Een brief van de SVB met de mededeling dat u AOW moet terugbetalen kan behoorlijk schrikken zijn. Zeker wanneer het om enkele maanden of zelfs jaren gaat.
Toch betekent zo'n brief niet automatisch dat u direct het volledige bedrag moet overmaken.
De eerste vragen zijn:
- waarom vindt de SVB dat u te veel AOW heeft gekregen?
- over welke periode gaat het?
- klopt de woon- of leefsituatie waarvan de SVB uitgaat?
- heeft u een verandering eerder al doorgegeven?
- kon u weten dat uw AOW-bedrag niet klopte?
- en wat kunt u doen als u het bedrag niet ineens kunt betalen?
De hoofdregel is eenvoudig: heeft u te veel AOW ontvangen, dan kan de SVB het te veel betaalde bedrag terugvragen.
Hoe zo'n terugvordering ontstaat en wat daarna mogelijk is, verschilt echter sterk per situatie.
Waarom kan de SVB AOW terugvragen?
Uw AOW-bedrag wordt onder andere bepaald door:
- hoeveel AOW u heeft opgebouwd;
- of u alleen woont of samenwoont;
- uw persoonlijke situatie;
- en in bijzondere situaties aanvullende gegevens die voor uw AOW van belang zijn.
Verandert een gegeven waarop uw AOW is gebaseerd en ontvangt u daardoor te veel? Dan kan achteraf blijken dat u geen recht had op een deel van het ontvangen bedrag.
De SVB kan dat bedrag vervolgens terugvorderen.
Een terugvordering komt bijvoorbeeld voor als:
Situatie | Waarom kan te veel AOW ontstaan? |
|---|---|
U gaat samenwonen | U ontvangt mogelijk nog enige tijd alleenstaanden-AOW |
Een wijziging wordt te laat verwerkt | Uw oude AOW-bedrag loopt door |
Uw woonsituatie blijkt anders | De SVB stelt achteraf een ander AOW-bedrag vast |
U verhuist naar het buitenland | Bepaalde gegevens of regels veranderen |
Iemand met AOW overlijdt | De AOW is mogelijk al voor een langere periode betaald |
Uw AOW-opbouw wordt gecorrigeerd | Achteraf blijkt dat u minder AOW heeft opgebouwd |
U ontvangt nog een oude AOW-partnertoeslag | Veranderd partnerinkomen kan invloed hebben |
Vooral een verandering in de woonsituatie kan veel verschil maken. Lees daarom ook wat er met uw AOW kan gebeuren als iemand bij u komt wonen.
1. U gaat samenwonen maar ontvangt nog alleenstaanden-AOW
Dit is een belangrijke oorzaak van terugbetalingen.
Een alleenstaande ontvangt een hogere AOW dan iemand die getrouwd is of samenwoont.
Gaat u samenwonen en ontvangt u daarna nog enkele maanden het hogere bedrag? Dan kan achteraf blijken dat u te veel heeft ontvangen.
Voorbeeld
U ontvangt alleenstaanden-AOW.
Op 1 februari gaat u samenwonen. De verandering wordt pas enkele maanden later verwerkt en u ontvangt in die periode nog steeds het hogere alleenstaandenbedrag.
De SVB kan dan opnieuw berekenen hoeveel AOW u vanaf de verandering had moeten krijgen.
Het verschil kan worden teruggevraagd.
Woont er iemand bij u maar twijfelt u of dit volgens de AOW ook als samenwonen geldt? Dat is niet altijd hetzelfde. Een inwonend kind, kostganger of kamerhuurder kan bijvoorbeeld anders worden behandeld.
Bekijk daarvoor onze uitleg over AOW als iemand bij u in huis woont.
2. U heeft een verandering niet of te laat doorgegeven
Niet iedere verandering komt automatisch bij de SVB terecht.
Daarom heeft u bij de AOW ook zelf een informatieplicht.
Woont u in Nederland? Dan moet u een wijziging die u zelf moet melden normaal gesproken binnen 4 weken doorgeven.
Woont u buiten Nederland? Dan geldt normaal gesproken 6 weken.
Denk bijvoorbeeld aan bepaalde veranderingen rond:
- samenwonen;
- uit elkaar gaan;
- duurzaam gescheiden leven;
- iemand die bij u komt wonen;
- een kamerhuurder of kostganger;
- verhuizing naar het buitenland;
- bepaalde veranderingen in uw persoonlijke situatie.
