Kabinet komt met nieuwe plannen voor mantelzorgers: welke hulp kunt u straks krijgen?

Er komt vanaf 2027 extra geld voor mantelzorgondersteuning. Ook onderzoekt het kabinet nieuwe mogelijkheden voor mantelzorgverlof en moeten ouderen gemakkelijker bij hun kinderen kunnen wonen. De plannen zijn op 9 oktober 2026 bekendgemaakt. Wat gaat er precies veranderen? En misschien nog belangrijker: op welke hulp kunt u nu al rekenen?

Even boodschappen doen voor uw moeder, uw partner helpen met aankleden of wekelijks meegaan naar het ziekenhuis. Voor veel Nederlanders hoort het zorgen voor een naaste gewoon bij het leven.

Maar wat begint met een paar kleine klusjes, kan ongemerkt uitgroeien tot een flinke verantwoordelijkheid. Zeker wanneer mantelzorg gecombineerd moet worden met werk, een eigen gezin en andere verplichtingen.

Het kabinet wil mantelzorgers daarom beter ondersteunen. Minister Mirjam Sterk presenteerde op 9 oktober de nieuwe Mantelzorgagenda 2027–2030. Daarin staan plannen voor meer hulp via gemeenten, betere mogelijkheden om werk en zorg te combineren en meer ruimte om dicht bij familie te wonen.

Niet alle plannen gaan direct in. Sommige maatregelen krijgen in 2027 verder vorm, terwijl bestaande ondersteuning nu al beschikbaar is.

Wat verandert er voor mantelzorgers vanaf 2027?

Het kabinet wil dat mantelzorgers gemakkelijker hulp kunnen vinden en dat zij hun zorgtaken beter kunnen volhouden. De aangekondigde maatregelen richten zich op vijf belangrijke gebieden.

Het gaat om landelijke plannen. Hoe snel mantelzorgers daadwerkelijk verbetering merken, hangt onder meer af van de verdere besluitvorming en de uitvoering door gemeenten en andere betrokken organisaties.

1. Vanaf 2027 komt er jaarlijks €25 miljoen extra voor mantelzorgondersteuning

Een van de belangrijkste maatregelen is de extra investering in ondersteuning via gemeenten.

Vanaf 2027 ontvangen gemeenten volgens de kabinetsaankondiging structureel €25 miljoen per jaar vanuit het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg.

Dat geld is bedoeld om het ondersteuningsaanbod voor mantelzorgers te versterken.

Dat kan bijvoorbeeld gaan om betere toegang tot informatie en begeleiding, ondersteuning bij het organiseren van zorg of mogelijkheden om zorgtaken tijdelijk uit handen te geven.

Het kabinet gaat bovendien samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) een team oprichten dat gemeenten helpt hun ondersteuning te verbeteren.

Krijgt iedere mantelzorger vanaf 2027 extra geld?

Nee. De €25 miljoen is geen bedrag dat rechtstreeks onder mantelzorgers wordt verdeeld.

Het geld gaat naar gemeenten om ondersteuning te organiseren. Er is dus geen landelijke nieuwe uitkering aangekondigd die iedere mantelzorger automatisch ontvangt.

Welke voorzieningen er beschikbaar komen, kan per gemeente verschillen.

Goed om te weten: mantelzorgers kunnen ook nu al in aanmerking komen voor een mantelzorgwaardering. Dit wordt soms een mantelzorgcompliment genoemd. Dat kan een geldbedrag zijn, maar ook een kortingspas of een andere vorm van waardering. De gemeente bepaalt de voorwaarden.

2. Komt er betaald mantelzorgverlof in 2027?

Veel mantelzorgers hebben naast hun zorgtaken een betaalde baan.

Een dochter die haar vader naar een ziekenhuisafspraak brengt. Een zoon die regelmatig vrij moet nemen om praktische zaken voor zijn moeder te regelen. Of iemand die naast een fulltimebaan zorgt voor een partner met een chronische aandoening.

Die combinatie is niet altijd gemakkelijk.

