dag na overlijden

Controleer de brief en eindafrekening van de SVB

Uw eigen AOW

Kan stijgen naar alleenstaandenbedrag

Dit gebeurt doorgaans automatisch

Overlijdensuitkering

Eenmalige uitkering van de SVB

Controleer of deze is ontvangen

Partnerpensioen

Mogelijk maandelijkse uitkering

Neem contact op met de pensioenuitvoerder

Anw-uitkering

Alleen onder voorwaarden vóór de AOW-leeftijd

Controleer uw recht bij de SVB

Levensverzekering

Mogelijk eenmalige of periodieke uitkering

Zoek polissen en meld het overlijden

Toeslagen

Worden opnieuw berekend

Controleer inkomen en vermogen in Mijn toeslagen

Bankrekeningen

Persoonlijke rekeningen kunnen worden geblokkeerd

Meld het overlijden bij de bank

Hypotheek

De lening en maandlasten verdwijnen niet automatisch

Neem contact op met geldverstrekker en adviseur

Huurwoning

Huur blijft meestal doorlopen

Controleer het huurcontract en meld het overlijden

Erfbelasting

Mogelijk belasting over de erfenis

Wacht op de aangiftebrief en laat u zo nodig adviseren

Inkomstenbelasting

Aangifte voor overledene en uzelf

Vraag zo nodig een nabestaandenmachtiging aan


Uw relatievorm bepaalt wat automatisch geregeld is

Niet iedere partner heeft juridisch dezelfde positie. Vooral bij ongehuwd samenwonen kunnen pensioen, woning en erfenis anders uitpakken dan verwacht.
 

Relatievorm

Erfgenaam zonder testament?

Partnerpensioen

Erfbelasting

Getrouwd

Ja, volgens het wettelijke erfrecht

Meestal automatisch bekend bij de uitvoerder

Partnervrijstelling

Geregistreerd partnerschap

Ja, volgens het wettelijke erfrecht

Meestal automatisch bekend bij de uitvoerder

Partnervrijstelling

Ongehuwd samenwonend

Nee, meestal is een testament nodig

Alleen als u aan de voorwaarden van de regeling voldoet

Alleen als u aan de fiscale partnervoorwaarden voldoet


Belangrijk: een samenlevingscontract maakt u niet automatisch erfgenaam van de volledige nalatenschap. Controleer daarom het contract, het testament én de pensioenregeling.
 

Wat gebeurt er met de AOW?
 

De AOW van uw partner stopt

Ontving uw partner AOW? Dan stopt deze uitkering op de dag na het overlijden. U neemt de AOW van uw partner niet over.

Is de AOW al voor de hele maand uitbetaald, dan kan een deel te veel zijn betaald. De SVB verrekent dit zo mogelijk met opgebouwd vakantiegeld en de overlijdensuitkering. Soms moet een restant worden terugbetaald.
 

Uw eigen AOW wordt mogelijk hoger

Heeft u zelf de AOW-leeftijd bereikt en ontving u samen met uw partner het bedrag voor gehuwden of samenwonenden? Dan wordt uw AOW vanaf de maand waarin uw partner overleed doorgaans automatisch aangepast naar het bedrag voor een alleenstaande.

U hoeft hiervoor normaal gesproken geen nieuwe AOW-aanvraag te doen. De SVB krijgt een overlijden in Nederland via de gemeente door en stuurt u daarna een brief.
 

Rekenvoorbeeld met de AOW-bedragen vanaf 1 juli 2026

Onderstaand voorbeeld gaat uit van twee partners met een volledige AOW en toepassing van loonheffingskorting.
 

Situatie

Netto AOW per maand

Twee samenwonende AOW’ers

2 × € 1.084,13 = € 2.168,26

Eén alleenstaande AOW’er

€ 1.581,55

Daling gezamenlijk AOW-inkomen

€ 586,71 per maand


Uw eigen AOW stijgt in dit voorbeeld met € 497,42 per maand. Toch verdwijnt de AOW van uw partner van € 1.084,13. Per saldo daalt het totale AOW-inkomen daardoor met € 586,71 per maand.
 

