AOW en erfenis: wat verandert er als u geld of een woning erft?

U ontvangt AOW en krijgt een erfenis. Misschien gaat het om spaargeld, beleggingen, een woning of een deel van de nalatenschap van uw partner.

De eerste vraag is vaak: wordt mijn AOW nu lager?

Het antwoord is gelukkig eenvoudig:

Nee. Een erfenis heeft geen invloed op de hoogte van uw gewone AOW.

Voor de gewone AOW bestaat geen vermogensgrens. Of u nu €10.000, €50.000 of €150.000 erft, uw AOW wordt daardoor niet verlaagd.

Maar dat betekent niet dat een erfenis verder geen financiële gevolgen heeft.

Een erfenis kan namelijk wél gevolgen hebben voor:

• een AIO-aanvulling;
• huurtoeslag;
• zorgtoeslag;
• belasting over uw vermogen in box 3;
• erfbelasting;
• en soms uw financiële situatie na het overlijden van uw partner.

Daarom is het verstandig om na een erfenis niet alleen naar uw AOW te kijken.

Heeft een erfenis invloed op uw AOW?

Nee.

Uw gewone AOW is niet afhankelijk van uw vermogen.

Voor de hoogte van uw AOW kijkt de SVB vooral naar:

• hoeveel AOW u heeft opgebouwd;
• uw woonsituatie;
• en of u alleen woont of samenwoont.

Spaargeld, beleggingen, een erfenis of de waarde van uw woning verlagen uw gewone AOW niet.

Dat betekent bijvoorbeeld:

Wilt u meer weten over vermogen en AOW? Lees dan ook Hoeveel spaargeld mag u hebben met AOW?.

Moet u een erfenis doorgeven aan de SVB?

Heeft u alleen gewone AOW?

Dan hoeft u een erfenis niet aan de SVB door te geven vanwege de hoogte van uw vermogen. Uw vermogen bepaalt immers niet hoeveel gewone AOW u krijgt.

Ontvangt u naast uw AOW ook een AIO-aanvulling? Dan is dat heel anders.

De AIO is bedoeld voor mensen met weinig inkomen én weinig vermogen. Een erfenis kan uw vermogen plotseling boven de toegestane grens brengen.

In dat geval moet u de verandering wel doorgeven aan de SVB.

Ontvangt u AIO? Dan kan een erfenis direct gevolgen hebben

Dit is de belangrijkste uitzondering.

De vermogensgrenzen voor een AIO-aanvulling zijn in 2026:

• €8.000 als u alleen woont;
• €16.000 als u met een partner woont of met een kind jonger dan 18 jaar.

Een erfenis behoort volgens de SVB tot het vermogen dat voor de AIO kan meetellen.

Voorbeeld

U woont alleen en ontvangt:

• AOW;
• een AIO-aanvulling.

U heeft €3.000 spaargeld.

Vervolgens erft u €25.000.

Uw vermogen stijgt daarmee ruim boven de AIO-grens van €8.000.

Uw gewone AOW blijft gewoon doorlopen.

Uw AIO-aanvulling kan echter stoppen.

Dat verschil is belangrijk:

AOW blijft. AIO kan veranderen.

Heeft u een AIO-aanvulling? Geef een erfenis daarom zo snel mogelijk door aan de SVB.

Kan de SVB AIO terugvragen als u een erfenis niet doorgeeft?

Dat kan.

Ontvangt u AIO terwijl uw vermogen door een erfenis boven de toegestane grens is gekomen? Dan kan blijken dat u vanaf een bepaald moment te veel AIO heeft ontvangen.

De SVB kan het te veel betaalde bedrag dan terugvragen.

Daarom is het verstandig om niet te wachten tot de volgende jaarlijkse controle.

Lees ook onze uitleg over wanneer de SVB AOW of andere bedragen kan terugvragen.

Heeft een erfenis invloed op uw zorgtoeslag?

Dat kan, maar meestal niet meteen in het jaar waarin u de erfenis ontvangt.

Voor zorgtoeslag kijkt Dienst Toeslagen naar uw vermogen op 1 januari.

Ontvangt u bijvoorbeeld in juli 2026 een erfenis?

Dan had u dat vermogen op 1 januari 2026 nog niet.

Voor de vermogenstoets van uw zorgtoeslag over 2026 telt de erfenis dan in principe nog niet mee.

Staat het geld op 1 januari 2027 nog op uw rekening of heeft u het bijvoorbeeld belegd? Dan kan het vanaf 2027 wel meetellen als vermogen.

Dit verschil tussen gewone AOW en toeslagen is belangrijk.

Meer over de vermogensgrenzen leest u in Hoeveel spaargeld mag u hebben met AOW?.

Heeft een erfenis invloed op uw huurtoeslag?

Ook bij huurtoeslag kan een erfenis gevolgen hebben.