Niet alles hoeft u zelf te melden. Veranderingen zoals een verhuizing binnen Nederland, een in Nederland gesloten huwelijk en een overlijden in Nederland krijgt de SVB veelal via de gemeente door.
Twijfelt u? Controleer dan liever bij de SVB of een verandering gemeld moet worden.
3. De SVB ontdekt later dat uw woonsituatie anders was
Soms ontstaat een terugvordering niet direct nadat iemand verhuist of gaat samenwonen.
De SVB kan ook later onderzoeken hoe iemand feitelijk woonde.
Dat is belangrijk omdat voor de AOW niet alleen telt wat iemand zelf zijn relatie noemt.
Bijvoorbeeld:
u staat officieel alleen ingeschreven, maar uit onderzoek blijkt dat u feitelijk duurzaam een huishouden met iemand anders voerde.
Wanneer de SVB vervolgens beslist dat u eerder als samenwonend had moeten worden beschouwd, kan ook uw AOW over die eerdere periode opnieuw worden berekend.
Dat kan tot een flinke terugvordering leiden.
Bent u getrouwd maar woont u niet meer samen? Ook dan gelden aparte regels. Lees meer in Getrouwd maar apart wonen: krijgt u alleenstaanden-AOW?.
4. Iemand met AOW overlijdt nadat de maandbetaling al is gedaan
Ook na een overlijden kan er formeel te veel AOW zijn betaald.
De AOW stopt op de dag na het overlijden.
Maar de maandelijkse betaling kan dan al zijn overgemaakt.
De SVB verrekent een te veel betaald bedrag waar mogelijk eerst met nog opgebouwd vakantiegeld of een eventuele overlijdensuitkering.
Was de overledene alleenstaand? Dan kan het voorkomen dat nabestaanden alsnog een resterend bedrag moeten terugbetalen.
Dat betekent dus niet dat nabestaanden iedere AOW-betaling die na een overlijden op de rekening staat automatisch zelf mogen houden.
Lees ook onze uitgebreide uitleg over AOW na het overlijden van een partner.
5. U verhuist naar het buitenland of woont langere tijd buiten Nederland
Ook wonen buiten Nederland kan gevolgen hebben voor de administratie rond uw AOW.
Verhuist u naar een ander land, verandert uw buitenlandse adres of verandert uw woon- of leefsituatie? Dan moet u dat doorgaans zelf aan de SVB doorgeven.
Voor mensen die buiten Nederland wonen geldt voor verplichte wijzigingen meestal een termijn van 6 weken.
Een gewone vakantie betekent overigens niet automatisch dat u uw AOW kwijtraakt.
Maar bij emigratie of langdurig verblijf kunnen verschillende regels gaan spelen, bijvoorbeeld rond uw woonland, belasting, inhoudingen en andere regelingen naast uw AOW.
Lees daarom ook AOW in het buitenland: uitleg en checklist.
6. Uw AOW-opbouw blijkt achteraf niet te kloppen
Een volledige AOW wordt opgebouwd gedurende de verzekerde jaren vóór uw AOW-leeftijd.
Heeft u een deel van deze periode niet in Nederland gewoond of gewerkt en was u daardoor niet verzekerd? Dan kunt u minder dan een volledige AOW hebben opgebouwd.
Soms blijkt pas later dat bepaalde woon- of werkjaren anders moeten worden beoordeeld.
De SVB kan uw AOW dan opnieuw vaststellen.
Heeft u daardoor eerder meer ontvangen dan waarop u volgens de nieuwe beslissing recht had? Dan kan de vraag ontstaan of een bedrag moet worden terugbetaald.
Dit ligt juridisch ingewikkelder dan een eenvoudige situatie waarin u zelf een wijziging niet heeft doorgegeven. Zeker als de oorspronkelijke fout in de administratie van de SVB zat, is het belangrijk om goed te kijken naar de reden van de herziening en naar wat u zelf redelijkerwijs had kunnen weten.
Wat als de fout bij de SVB zelf ligt?
Dit is een van de belangrijkste vragen bij een terugvordering.
Stel dat u alle juiste informatie heeft doorgegeven en de SVB maakt zelf een fout. Jaren later wordt die fout ontdekt.
Moet u dan alles terugbetalen?