Dit is alleen een voorbeeld. Uw persoonlijke bedrag kan verschillen door een onvolledige AOW-opbouw, loonheffingskorting, wonen in het buitenland of andere inhoudingen. De AOW-bedragen worden bovendien ieder halfjaar aangepast.
 

Bekijk voor de actuele bedragen en het verschil tussen bruto, netto en loonheffingskorting ons overzicht met de netto AOW-bedragen vanaf 1 juli 2026.
 

Krijgt u een overlijdensuitkering van de SVB?

Wanneer uw overleden partner AOW ontving en u samenwoonde, krijgt u doorgaans automatisch een eenmalige overlijdensuitkering.

Deze uitkering bestaat uit één maand AOW en opgebouwd vakantiegeld. Eventueel te veel betaalde AOW wordt daarmee verrekend. U hoeft de overlijdensuitkering normaal gesproken niet zelf aan te vragen. Heeft u niets ontvangen terwijl u denkt dat u er recht op heeft, neem dan binnen één jaar contact op met de SVB.

Een overlijdensuitkering is bedoeld als tijdelijke financiële overbrugging. Het bedrag vervangt niet structureel het inkomen van uw partner.
 

Heeft u recht op partnerpensioen?

Naast de AOW kan er een aanvullend partnerpensioen zijn geregeld via de werkgever of voormalige werkgever van uw partner. Dit wordt ook wel nabestaandenpensioen genoemd.

Een partnerpensioen kan bestaan uit:

  • een maandelijkse uitkering van een pensioenfonds;
  • een uitkering van een pensioenverzekeraar;
  • een nabestaandenlijfrente;
  • een bijzonder partnerpensioen uit een eerdere relatie;
  • een wezenpensioen voor kinderen.

 

Hoeveel u ontvangt, hangt af van de pensioenregeling en de keuzes die uw partner tijdens het werkzame leven of bij pensionering heeft gemaakt.

Soms is het partnerpensioen op opbouwbasis geregeld. Er is dan een bedrag opgebouwd dat na overlijden beschikbaar blijft. Bij andere regelingen is het partnerpensioen op risicobasis verzekerd. De dekking kan dan bijvoorbeeld vervallen of veranderen wanneer iemand uit dienst gaat.

Door de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel kunnen regelingen bovendien wijzigen. Pensioenuitvoerders gaan uiterlijk op 1 januari 2028 over, maar sommige uitvoerders doen dit eerder. Vraag daarom altijd welke regels voor uw situatie gelden.
 

Zo controleert u het partnerpensioen

Neem contact op met:

  1. het pensioenfonds van uw partner;
  2. eventuele pensioenverzekeraars van eerdere werkgevers;
  3. een lijfrenteverzekeraar;
  4. de huidige of voormalige werkgever;
  5. een financieel adviseur bij meerdere regelingen.

 

Op Mijnpensioenoverzicht.nl kunt u tijdens het leven al bekijken welk pensioen voor een partner is geregeld. Na een overlijden kan de toegang tot digitale omgevingen van de overledene worden afgesloten. Bewaar pensioenoverzichten daarom ook op papier of in een gezamenlijk financieel dossier.
 

Samenwoners moeten extra opletten

Bent u getrouwd of geregistreerd partner, dan bent u meestal bekend bij de pensioenuitvoerder.

Woont u ongehuwd samen, dan bent u niet bij iedere pensioenregeling automatisch als partner aangemerkt. De uitvoerder kan bijvoorbeeld eisen dat u vooraf bent aangemeld, samen op hetzelfde adres woont of een notarieel samenlevingscontract heeft. De voorwaarden verschillen per regeling.
 

Heeft u recht op een Anw-uitkering?