Het kabinet onderzoekt daarom mogelijkheden voor een specifieke regeling voor mantelzorgverlof. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid wil de Tweede Kamer hierover in de eerste helft van 2027 informeren.

Er is op 10 oktober 2026 nog geen nieuw recht op betaald mantelzorgverlof vastgesteld.

Welke regels gelden er nu voor zorgverlof?

Werknemers kunnen momenteel onder voorwaarden gebruikmaken van kortdurend en langdurend zorgverlof.

• Kortdurend zorgverlof: maximaal tweemaal het aantal contracturen per week, binnen twaalf maanden. Tijdens dit verlof wordt in principe minimaal 70% van het loon doorbetaald.
• Langdurend zorgverlof: maximaal zesmaal het aantal contracturen per week, binnen twaalf maanden. Dit verlof is wettelijk in beginsel onbetaald.

Wie bijvoorbeeld 32 uur per week werkt, kan onder de wettelijke voorwaarden maximaal 64 uur kortdurend en 192 uur langdurend zorgverlof opnemen binnen de betreffende periode van twaalf maanden.

In een cao of arbeidsvoorwaardenregeling kunnen afwijkende afspraken staan.

Er zijn daarnaast plannen om de bestaande verlofregelingen te vereenvoudigen via een nieuwe Verlofwet. Het voorstel is om kortdurend en langdurend zorgverlof samen te voegen tot één regeling van acht weken. De eerste twee weken zouden voor 70% betaald blijven en de overige zes weken onbetaald.

De beoogde invoering daarvan is 2028. Dat wetsvoorstel is niet hetzelfde als een eventueel nieuwe regeling voor mantelzorgverlof.

Wat kunt u als werkende mantelzorger nu doen?

Bespreek uw situatie tijdig met uw werkgever. Soms is een aanpassing van werktijden, gedeeltelijk thuiswerken of een tijdelijke verandering van taken mogelijk.

Vraag ook na welke verlofregeling voor uw situatie geldt. Wacht niet tot u regelmatig moet uitvallen of nauwelijks nog rustmomenten heeft.

Lees verder: Werkende mantelzorgers raken klem tussen zorg en baan.

3. Meer mogelijkheden om even op adem te komen dankzij respijtzorg

Wie dagelijks voor iemand zorgt, heeft soms behoefte aan een middag voor zichzelf, een rustig weekend of een vakantie.

Dat is niet altijd gemakkelijk te organiseren. Zeker niet wanneer degene voor wie u zorgt veel ondersteuning nodig heeft.

Daarom wil het kabinet de mogelijkheden voor tijdelijke vervangende zorg versterken.

Dit wordt ook wel respijtzorg genoemd.

Respijtzorg betekent dat iemand anders de zorgtaken tijdelijk overneemt. Daardoor krijgt de mantelzorger ruimte voor ontspanning, werk, familie of herstel.

Welke vormen van respijtzorg bestaan er?

Er zijn verschillende mogelijkheden:

• Hulp aan huis: een vrijwilliger of professionele zorgverlener neemt tijdelijk een deel van de zorg over.
• Dagopvang of dagbesteding: degene voor wie u zorgt brengt een dagdeel of dag door op een andere locatie.
• Logeerzorg: iemand verblijft tijdelijk in een geschikte voorziening, bijvoorbeeld wanneer de mantelzorger enkele dagen afwezig is.
• Regelmatige vervanging: een ander neemt op vaste momenten taken over, zodat er structureel ruimte ontstaat voor de mantelzorger.

Stel dat u elke dag voor uw partner zorgt, maar graag één middag per week tijd wilt hebben voor uzelf. Dan kan passende dagbesteding of vervangende zorg helpen om dat mogelijk te maken.

Is respijtzorg gratis?

Niet altijd.

Wie de kosten betaalt, hangt af van de zorgsituatie, de regeling en de voorziening.

Respijtzorg kan bijvoorbeeld worden georganiseerd of vergoed via de gemeente, een zorgkantoor bij zorg vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz), bepaalde aanvullende zorgverzekeringen of een persoonsgebonden budget (pgb).