Net als bij zorgtoeslag kijkt Dienst Toeslagen naar uw vermogen op 1 januari van het toeslagjaar.

Voor 2026 geldt een vermogensgrens van:

• €38.479 zonder toeslagpartner;
• €76.958 samen met een toeslagpartner.

Een erfenis die u later in het jaar ontvangt, maakt uw huurtoeslag voor datzelfde jaar door de vermogenstoets doorgaans niet alsnog ongedaan.

Staat het geld op 1 januari van het volgende jaar nog tot uw vermogen? Dan kan u vanaf dat jaar wel boven de vermogensgrens uitkomen.

Voorbeeld: u erft €75.000 in augustus

Stel:

u woont alleen en ontvangt AOW en huurtoeslag.

Op 1 januari 2026 heeft u €15.000 spaargeld.

In augustus 2026 erft u €75.000.

Uw gewone AOW verandert niet.

Voor de vermogenstoets van uw huurtoeslag over 2026 wordt gekeken naar uw vermogen op 1 januari 2026. Toen had u die €75.000 nog niet.

Heeft u op 1 januari 2027 nog bijvoorbeeld €80.000 vermogen?

Dan zit u boven de vermogensgrens voor huurtoeslag en kan uw recht op huurtoeslag voor 2027 vervallen.

Een erfenis kan daardoor financieel pas maanden later merkbaar worden.

Telt een erfenis als inkomen voor toeslagen?

Een erfenis zelf wordt bij toeslagen normaal gesproken niet behandeld als gewoon loon of pensioeninkomen.

Het belangrijkste effect zit bij het vermogen.

Dat betekent dat een erfenis anders wordt behandeld dan bijvoorbeeld:

• AOW;
• pensioen;
• salaris;
• partnerpensioen.

Die laatste inkomsten kunnen onderdeel zijn van uw toetsingsinkomen.

Een ontvangen erfenis kan juist invloed krijgen via de vermogenstoets.

Bekijk daarom na een erfenis zowel uw inkomen als uw vermogen in Mijn toeslagen.

Meer over zorgtoeslag, huurtoeslag en andere regelingen leest u in Welke kortingen en toeslagen krijgt u als AOW'er?.

Moet u belasting betalen over een erfenis?

Dat kan.

Wanneer u geld of bezittingen erft, kunt u te maken krijgen met erfbelasting.

Of u erfbelasting betaalt hangt vooral af van:

• van wie u erft;
• hoeveel u erft;
• en welke vrijstelling voor u geldt.

In 2026 gelden bijvoorbeeld de volgende vrijstellingen:

Is uw erfenis niet hoger dan uw vrijstelling? Dan betaalt u geen erfbelasting.

Erft u van uw partner?

Partners hebben een veel hogere vrijstelling voor de erfbelasting dan bijvoorbeeld kinderen, broers, zussen of vrienden.

In 2026 bedraagt de partnervrijstelling €828.035.

Dat betekent niet automatisch dat iedere samenwonende partner deze vrijstelling krijgt.

Bij ongehuwd samenwonen moet u aan voorwaarden voldoen om voor de erfbelasting als partners te worden gezien.

Met een notarieel samenlevingscontract moet u onder andere minimaal zes maanden aan bepaalde voorwaarden hebben voldaan.

Zonder zo'n contract kan een samenwonende in bepaalde situaties toch als partner gelden als u minimaal vijf jaar op hetzelfde adres stond ingeschreven.

Uw partner overlijdt: niet alleen uw vermogen verandert

Wanneer uw partner overlijdt, kunnen meerdere financiële zaken tegelijk veranderen.

U kunt bijvoorbeeld:

• spaargeld of beleggingen erven;
• een deel van een woning erven;
• een partnerpensioen krijgen;
• recht krijgen op een ander AOW-bedrag;
• te maken krijgen met erfbelasting;
• een ander toetsingsinkomen krijgen.

Woont u na het overlijden alleen? Dan kan uw eigen AOW bovendien veranderen van het bedrag voor gehuwden of samenwonenden naar het hogere bedrag voor iemand die alleen woont.

Lees daarom ook Partner overleden: hoeveel AOW krijgt u daarna?.

Krijgt u na overlijden automatisch alleenstaanden-AOW?

Woont u na het overlijden van uw partner alleen? Dan krijgt u normaal gesproken de AOW voor iemand die alleen woont.

Dat staat los van de hoogte van de erfenis.

U kunt dus tegelijkertijd:

• een hogere alleenstaanden-AOW krijgen;
• én een grote erfenis ontvangen.

Uw erfenis verlaagt die gewone AOW niet.

Voor AIO en toeslagen kan het hogere vermogen uiteraard wel gevolgen hebben.

Betaalt u naast erfbelasting ook belasting over de erfenis in box 3?