Heeft u de AOW-leeftijd nog niet bereikt? Dan heeft u mogelijk recht op een nabestaandenuitkering volgens de Algemene nabestaandenwet.

U kunt in aanmerking komen wanneer:

  • uw overleden partner verzekerd was voor de Anw;
  • u zelf nog niet de AOW-leeftijd heeft bereikt;
  • u een kind jonger dan 18 jaar verzorgt dat bij u woont, of;
  • u voor minimaal 45 procent arbeidsongeschikt bent.

 

Uw inkomen en woonsituatie kunnen invloed hebben op de hoogte van de uitkering. Bij voldoende ander inkomen kan het uit te betalen bedrag op nul uitkomen.

De meeste partners die al AOW ontvangen, hebben geen recht op een Anw-uitkering. Hun eigen AOW wordt aangepast naar de alleenstaandennorm.
 

Controleer pensioen, verzekeringen en regelingen via de werkgever

Naast pensioen kunnen andere financiële voorzieningen bestaan.
 

Overlijdensrisicoverzekering

Een overlijdensrisicoverzekering keert een vooraf afgesproken bedrag uit wanneer de verzekerde vóór de einddatum van de polis overlijdt.

De uitkering kan bedoeld zijn om:

  • een deel van de hypotheek af te lossen;
  • het verlies aan inkomen op te vangen;
  • kinderen financieel te ondersteunen;
  • woonlasten betaalbaar te houden.

 

Een overlijdensrisicoverzekering loopt niet automatisch levenslang. Controleer daarom of de polis op de overlijdensdatum nog geldig was en wie als begunstigde staat vermeld.


Uitkering van de werkgever

Was uw partner nog in dienst? Dan kan de werkgever nog bedragen uitbetalen, zoals:

  • salaris tot de overlijdensdatum;
  • vakantiegeld;
  • niet-opgenomen vakantiedagen;
  • een overlijdensuitkering;
  • een uitkering uit een collectieve verzekering;
  • pensioen of Anw-hiaatverzekering via de werkgever.

 

Neem contact op met de personeelsafdeling of salarisadministratie. Vraag om een compleet overzicht van alle openstaande betalingen en verzekeringen.


Uitvaartverzekering

Een uitvaartverzekering betaalt afhankelijk van de polis een geldbedrag of de uitvaartdiensten. Controleer voordat u afspraken definitief maakt welke kosten worden vergoed en welke voorwaarden gelden.
 

Maak een nieuwe maandbegroting

Maak zo snel mogelijk een overzicht van het inkomen dat blijft, stopt of nieuw begint.
 

Inkomen

Stopt mogelijk

Blijft of begint mogelijk

AOW overleden partner

Ja

Nee

Uw eigen AOW

Nee

Kan hoger worden

Pensioen overleden partner

Ja

Mogelijk partnerpensioen

Uw eigen pensioen

Nee

Blijft meestal doorlopen

Salaris overleden partner

Ja

Mogelijk laatste loon of overlijdensuitkering

Anw-uitkering

Niet van toepassing

Mogelijk vóór AOW-leeftijd

Lijfrente partner

Kan stoppen

Mogelijk nabestaandenlijfrente

Toeslagen

Oude berekening stopt

Nieuwe berekening mogelijk

Verzekeringsuitkering

Niet van toepassing

Mogelijk eenmalig bedrag


Gebruik voor uw nieuwe maandbegroting alleen inkomsten waarvan u schriftelijk weet dat u er recht op heeft. Reken een mogelijke verzekering of pensioenuitkering niet alvast als vast inkomen mee zolang de uitvoerder niets heeft bevestigd.
 

Welke kosten verdwijnen en welke blijven bestaan?

Een huishouden van één persoon is meestal niet half zo duur als een huishouden van twee personen.


Kosten die kunnen dalen

  • boodschappen;
  • zorgverzekeringspremie van uw partner;
  • persoonlijke abonnementen;
  • kleding en persoonlijke uitgaven;
  • vervoer van uw partner;
  • bepaalde gemeentelijke heffingen;
  • kosten van een tweede auto.