Soms geldt een eigen bijdrage of moet u een deel zelf betalen.

Vraag daarom vooraf welke kosten voor uw situatie gelden.

Waar kunt u respijtzorg aanvragen?

Neem contact op met het Wmo-loket van uw gemeente of een lokaal mantelzorgsteunpunt.

Heeft degene voor wie u zorgt een Wlz-indicatie? Dan kan het zorgkantoor uitleggen welke mogelijkheden er zijn.

Ook uw zorgverzekeraar kan informatie geven over eventuele aanvullende vergoedingen.

U hoeft niet te wachten totdat de nieuwe plannen zijn ingevoerd. Respijtzorg bestaat nu al.

Lees ook: Ik ben overbelast door mantelzorg: signalen, hulp en wat u nu kunt doen.

4. Makkelijker bij uw kinderen wonen, ook zonder directe zorgbehoefte

Een opvallend onderdeel van de plannen gaat over wonen.

Veel ouderen willen graag in hun vertrouwde omgeving blijven wonen, maar vinden het prettig als kinderen of andere familieleden dichtbij zijn.

Dat kan praktische voordelen hebben. Even samen eten, hulp bij een zware boodschap of iemand in de buurt die kan inspringen wanneer dat nodig is.

Het kabinet wil het gemakkelijker maken om een mantelzorgwoning te bouwen. Daarnaast wil het de mogelijkheden uitbreiden naar familiewoningen.

Het bijzondere is dat daarbij ook wordt gekeken naar ouderen die nog geen directe zorg nodig hebben.

Wat is het verschil tussen een mantelzorgwoning en een familiewoning?

Een mantelzorgwoning is een woonruimte voor iemand die mantelzorg ontvangt of verleent. Denk aan een zelfstandige woonunit bij het huis van een volwassen kind.

Bij een familiewoning hoeft de aanleiding niet noodzakelijk een bestaande zorgbehoefte te zijn. Ouders en kinderen kunnen dan mogelijk dichter bij elkaar wonen terwijl iedereen nog zelfstandig is.

Dat biedt kansen voor mensen die graag een eigen voordeur houden, maar toch dichtbij familie willen wonen.

Mag u vanaf 2027 zomaar een woning in de tuin bouwen?

Nee, zo ver gaat de aankondiging niet.

Het kabinet wil de regels versoepelen, maar dat betekent niet dat overal zonder voorwaarden een extra woning gebouwd mag worden.

Of een familiewoning op een bepaalde locatie mogelijk is, hangt af van de geldende regels en de verdere uitwerking van het beleid.

Denk ook aan zaken zoals de beschikbare ruimte, het omgevingsplan, bouwkundige eisen en de gevolgen voor belastingen en uitkeringen.

Laat daarom eerst bij de gemeente controleren welke mogelijkheden op uw adres bestaan voordat u plannen maakt of kosten maakt.

Lees verder: Mantelzorgwoning op eigen erf: regels en mogelijkheden.

5. Meer begrip voor mantelzorgers op het werk en tijdens een opleiding

Niet alleen de beschikbare verlofregelingen krijgen aandacht.

Het kabinet wil ook dat werkgevers en onderwijsinstellingen beter rekening houden met mensen die mantelzorg verlenen.

Soms zijn relatief kleine aanpassingen al voldoende om dagelijkse problemen te voorkomen.

Denk aan een werknemer die zijn werkdag wat later begint omdat hij 's ochtends zijn partner helpt. Of iemand die tijdelijk minder vaste kantooruren kan werken vanwege ziekenhuisbezoeken.

Voor studenten kunnen bijvoorbeeld aangepaste deadlines of andere individuele afspraken helpen.

Het kabinet wil het bewustzijn over mantelzorg vergroten en maatwerk stimuleren.

Dit betekent niet dat iedere mantelzorger automatisch recht krijgt op thuiswerken of aangepaste werktijden. Wel kunnen werknemers en werkgevers gezamenlijk bekijken welke oplossingen passend zijn.

Welke hulp kunt u als mantelzorger nu al krijgen?