Dat is niet automatisch in iedere situatie hetzelfde.
De SVB kijkt bij herzieningen en terugvorderingen ook naar de omstandigheden. Daarbij kan onder andere van belang zijn of u redelijkerwijs had kunnen weten dat het bedrag dat u ontving niet klopte.
De SVB heeft bij eerder ontdekte administratieve fouten in de AOW bijvoorbeeld aangegeven de menselijke maat toe te passen en alleen terug te vorderen wanneer sprake was van een aantoonbaar evidente fout waarvan de ontvanger kon begrijpen dat het bedrag niet juist was.
Krijgt u een terugvordering terwijl u zelf alle informatie correct en op tijd heeft verstrekt? Accepteer dan niet zonder controle dat u per definitie het volledige bedrag moet terugbetalen.
Bekijk eerst:
- waardoor de fout is ontstaan;
- welke gegevens de SVB al had;
- wanneer de fout is gemaakt;
- of het betaalde bedrag duidelijk afwijkend was;
- of u redelijkerwijs kon weten dat u te veel kreeg;
- en welke motivering in de beslissing staat.
Neem bij twijfel contact op met de SVB of vraag onafhankelijke juridische hulp.
Hoe ver kan de SVB teruggaan?
Hier is geen verstandig universeel antwoord als: “de SVB mag altijd maximaal X jaar terugvorderen.”
De periode hangt onder meer af van:
- waarom te veel AOW is betaald;
- wanneer de SVB hiervan op de hoogte kwam;
- of u zelf juiste informatie heeft verstrekt;
- of een wijziging niet is gemeld;
- en welke wettelijke en beleidsregels op uw situatie van toepassing zijn.
Bij een specifiek herstelproject rond oude fouten in de AOW-administratie heeft de SVB bijvoorbeeld aangegeven alleen bij een aantoonbaar evidente fout terug te vorderen en daarbij maximaal vijf jaar terug te gaan.
Dat betekent niet dat iedere AOW-terugvordering automatisch dezelfde vijfjaarstermijn heeft.
Staat er in uw brief een terugvordering over meerdere jaren? Controleer daarom altijd specifiek waarom de SVB juist die periode heeft gekozen.
Kunt u naast terugbetaling ook een boete krijgen?
Ja, dat kan.
Terugbetalen en een boete zijn twee verschillende zaken.
Het terugbetalen gaat over het AOW-bedrag dat u volgens de SVB ten onrechte heeft ontvangen.
Een boete kan daar bovenop komen wanneer u bijvoorbeeld:
- een verplichte wijziging te laat heeft doorgegeven;
- verkeerde informatie heeft verstrekt;
- onvolledige informatie heeft verstrekt.
Volgens de SVB bedraagt de standaardboete de helft van het bedrag dat u te veel heeft ontvangen.
Die boete kan afhankelijk van de omstandigheden hoger of lager uitvallen.
Wanneer krijgt u mogelijk alleen een waarschuwing?
Niet iedere te late melding leidt meteen tot een boete.
De SVB kan bijvoorbeeld een waarschuwing geven wanneer:
- u wel te laat bent, maar daardoor niet te veel geld heeft ontvangen;
- u minder dan €150 te veel heeft ontvangen;
- of u de wijziging zelf alsnog spontaan meldt binnen 60 dagen na het verstrijken van de termijn van 4 weken.
Heeft u in de voorafgaande twee jaar al een waarschuwing gekregen, dan kan dit anders liggen.
Is terugbetalen hetzelfde als fraude?
Nee.
Een terugvordering betekent niet automatisch dat u fraude heeft gepleegd.
Er kan bijvoorbeeld sprake zijn van:
- een misverstand;
- een administratieve fout;
- een te laat verwerkte wijziging;
- onduidelijkheid over samenwonen;
- of een fout van de SVB zelf.
Pas wanneer de SVB vermoedt dat iemand bewust onjuiste of onvolledige informatie heeft verstrekt of een wijziging bewust heeft verzwegen, kan fraudeonderzoek in beeld komen.
Bij te veel ontvangen bedragen boven €50.000 onderzoekt de SVB volgens haar huidige informatie altijd of een wijziging bewust niet is gemeld. In een ernstige situatie kan aangifte bij het Openbaar Ministerie volgen.
Voor de meeste mensen die een gewone correctiebrief ontvangen, is dat dus een heel andere situatie dan simpelweg: “u moet een bedrag terugbetalen”.