 

Kosten die grotendeels blijven bestaan

  • huur of hypotheek;
  • energie;
  • water;
  • internet;
  • woonverzekeringen;
  • onderhoud van de woning;
  • gemeentelijke belastingen;
  • auto;
  • televisie en streamingdiensten;
  • vaste telefoon;
  • servicekosten;
  • abonnementen voor de woning.

 

Vooral woonlasten drukken daardoor na het overlijden vaak zwaarder op het overblijvende inkomen.

Controleer ook of automatische incasso’s op een persoonlijke rekening van uw partner staan. Een energierekening of verzekering kan worden gestorneerd wanneer de rekening wordt geblokkeerd.

Maak ook een apart overzicht van tijdschriften, streamingdiensten, loterijen, telefooncontracten en andere periodieke betalingen. Het stappenplan voor abonnementen opzeggen helpt om niets over het hoofd te zien.
 

Wat gebeurt er met bankrekeningen?

Meld het overlijden bij iedere bank waar uw partner een rekening, lening, belegging, creditcard of kluis had.

Na de melding blokkeert de bank doorgaans de persoonlijke bankzaken van de overledene. Betaalpassen, creditcards en toegang tot online bankieren worden dan afgesloten.

Een gezamenlijke en/of-rekening blijft normaal gesproken beschikbaar voor de andere rekeninghouder. De bank kan wel aanvullende informatie of documenten vragen.

Toegang is niet hetzelfde als eigendom. Dat u een gezamenlijke rekening kunt blijven gebruiken, betekent niet automatisch dat het volledige saldo buiten de nalatenschap valt. De herkomst van het geld, afspraken tussen rekeninghouders en het huwelijks- of vermogensregime kunnen een rol spelen.

Gebruik na het overlijden niet de betaalpas, pincode of inloggegevens van uw partner. Ook wanneer u de codes kent, bent u daarmee niet automatisch bevoegd om namens de nalatenschap te handelen.
 

Welke documenten kan de bank vragen?

Dat verschilt per bank en nalatenschap. Denk aan:

  • een akte van overlijden;
  • uw identiteitsbewijs;
  • een verklaring van erfrecht;
  • een verklaring van executele;
  • informatie uit het Centraal Testamentenregister;
  • een door de bank verstrekte vrijwaring;
  • toestemming van andere erfgenamen.

 

Vraag de bank welke documenten in uw situatie noodzakelijk zijn voordat u direct een kostbare verklaring van erfrecht laat opstellen.
 

Wat gebeurt er met de hypotheek?

Een hypotheek verdwijnt niet wanneer een van de partners overlijdt. Als u de woning en hypotheek erft, moet worden bekeken of u de maandlasten kunt blijven betalen en of de hypotheek op uw naam kan worden gezet.

Neem daarom snel contact op met:

  • de hypotheekverstrekker;
  • uw hypotheekadviseur;
  • de verzekeraar van een overlijdensrisicoverzekering;
  • de notaris, wanneer eigendom of erfgenamen onduidelijk zijn.

 

Heeft u een hypotheek met Nationale Hypotheek Garantie? Dan kan extra begeleiding mogelijk zijn. Er wordt gekeken of de maandlasten betaalbaar kunnen worden gemaakt. Denk aan aanpassing van de hypotheekvorm, looptijd of rente. Wanneer verkoop onvermijdelijk is en een restschuld ontstaat, kan deze onder voorwaarden worden kwijtgescholden.
 

Controleer deze vijf punten

  1. Wie is juridisch eigenaar van de woning?
  2. Wie staat als schuldenaar op de hypotheek?
  3. Bent u erfgenaam van het aandeel van uw partner?
  4. Is er een overlijdensrisicoverzekering?
  5. Kunt u de maandlasten betalen met uw nieuwe inkomen?