Hoewel de nieuwe plannen pas later verder worden uitgewerkt, hoeft u niet tot 2027 te wachten om hulp te vragen.

Er bestaan al verschillende voorzieningen en regelingen.

Niet iedereen komt automatisch voor iedere voorziening in aanmerking. De voorwaarden verschillen per regeling en soms per gemeente.

Wilt u meer weten over hulp en voorzieningen via de gemeente? Bekijk dan onze uitgebreide uitleg over de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

Krijgt u als mantelzorger een vergoeding in 2027?

Veel mensen vragen zich af of zij betaald kunnen krijgen wanneer ze voor hun partner, ouder of een ander familielid zorgen.

Mantelzorg is normaal gesproken onbetaalde zorg die voortkomt uit een persoonlijke relatie.

De nieuwe Mantelzorgagenda kondigt geen algemene landelijke mantelzorgvergoeding aan die iedere mantelzorger vanaf 2027 automatisch ontvangt.

Er bestaan wel verschillende mogelijkheden voor financiële ondersteuning of waardering.

Mantelzorgwaardering van de gemeente

Gemeenten moeten jaarlijks een vorm van mantelzorgwaardering regelen.

Dat kan een geldbedrag zijn, maar ook een activiteit, kortingspas of andere attentie.

De hoogte en voorwaarden verschillen per gemeente. Informeer bij de gemeente waar degene voor wie u zorgt woont.

Betaling uit een persoonsgebonden budget

In bepaalde situaties kan iemand met een pgb ervoor kiezen om zorg bij een mantelzorger in te kopen.

Daarvoor gelden regels en voorwaarden. Niet iedere vorm van hulp kan zomaar uit een pgb worden betaald.

Ook kan betaalde zorg gevolgen hebben voor belastingen, toeslagen en andere financiële regelingen.

Laat u hierover vooraf informeren door de instantie die het pgb verstrekt.

Vergoeding van kosten

Sommige gemeenten of organisaties bieden aanvullende ondersteuning, bijvoorbeeld in de vorm van tegemoetkomingen of praktische voorzieningen.

Omdat die mogelijkheden lokaal verschillen, is navraag bij het mantelzorgsteunpunt verstandig.

Let op: de aangekondigde €25 miljoen extra per jaar voor gemeenten is niet hetzelfde als een nieuwe persoonlijke mantelzorgvergoeding.

Wat betekenen de plannen voor ouderen die thuis wonen?

De maatregelen zijn niet alleen belangrijk voor degenen die mantelzorg geven. Ook mensen die hulp ontvangen kunnen er voordeel van hebben.

Wanneer een partner of familielid beter wordt ondersteund, wordt het gemakkelijker om de zorg thuis op een prettige manier te organiseren.

Neem bijvoorbeeld een echtpaar van in de zeventig. Een van beiden heeft steeds vaker hulp nodig bij dagelijkse handelingen. De andere partner neemt die taken vanzelfsprekend op zich.

Zolang het goed gaat, lijkt extra ondersteuning misschien niet nodig. Maar wanneer de belasting langzaam toeneemt, kan het helpen om eerder een deel van de taken uit handen te geven.

Dat kan ruimte bieden om samen leuke dingen te blijven doen, zonder dat de dagen steeds meer om zorg draaien.

Ook een comfortabelere woning kan verschil maken

Niet alle ondersteuning hoeft uit extra zorg te bestaan.

Soms kunnen kleine veranderingen thuis het dagelijks leven eenvoudiger maken.

Denk aan een douchestoel, betere verlichting, een extra trapleuning, een toiletverhoger of een hulpmiddel waarmee iemand gemakkelijker kan opstaan.

Dat kan degene die hulp ontvangt meer zelfstandigheid bieden en tegelijk de belasting van de mantelzorger verminderen.

Bekijk ook welke hulpmiddelen mantelzorg thuis gemakkelijker maken.

Wanneer wordt mantelzorg te zwaar?

Wie voor een dierbare zorgt, merkt niet altijd direct dat de eigen grenzen worden bereikt.