Dat kan.

Erfbelasting en box 3 zijn twee verschillende belastingen.

Erfbelasting betaalt u eventueel omdat u iets erft.

Daarna kan het geërfde geld of bezit onderdeel worden van uw vermogen.

Denk bijvoorbeeld aan:

• spaargeld;
• beleggingen;
• een tweede woning;
• een aandeel in een vakantiewoning.

Voor box 3 wordt gekeken naar uw vermogen.

Het heffingsvrije vermogen bedraagt in 2026:

• €59.357 per persoon;
• €118.714 voor fiscale partners samen.

Boven deze bedragen kunt u afhankelijk van uw situatie belasting verschuldigd zijn over uw box-3-vermogen.

Vanaf wanneer telt een erfenis mee in box 3?

Voor box 3 is 1 januari de belangrijkste datum.

Krijgt u bijvoorbeeld in september 2026 €100.000 uit een nalatenschap?

Dan had u het geld op 1 januari 2026 nog niet.

Voor de gewone box-3-peildatum speelt het daardoor pas vanaf 1 januari 2027 een rol als het geld dan nog tot uw vermogen behoort.

De Belastingdienst geeft aan dat een erfenis tot uw vermogen behoort, ook wanneer de nalatenschap nog niet volledig is verdeeld. Uw aandeel in de erfenis kan dus relevant zijn voor uw aangifte.

Wat als de erfenis nog niet is uitbetaald?

Dat kan verwarrend zijn.

Misschien is een ouder of familielid overleden, maar staat het geld maanden later nog op een rekening van de nalatenschap.

Dat betekent niet automatisch dat u voor belastingdoeleinden nog niets heeft geërfd.

De Belastingdienst geeft aan dat uw aandeel in een erfenis tot uw vermogen kan behoren, ook wanneer de nalatenschap nog niet onder alle erfgenamen is verdeeld.

Bij ingewikkelde nalatenschappen is het daarom verstandig om bij de executeur, notaris of belastingadviseur te vragen welke waarde u voor uw aangifte moet gebruiken.

Wat als u een woning erft?

Een erfenis hoeft natuurlijk niet uit geld te bestaan.

U kunt bijvoorbeeld het huis van uw ouders erven.

Wat er daarna gebeurt hangt af van wat u ermee doet.

U gaat zelf in de woning wonen

De woning kan dan uw eigen woning en hoofdverblijf worden. Voor de belasting gelden vervolgens de normale regels voor de eigen woning.

U verkoopt de woning

Na verkoop ontvangt u geld. Dat geld kan vervolgens onderdeel van uw vermogen worden.

U houdt de woning als tweede woning

Een tweede woning valt normaal gesproken in box 3.

Dat kan dus veel meer effect hebben op uw box-3-vermogen dan alleen het saldo op uw spaarrekening.

U erft slechts een deel van de woning

Dan kan uw aandeel in de waarde relevant zijn.

Bij een woning in een nalatenschap kunnen bovendien aanvullende fiscale regels spelen. Bij grotere bedragen of meerdere erfgenamen is advies van een notaris of fiscalist vaak verstandig.

Heeft een geërfde woning invloed op uw gewone AOW?

Nee.

Ook het erven van een woning verlaagt uw gewone AOW niet.

Of u een woning van €200.000, €400.000 of meer erft, verandert op zichzelf niets aan het bedrag dat u van de SVB ontvangt.

Voor een AIO-aanvulling ligt dat anders, omdat daarbij wél naar uw vermogen wordt gekeken.

Wat gebeurt er met AIO als u een woning erft?

Dat kan veel gevolgen hebben.

Voor de AIO kijkt de SVB ook naar bezittingen.

Erft u een woning, of een aandeel daarin, dan kan de waarde daarvan invloed hebben op uw recht op AIO.

Voor een woning waarin u zelf woont gelden binnen de AIO bijzondere regels rond de overwaarde.

Ontvangt u AIO en erft u een huis, grond, vakantiewoning of ander waardevol bezit? Neem dan contact op met de SVB voordat u ervan uitgaat dat uw AIO gewoon doorloopt.

Kunnen schulden uit een nalatenschap ook gevolgen hebben?

Ja.

Niet iedere erfenis bestaat alleen uit vermogen.

Een nalatenschap kan ook schulden bevatten.

Denk bijvoorbeeld aan:

• een hypotheek;
• persoonlijke leningen;
• belastingschulden;
• openstaande rekeningen.

Daarom hoeft u een erfenis niet zonder meer zuiver te aanvaarden.

Erfgenamen kunnen afhankelijk van hun situatie bijvoorbeeld:

• zuiver aanvaarden;
• beneficiair aanvaarden;
• of de erfenis verwerpen.

Bij twijfel over schulden is het verstandig juridisch of notarieel advies te vragen voordat u keuzes maakt.