Laat meerdere scenario’s berekenen. Bekijk niet alleen of u de hypotheek deze maand kunt betalen, maar ook of de woning op langere termijn betaalbaar blijft.
 

Kunt u in de koopwoning blijven wonen?

Bent u getrouwd of geregistreerd partner, dan bent u zonder afwijkend testament automatisch erfgenaam. Bij de wettelijke verdeling krijgt de langstlevende partner de bezittingen en schulden. Kinderen krijgen doorgaans een geldvordering ter grootte van hun erfdeel, die meestal pas later opeisbaar is. Hierdoor hoeft de woning normaal gesproken niet direct te worden verkocht om de kinderen uit te betalen.

Of u daadwerkelijk in de woning kunt blijven, hangt vervolgens af van:

  • de hoogte van de hypotheek;
  • het nieuwe inkomen;
  • de eigendomsverhouding;
  • het testament;
  • andere erfgenamen;
  • verzekeringsuitkeringen;
  • onderhoudskosten;
  • afspraken met de geldverstrekker.

 

Bent u niet getrouwd en geen geregistreerd partner? Dan erft u het aandeel van uw partner niet automatisch. Hiervoor is meestal een testament nodig. Een verblijvingsbeding in een samenlevingscontract kan bepaalde gezamenlijke bezittingen aan u laten toekomen, maar werkt niet in iedere situatie als volledige vervanging van een testament.
 

Kijk ook naar de betaalbaarheid op langere termijn

Blijven de woonlasten te hoog, bespreek dan meerdere oplossingen voordat u beslist. Bij voldoende overwaarde kan een opeethypotheek een mogelijkheid zijn, maar daar zijn kosten en risico’s aan verbonden. Verhuizen kan eveneens financiële rust geven. Bekijk dan welke seniorvriendelijke woonvormen bij uw situatie passen.


Wat gebeurt er met een huurwoning?

Staan u en uw partner allebei als huurder op het huurcontract? Dan kunt u de huur meestal voortzetten.

Bent u getrouwd of geregistreerd partner en woonde u samen in de woning, dan heeft u doorgaans een sterke huurrechtspositie. Bij ongehuwd samenwonen kan het belangrijk zijn of u formeel medehuurder was.

Neem altijd contact op met de verhuurder of woningcorporatie en laat schriftelijk bevestigen:

  • dat de huur wordt voortgezet;
  • op welke naam het contract komt;
  • welke servicekosten veranderen;
  • of u opnieuw huurtoeslag moet controleren;
  • of de woning financieel passend blijft.

 

Ga er niet vanuit dat uitschrijving bij de gemeente automatisch voldoende is om het huurcontract aan te passen.

Verandert uw inkomen of komt het huurcontract alleen op uw naam te staan? Controleer dan ook opnieuw uw huurtoeslag.
 

Wie erft er van uw partner?
 

Getrouwd of geregistreerd partner

Als er geen afwijkend testament is, bent u als echtgenoot of geregistreerd partner wettelijk erfgenaam.

Zijn er ook kinderen? Dan geldt meestal de wettelijke verdeling. De nalatenschap wordt op papier verdeeld tussen partner en kinderen, maar de langstlevende partner krijgt de bezittingen en schulden. De kinderen krijgen een geldvordering.


Ongehuwd samenwonend

Woont u samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap? Dan bent u niet automatisch erfgenaam, ook niet wanneer u al tientallen jaren samenwoont.

Een samenlevingscontract maakt u niet automatisch erfgenaam van de volledige nalatenschap. Daarvoor is vaak ook een testament nodig.


Controleer of er een testament is

Via het Centraal Testamentenregister kunt u nagaan of uw partner een testament heeft laten opstellen en bij welke notaris dit wordt bewaard. Het register vertelt niet wat er in het testament staat.

De notaris controleert vervolgens wie de erfgenamen zijn, of er een executeur is aangewezen en welke bepalingen gelden.