Misschien zegt u steeds vaker afspraken af. Of u slaapt minder goed omdat u zich zorgen maakt. Soms groeit de hoeveelheid regelwerk zo langzaam dat het bijna vanzelfsprekend wordt.

Let vooral op wanneer u:

• regelmatig vermoeid wakker wordt;
• nauwelijks nog tijd heeft voor ontspanning;
• zich snel geïrriteerd of gespannen voelt;
• lichamelijke klachten krijgt;
• het gevoel heeft voortdurend bereikbaar te moeten zijn;
• zich schuldig voelt wanneer u even niet helpt;
• steeds meer moeite heeft om werk en zorg te combineren.

Herkenning van deze signalen betekent niet dat u minder betrokken bent. Het kan wel betekenen dat de huidige verdeling van de zorg niet meer goed werkt.

Bespreek dit met uw huisarts of het mantelzorgsteunpunt. Samen kunt u bekijken welke ondersteuning mogelijk is.

Lees ook: Signalen dat uw ouder meer hulp nodig heeft.

Hoe vraagt u mantelzorgondersteuning aan? Een praktisch stappenplan

Wilt u hulp regelen voor uzelf of een familielid? Dan kunt u de volgende stappen zetten.

Stap 1. Schrijf op welke hulp u geeft

Denk niet alleen aan persoonlijke verzorging, maar ook aan administratie, boodschappen, vervoer, huishoudelijke taken en het organiseren van afspraken.

Stap 2. Bekijk welke taken zwaar worden

Misschien kost vooral het dagelijkse reizen veel tijd. Of heeft u behoefte aan één vaste vrije middag per week.

Een concrete hulpvraag maakt het gemakkelijker om passende ondersteuning te vinden.

Stap 3. Neem contact op met de gemeente

Vraag naar het Wmo-loket of mantelzorgsteunpunt. Leg uit voor wie u zorgt en wat u nodig heeft.

Stap 4. Vraag specifiek naar respijtzorg en praktische ondersteuning

Informeer of er vervangende zorg, dagbesteding, begeleiding of ondersteuning bij regelzaken beschikbaar is.

Stap 5. Controleer de financiële voorwaarden

Vraag of er kosten of eigen bijdragen gelden. Informeer ook naar de mogelijkheden voor mantelzorgwaardering.

Stap 6. Maak duidelijke afspraken

Leg vast wie welke taken doet, welke ondersteuning wordt ingezet en wat er gebeurt wanneer de mantelzorger tijdelijk uitvalt.

Een goede taakverdeling kan veel rust geven, zowel voor degene die hulp ontvangt als voor de mensen om hem of haar heen.

Gebruik eventueel onze checklist voor mantelzorgers om niets over het hoofd te zien.

Wanneer gaan de nieuwe mantelzorgregels in?

De Mantelzorgagenda bestrijkt de jaren 2027 tot en met 2030. Dat betekent niet dat alle aangekondigde maatregelen op 1 januari 2027 automatisch van kracht worden.

Dit is de stand van zaken op 10 oktober 2026:

De plannen kunnen tijdens de politieke behandeling of verdere uitvoering nog veranderen.

Tot slot: meer steun voor mantelzorgers, maar wacht niet met hulp vragen

Met de nieuwe Mantelzorgagenda 2027–2030 wil het kabinet de ondersteuning van mantelzorgers versterken.

De structurele investering van €25 miljoen per jaar, aandacht voor verlof en betere mogelijkheden voor vervangende zorg kunnen daarbij een rol spelen. Ook het eenvoudiger maken van wonen bij familie past bij de wens van veel ouderen om prettig in hun vertrouwde omgeving te blijven wonen.

Tegelijkertijd moeten belangrijke onderdelen nog worden uitgewerkt.

Zorgt u voor een partner, ouder of andere dierbare? Dan hoeft u niet te wachten op nieuwe regels. Er bestaat al ondersteuning via gemeenten, zorgorganisaties en werkgevers.

Juist door op tijd hulp te organiseren, blijft er meer ruimte over voor wat minstens zo belangrijk is: samen genieten van het dagelijks leven.