U krijgt een brief van de SVB: wat moet u controleren?
Betaal niet gedachteloos zonder de beslissing te bekijken.
Controleer minimaal deze punten.
1. Over welke periode gaat de terugvordering?
Staan de begin- en einddatum duidelijk vermeld?
2. Waarom had u volgens de SVB geen recht op dit bedrag?
Gaat het bijvoorbeeld om samenwonen, uw AOW-opbouw of een andere wijziging?
3. Klopt de feitelijke situatie?
Controleer adressen, data en de woon- of leefsituatie waarvan de SVB uitgaat.
4. Heeft u de wijziging eerder doorgegeven?
Zo ja, zoek daarvan bewijs.
Denk aan:
- berichten in Mijn SVB;
- brieven;
- e-mails of formulieren;
- gemeentelijke inschrijvingen;
- ontvangen bevestigingen.
5. Klopt het bedrag?
Vergelijk het oude en nieuwe AOW-bedrag en bekijk over hoeveel maanden het verschil wordt berekend.
Voor de actuele bedragen kunt u onze pagina met de AOW-bedragen van 2026 gebruiken.
6. Staat er ook een boete in de brief?
Een terugvordering en een boete moeten niet als hetzelfde bedrag worden gezien.
7. Bent u het niet eens met de beslissing?
Let dan vooral op de bezwaartermijn die in de brief staat.
Kunt u bezwaar maken tegen het terugbetalen van AOW?
Ja.
Bent u het niet eens met de beslissing van de SVB? Neem dan eerst contact op met de SVB en vraag om uitleg.
Misschien blijkt dat er een fout in de gebruikte gegevens zit en kan deze eenvoudig worden opgelost.
Blijft u het oneens met de beslissing? Dan kunt u bezwaar maken.
Meestal moet dat binnen 6 weken na de beslissing.
De exacte uiterste datum staat op de brief van de SVB.
U kunt bijvoorbeeld bezwaar overwegen wanneer:
- de SVB van een verkeerde datum uitgaat;
- uw woonsituatie volgens u verkeerd is beoordeeld;
- u de wijziging wel degelijk tijdig heeft doorgegeven;
- de teruggevorderde periode volgens u niet klopt;
- of de SVB informatie die zij al had niet goed heeft verwerkt.
Wacht niet tot de bezwaartermijn bijna voorbij is.
Moet u al betalen terwijl u bezwaar maakt?
Kijk hiervoor naar de instructies in uw specifieke beslissing en neem bij twijfel direct contact op met de SVB.
Een bezwaar betekent niet dat u andere brieven of betalingstermijnen zomaar kunt negeren.
Kunt u het bedrag niet betalen of wilt u weten wat er gedurende het bezwaar met de invordering gebeurt? Bespreek dit expliciet met de SVB.
Zo voorkomt u dat er naast het inhoudelijke geschil ook een probleem met de betaling ontstaat.
Wat als u het bedrag niet ineens kunt terugbetalen?
Dan hoeft u dit niet stil te houden.
De SVB vraagt in haar terugbetalingsbrief doorgaans om het bedrag binnen 6 weken terug te betalen.
Lukt dat niet? Neem dan contact op.
Er kan bijvoorbeeld een betalingsregeling worden afgesproken.
De SVB geeft aan dat ook uitstel mogelijk kan zijn, zodat u langer de tijd krijgt om uw schuld terug te betalen.
Hoe zo'n regeling er precies uitziet, hangt af van uw situatie.
Neem daarom zo snel mogelijk contact op wanneer u weet dat u het bedrag niet ineens kunt missen.
Waar ziet u hoeveel u nog moet terugbetalen?
In Mijn SVB vindt u onder het onderdeel Schulden hoeveel u nog aan de SVB moet betalen.
Daar kunt u ook een officieel schuldenoverzicht downloaden.
Dat kan handig zijn wanneer u:
- een betalingsregeling bespreekt;
- hulp krijgt bij schulden;
- of voor een andere instantie een overzicht nodig heeft.
Kan de SVB het bedrag met uw toekomstige AOW verrekenen?
Bij schulden aan een uitkeringsinstantie kunnen afspraken over terugbetaling of verrekening een rol spelen.
Hoe de SVB uw schuld precies int, staat in de correspondentie over uw persoonlijke situatie.