Aanvaard een erfenis niet te snel

Een nalatenschap bestaat uit bezittingen én schulden.

Als erfgenaam heeft u drie mogelijkheden:

  1. zuiver aanvaarden;
  2. beneficiair aanvaarden;
  3. verwerpen.

 

Bij zuivere aanvaarding kunt u met uw eigen vermogen aansprakelijk worden voor schulden als de nalatenschap onvoldoende geld bevat.

Bij beneficiaire aanvaarding worden schulden in beginsel alleen uit de nalatenschap betaald. U houdt daarmee meer bescherming tegen onverwachte schulden.

Bij verwerping krijgt u niets uit de nalatenschap, ook geen waardevolle of emotionele bezittingen.

Neem daarom niet direct bezittingen mee, verkoop geen spullen en verdeel geen geld voordat duidelijk is wie erfgenaam is en hoe u de erfenis wilt aanvaarden.
 

Moet u erfbelasting betalen?

In 2026 bedraagt de maximale partnervrijstelling voor de erfbelasting € 828.035. U betaalt als partner alleen erfbelasting over het deel van uw erfenis dat na toepassing van de vrijstelling overblijft.

De tarieven voor partners en kinderen zijn in 2026:
 

Belast deel van de erfenis

Tarief voor partner

Tot en met € 158.669

10%

Boven € 158.669

20%


Deze percentages worden toegepast nadat de geldende vrijstelling is afgetrokken.
 

Partnerpensioen verlaagt soms de vrijstelling

Over de periodieke uitkering uit een nabestaandenpensioen betaalt u zelf geen erfbelasting. De waarde van bepaalde toekomstige pensioen- en lijfrenteaanspraken kan wel een deel van de partnervrijstelling verminderen. Dit heet pensioenimputatie.

U houdt in 2026 altijd minimaal € 213.915 aan partnervrijstelling over. AOW en een Anw-uitkering tellen niet mee voor deze vermindering.

De berekening is ingewikkeld. Laat deze controleren wanneer de nalatenschap en het partnerpensioen aanzienlijk zijn.
 

Nieuwe aangiftetermijn bij overlijden in 2026

Vindt het overlijden plaats in 2026, dan ligt de uiterste inleverdatum voor de aangifte erfbelasting twintig maanden na de overlijdensdatum. De precieze datum staat in de aangiftebrief van de Belastingdienst.

Vanaf twintig maanden na het overlijden kan belastingrente worden berekend.
 

Wat gebeurt er met uw toeslagen?

Het overlijden van uw partner kan gevolgen hebben voor:

  • zorgtoeslag;
  • huurtoeslag;
  • kindgebonden budget;
  • kinderopvangtoeslag.

 

Dienst Toeslagen maakt na het overlijden een nieuwe berekening. U krijgt meestal binnen vijf weken een nieuwe voorschotbeschikking.


Controleer daarna vooral:

  1. uw verwachte jaarinkomen;
  2. het inkomen van uw overleden partner tot de overlijdensdatum;
  3. uw nieuwe partnerstatus;
  4. uw vermogen;
  5. eventuele pensioen- en verzekeringsuitkeringen.

 

Pas het geschatte inkomen aan wanneer dit niet klopt. Zo verkleint u de kans dat u later toeslag moet terugbetalen.
 

Let ook op de 10%-regeling

Komt een toeslag na het overlijden op uw naam te staan en stijgt uw eigen inkomen, bijvoorbeeld door een hoger AOW-bedrag of partnerpensioen? In sommige situaties kunt u Dienst Toeslagen vragen om die stijging niet volledig mee te tellen voor de periode waarin u nog samen toeslag kreeg. Dit heet de 10%-regeling. Laat Dienst Toeslagen beoordelen of u aan de voorwaarden voldoet.

Meer uitleg over het controleren van inkomen en voorschotten vindt u in ons artikel over AOW en toeslagen.