Heeft een erfenis invloed op uw pensioen?

Uw gewone ouderdomspensioen of werkgeverspensioen wordt normaal gesproken niet lager doordat u een erfenis ontvangt.

Een pensioenuitkering is gebaseerd op de pensioenrechten die u heeft opgebouwd.

Uw vermogen staat daar los van.

Hetzelfde geldt voor uw gewone AOW.

Het zijn vooral vermogensafhankelijke regelingen zoals AIO en toeslagen waar u extra goed moet opletten.

Kan een grote erfenis uw zorgtoeslag helemaal laten verdwijnen?

Ja.

Staat uw vermogen op 1 januari boven de vermogensgrens voor zorgtoeslag? Dan kunt u dat jaar geen zorgtoeslag krijgen, ook als uw inkomen op zichzelf laag genoeg is.

Voor 2026 bedraagt de vermogensgrens:

• €146.011 zonder toeslagpartner;
• €184.633 met toeslagpartner.

Een grote erfenis kan u daardoor vanaf het volgende kalenderjaar boven de grens brengen.

Uw gewone AOW blijft daarbij gewoon hetzelfde.

Kan een erfenis uw huurtoeslag laten verdwijnen?

Ja.

De vermogensgrens voor huurtoeslag ligt aanzienlijk lager dan die van de zorgtoeslag.

Een relatief bescheiden erfenis kan daardoor al voldoende zijn om vanaf het volgende toeslagjaar uw recht op huurtoeslag te verliezen.

Dat maakt huurtoeslag vaak het eerste financiële punt om te controleren na een erfenis.

Kunt u de erfenis schenken aan uw kinderen om toeslagen te houden?

U mag natuurlijk schenken, maar doe dit niet alleen met het doel om onder een vermogensgrens te komen zonder eerst de gevolgen te bekijken.

Een schenking kan namelijk:

• schenkbelasting opleveren;
• uw eigen financiële buffer verkleinen;
• gevolgen hebben wanneer u later geld nodig heeft;
• bij een AIO-aanvulling apart worden beoordeeld.

De SVB kan bij AIO kijken naar vermogen dat u heeft weggeschonken.

Heeft u veel vermogen ontvangen en overweegt u een schenking? Laat dan eerst berekenen wat dit voor u én voor uw kinderen betekent.

Wat moet u doen nadat u een erfenis heeft ontvangen?

Een praktisch stappenplan:

1. Controleer of u alleen gewone AOW of ook AIO krijgt

Gewone AOW verandert niet door de erfenis.

AIO kan wel direct worden beïnvloed.

2. Bepaal wat u precies heeft geërfd

Gaat het om:

• geld;
• beleggingen;
• een woning;
• een aandeel in een woning;
• andere bezittingen;
• of ook schulden?

3. Controleer de erfbelasting

Kijk welke vrijstelling hoort bij uw relatie tot de overledene.

4. Kijk naar uw totale vermogen

Hoeveel vermogen heeft u na de erfenis?

5. Noteer 1 januari

Voor zorgtoeslag, huurtoeslag en box 3 is de waarde van uw vermogen rond 1 januari bijzonder belangrijk.

6. Controleer uw toeslagen voor het volgende jaar

Vooral huurtoeslag kan bij een stijgend vermogen snel veranderen.

7. Geef de erfenis door aan de SVB als u AIO ontvangt

Wacht hier niet mee.

Vier regels om te onthouden

Gewone AOW
Een erfenis verlaagt uw AOW niet.

AIO
Een erfenis kan uw recht op AIO direct beïnvloeden.

Toeslagen
Voor huurtoeslag en zorgtoeslag is uw vermogen op 1 januari belangrijk.

Belasting
U kunt eerst erfbelasting betalen en later mogelijk ook te maken krijgen met box 3.

Dat zijn vier aparte regelingen. Juist doordat ze allemaal anders werken ontstaat vaak verwarring.

Tot slot

Een erfenis betekent niet dat u uw gewone AOW verliest of minder AOW krijgt.

Voor de gewone AOW bestaat geen vermogensgrens.

Het maakt voor uw AOW dus niet uit of u €20.000, €100.000 of een woning erft.

Kijk wel naar de financiële gevolgen eromheen.

Ontvangt u een AIO-aanvulling, dan kan een erfenis direct belangrijk zijn. Ontvangt u huurtoeslag of zorgtoeslag, dan kan uw hogere vermogen vanaf een volgend kalenderjaar gevolgen hebben. Daarnaast kunt u te maken krijgen met erfbelasting en box 3.

De belangrijkste vraag na een erfenis is daarom niet alleen:

“Wat gebeurt er met mijn AOW?”

maar vooral:

“Welke andere regelingen hangen bij mij af van mijn vermogen?”