Ga daarom niet zelf uit van een bedrag dat maandelijks zal worden ingehouden.
Vraag de SVB om een duidelijke berekening wanneer terugbetaling via inhoudingen wordt voorgesteld, zodat u weet:
- welk bedrag per maand wordt ingehouden;
- hoelang dat duurt;
- hoeveel schuld resteert;
- en welk AOW-bedrag u zelf overhoudt.
Wat gebeurt er als u helemaal niet reageert?
Een terugvorderingsbrief negeren maakt het probleem meestal groter.
Ook wanneer u het niet eens bent met het bedrag of niet kunt betalen, is reageren verstandiger.
Er zijn namelijk drie verschillende situaties:
U bent het eens en kunt betalen:
betaal volgens de instructies.
U bent het eens maar kunt niet ineens betalen:
vraag een betalingsregeling.
U bent het oneens:
vraag uitleg en maak zo nodig tijdig bezwaar.
Dat geeft veel meer mogelijkheden dan niets doen.
Voorkomen dat u later AOW moet terugbetalen
Niet iedere terugvordering is te voorkomen. Een fout kan immers ook bij een instantie ontstaan.
Maar u kunt het risico wel kleiner maken.
Geef veranderingen snel door
Wacht niet maanden wanneer uw woon- of leefsituatie verandert.
Bewaar bevestigingen
Sla de bevestiging van een wijziging in Mijn SVB op of bewaar de brief.
Controleer onverwachte bedragen
Krijgt u plotseling aanzienlijk meer AOW dan normaal? Controleer waarom.
Let extra op bij samenwonen
Juist het verschil tussen alleenstaanden-AOW en AOW voor gehuwden of samenwonenden kan over meerdere maanden flink oplopen.
Meld een verhuizing naar het buitenland
Bij verblijf of wonen over de grens gelden aanvullende administratieve regels. Bekijk hiervoor onze informatie over AOW in het buitenland.
Controleer ook andere regelingen
Een wijziging kan naast uw AOW gevolgen hebben voor bijvoorbeeld zorgtoeslag, huurtoeslag en een eventuele AIO-aanvulling.
Bekijk daarom ook welke kortingen en toeslagen u als AOW'er kunt krijgen.
Heeft u een AIO-aanvulling? Dan is het ook belangrijk veranderingen in inkomen en vermogen goed door te geven. Lees meer in onze uitleg over hoeveel spaargeld u met AOW en AIO mag hebben.
AOW terugbetalen: deze stappen kunt u nemen
Krijgt u een terugvordering van de SVB? Loop dan rustig deze punten langs:
- Lees waarom de SVB geld terugvraagt.
- Controleer de periode.
- Controleer de woon- of leefsituatie die de SVB gebruikt.
- Zoek bewijs van wijzigingen die u eerder heeft doorgegeven.
- Controleer de berekening.
- Kijk of naast de terugvordering ook een boete wordt opgelegd.
- Neem contact op als iets niet duidelijk is.
- Maak binnen de genoemde termijn bezwaar als u het niet eens bent.
- Vraag een betalingsregeling als u niet ineens kunt betalen.
- Bewaar alle brieven en bevestigingen.
Een terugvordering kan vervelend zijn, maar er is een groot verschil tussen een correcte terugbetaling, een verkeerde berekening en een discussie over informatie die u wel of niet had moeten doorgeven.
Tot slot
Heeft u te veel AOW ontvangen? Dan kan de SVB het te veel betaalde bedrag terugvragen.
Dat kan bijvoorbeeld gebeuren nadat u bent gaan samenwonen, een wijziging te laat is verwerkt, uw woonsituatie achteraf anders wordt beoordeeld of na het overlijden van iemand die AOW ontving.
Maar kijk bij een terugvordering altijd verder dan alleen het bedrag onderaan de brief.
Controleer waarom u moet terugbetalen, over welke periode en of de gegevens van de SVB kloppen.
Heeft u zelf alles correct doorgegeven of denkt u dat de fout bij de SVB ligt? Dan is het extra belangrijk om de motivering goed te controleren.
Kunt u de terugbetaling niet ineens betalen? Neem contact op met de SVB. Een betalingsregeling of uitstel kan mogelijk zijn.
Bent u het inhoudelijk niet eens met de beslissing? Let dan goed op de bezwaartermijn.