Ook de vermogensgrens kan veranderen omdat u voortaan als alleenstaande wordt beoordeeld. Een erfenis kan bovendien gevolgen hebben voor uw toeslagen in een volgend jaar, afhankelijk van uw vermogen op de peildatum van 1 januari.
 

Wat verandert er bij de inkomstenbelasting?

Voor het jaar van overlijden moet vaak nog inkomstenbelasting worden aangegeven namens uw partner.

Met een nabestaandenmachtiging kunt u online aangifte doen voor de overledene. U gebruikt daarbij uw eigen DigiD, niet die van uw partner. De online aangifte over het jaar van overlijden is beschikbaar vanaf 1 maart van het volgende jaar.

Als fiscale partner kunt u bij de aangifte kiezen om:

  • alleen tot de overlijdensdatum fiscale partners te zijn, of;
  • voor het hele jaar als fiscale partners te worden behandeld.

 

Deze keuze kan invloed hebben op de verdeling van gemeenschappelijke inkomsten en aftrekposten, zoals hypotheekrente, zorgkosten en vermogen. Het is daarom niet altijd verstandig om de aangifte van de overledene direct zo vroeg mogelijk in te dienen. Soms is het beter om eerst uw eigen jaarinkomen en aftrekposten volledig te kennen.

Controleer ook of een voorlopige aanslag van uzelf of uw partner moet worden aangepast of stopgezet.
 

Wat regelt u wanneer? Een praktisch stappenplan
 

De eerste dagen

Regel eerst alleen wat niet kan wachten:

  • vraag meerdere aktes van overlijden aan;
  • zorg dat de uitvaart kan worden betaald;
  • zoek identiteitsdocumenten, testament en verzekeringspolissen;
  • noteer welke rekeningen binnenkort worden afgeschreven;
  • voorkom dat post en belangrijke e-mails verloren gaan;
  • gebruik niet de DigiD of bankpas van uw partner.

 

Binnen de eerste twee weken

Neem contact op met:

  • bank;
  • hypotheekverstrekker of verhuurder;
  • pensioenuitvoerders;
  • verzekeraars;
  • werkgever;
  • energieleverancier;
  • telefoon- en internetaanbieder;
  • zorgverzekeraar;
  • gemeente, indien nodig.

 

Maak één map voor alle brieven, contracten en bevestigingen.
 

Binnen de eerste maand

Breng het nieuwe maandinkomen in kaart:

  • eigen AOW;
  • eigen pensioen;
  • partnerpensioen;
  • Anw;
  • toeslagen;
  • verzekeringsuitkeringen;
  • spaargeld dat beschikbaar blijft.

 

Maak daarnaast een lijst van alle vaste lasten en controleer vanaf welke rekening deze worden betaald.
 

Binnen enkele maanden

Bespreek grotere beslissingen pas wanneer u voldoende overzicht heeft:

  • in de woning blijven of verhuizen;
  • hypotheek aanpassen;
  • erfenis aanvaarden;
  • beleggingen verkopen;
  • grote schenkingen doen;
  • huis verkopen;
  • geld uit verzekeringen gebruiken;
  • vermogen verdelen.

 

Laat u bij ingewikkelde situaties begeleiden door een notaris, belastingadviseur, pensioenadviseur of onafhankelijk financieel planner.
 

Rekenvoorbeeld: inkomen vóór en na het overlijden

Onderstaand voorbeeld is fictief.

Een echtpaar ontvangt samen:
 

Inkomen vóór overlijden

Per maand

AOW partner 1

€ 1.084

AOW partner 2

€ 1.084

Eigen pensioen partner 1

€ 650

Eigen pensioen partner 2

€ 900

Totaal

€ 3.718


Na overlijden van partner 2:

Inkomen na overlijden

Per maand

AOW alleenstaande partner 1

€ 1.582

Eigen pensioen partner 1

€ 650

Partnerpensioen

€ 450

Totaal

€ 2.682


Het maandinkomen daalt in dit voorbeeld met ongeveer € 1.036.

De kosten voor voeding en persoonlijke uitgaven kunnen dalen. De hypotheek, energie, verzekeringen en het onderhoud van de woning blijven echter grotendeels bestaan.

Daarom is het belangrijk niet alleen te kijken naar het nieuwe inkomen, maar vooral naar de verhouding tussen inkomen en vaste lasten.
 

Wat kunt u samen vooraf regelen?

Een goede voorbereiding voorkomt niet het verdriet, maar kan wel onzekerheid en financiële druk verminderen.

Regel samen bij voorkeur:

  • een overzicht van alle inkomens;
  • een overzicht van bankrekeningen en schulden;
  • actuele pensioenoverzichten;
  • aanmelding van een samenwonende partner bij pensioenuitvoerders;
  • testament;
  • samenlevingscontract waar nodig;
  • overlijdensrisicoverzekering;
  • overzicht van verzekeringspolissen;
  • toegang tot gezamenlijke administratie;
  • lijst met automatische incasso’s;
  • wensen voor digitale accounts;
  • contactgegevens van notaris en financieel adviseur;
  • een berekening van het inkomen na overlijden van ieder van beide partners.

 

Meer achtergrond vindt u in onze uitleg over een testament opstellen, de betekenis van een nalatenschap en de actuele regels voor erfbelasting in 2026.
 

Checklist financiële zaken na overlijden partner

  • Ik heb de brieven van de SVB gecontroleerd.
  • Ik weet wat mijn nieuwe AOW-bedrag wordt.
  • Ik heb gecontroleerd of ik een overlijdensuitkering krijg.
  • Ik heb alle pensioenuitvoerders benaderd.
  • Ik heb onderzocht of ik recht heb op een Anw-uitkering.
  • Ik heb verzekeringspolissen gecontroleerd.
  • Ik heb het overlijden bij de bank gemeld.
  • Ik weet welke bankrekeningen beschikbaar blijven.
  • Ik heb de hypotheekverstrekker of verhuurder geïnformeerd.
  • Ik heb een overzicht van mijn nieuwe maandinkomen.
  • Ik heb alle vaste lasten gecontroleerd.
  • Ik heb mijn inkomen in Mijn toeslagen gecontroleerd.
  • Ik heb gekeken of mijn vermogen gevolgen heeft voor toeslagen.
  • Ik weet of er een testament is.
  • Ik weet wie de erfgenamen zijn.
  • Ik heb nog geen spullen of geld verdeeld.
  • Ik heb nagedacht over zuiver of beneficiair aanvaarden.
  • Ik weet of aangifte erfbelasting nodig is.
  • Ik heb de voorlopige belastingaanslagen gecontroleerd.
  • Ik heb zo nodig een nabestaandenmachtiging aangevraagd.
  • Ik heb belangrijke documenten en jaaropgaven bewaard.
  • Ik heb professionele hulp gezocht bij ingewikkelde beslissingen.

Tot slot

Na het overlijden van uw partner verandert vrijwel altijd meer dan alleen uw maandelijkse inkomen. De AOW van uw partner stopt, uw eigen AOW kan stijgen en mogelijk komt er partnerpensioen of een verzekeringsuitkering bij. Tegelijk blijven de meeste woonlasten gewoon bestaan.

Probeer grote financiële beslissingen daarom niet direct te nemen. Begin met overzicht: welk inkomen stopt, welk inkomen blijft en welke nieuwe uitkeringen kunt u verwachten? Controleer daarna de woning, bankrekeningen, toeslagen, belasting en erfenis.

Een brief van een pensioenfonds of bank kan ingewikkeld zijn, zeker in een periode van rouw. Vraag gerust om uitleg en laat berekeningen controleren. Een notaris, pensioenuitvoerder, hypotheekadviseur of belastingadviseur kan voorkomen dat een keuze later onverwachte gevolgen heeft.