Geheugentraining: verklein de kans op dementie

Merkt u dat het soms lastiger wordt om namen, gezichten of telefoonnummers te onthouden? Geheugentraining is een praktische manier om uw brein actief te houden en uw geheugen regelmatig te prikkelen. Door bewust te oefenen, blijft u mentaal actief en werkt u stap voor stap aan een fitter geheugen.

Een actief brein speelt een belangrijke rol bij gezond ouder worden. Daarom benadrukt Alzheimer Nederland ook het belang van het blijven uitdagen van uw hersenen. Geheugentraining kan daarbij een waardevolle aanvulling zijn.

Op deze pagina delen we eenvoudige en praktische technieken om uw geheugen te trainen. De oefeningen zijn makkelijk thuis toe te passen, kosten weinig tijd en helpen u om uw geheugen op een toegankelijke manier te blijven oefenen.

Wat is geheugentraining?

Geheugentraining is het bewust oefenen van uw geheugen met opdrachten, spelletjes en praktische technieken. Het doel is om uw brein actief te houden en uw geheugen regelmatig te prikkelen. Denk bijvoorbeeld aan het onthouden van woorden, het koppelen van namen aan gezichten of het oefenen met vaste routines in het dagelijks leven.

Door regelmatig uw geheugen te trainen, blijft u mentaal actief en werkt u aan het onderhouden van uw concentratie en denkvermogen. Geheugentraining is vooral waardevol wanneer u dit op een vaste manier herhaalt, bijvoorbeeld dagelijks of een paar keer per week. Juist die herhaling helpt om oefeningen effectiever te maken en er meer resultaat uit te halen.

Waarom zou u aan geheugentraining doen?

Geheugentraining is een eenvoudige manier om uw brein actief te houden. Door regelmatig te oefenen, blijft u bezig met onthouden, concentreren en nieuwe informatie verwerken. Dat is waardevol, omdat een actief brein helpt om mentaal fit te blijven naarmate u ouder wordt.

Daarnaast past geheugentraining goed binnen een gezonde leefstijl. Wetenschappers weten dat verschillende leefstijlfactoren invloed hebben op het risico op dementie. Denk bijvoorbeeld aan voldoende beweging, niet roken, gezond eten en uw hersenen blijven uitdagen. Geheugentraining is dus geen garantie, maar wel een praktische stap om uw brein regelmatig te prikkelen.

Veel mensen kiezen voor geheugentraining omdat zij merken dat zij soms namen, afspraken of kleine details minder snel onthouden. Juist dan kunnen vaste oefeningen helpen om bewuster met uw geheugen bezig te zijn. Door daar wekelijks of dagelijks aandacht aan te geven, maakt u geheugentraining onderdeel van uw routine.

Hoe werkt geheugentraining voor senioren?

Om te begrijpen hoe geheugentraining werkt, is het handig om eerst kort te kijken naar hoe uw geheugen informatie verwerkt. In grote lijnen gebeurt dat in drie stappen: informatie opnemen, informatie opslaan en informatie later weer ophalen. Juist die drie onderdelen kunt u met geheugentraining blijven oefenen.

1. Informatie opnemen
Alles begint met aandacht. U hoort bijvoorbeeld een naam of ziet een gezicht, en uw brein neemt die informatie op. Hoe beter uw aandacht op dat moment is, hoe groter de kans dat u de informatie later nog weet.

2. Informatie opslaan
Daarna slaat uw brein die informatie op. Dat gaat vaak beter wanneer u nieuwe informatie koppelt aan iets dat u al kent. Denk aan: “Ria is de buurvrouw van Jan.” Door zo’n koppeling te maken, wordt de informatie makkelijker onthouden.

3. Informatie terughalen
Als u Ria later weer tegenkomt, moet uw brein die opgeslagen informatie opnieuw terugvinden. Soms lukt dat direct, en soms voelt het alsof de naam of het verband net buiten bereik ligt. Geheugentraining helpt juist om ook dit terughalen actief te blijven oefenen.

Geheugentraining voor senioren richt zich daarom niet alleen op onthouden, maar ook op aandacht, associaties maken en informatie terughalen. Door dit regelmatig te oefenen, blijft u uw brein actief gebruiken op een manier die past bij het dagelijks leven. Alzheimer Nederland benadrukt ook dat het blijven uitdagen van uw hersenen onderdeel is van een gezond en actief brein

Gratis training: houd uw brein gezond

In deze training van Alzheimer Nederland ontvangt u zes inspirerende en informatieve mails waarmee u op een leuke manier uw brein actief en gezond kunt houden. Vol met leuke feitjes en inspirerende tips!

Schrijf u gratis in via deze link.

Fundamenten van geheugentraining

Om informatie goed te onthouden, is het belangrijk dat uw brein in elke stap goed wordt ondersteund. Daarbij helpen een aantal vaste fundamenten. Deze maken het makkelijker om informatie op te nemen, op te slaan en later weer terug te halen.

De belangrijkste fundamenten van geheugentraining zijn:

• Aandacht: bewust focussen op wat u ziet, hoort of leest
• Tijd: uzelf de rust geven om informatie goed te verwerken
• Herhaling: informatie meerdere keren terug laten komen
• Koppelen: nieuwe informatie verbinden aan iets wat u al kent
• Ordenen: informatie logisch indelen in uw hoofd
• Visualiseren: een beeld maken van wat u wilt onthouden

Wilt u deze zes fundamenten makkelijker onthouden? Gebruik dan het ezelsbruggetje: Als Tante Hoest Kraakt Onze Vloer.

Training 1: bewust oefenen met geheugentraining in het dagelijks leven

De beste geheugentraining begint bij bewust omgaan met nieuwe informatie. Door actief aandacht te geven, te herhalen en verbanden te leggen, traint u uw geheugen op een manier die u direct kunt toepassen in het dagelijks leven.

Een eenvoudige oefening is om te werken met een naam en een gezicht uit een krant of tijdschrift.

Zo werkt deze geheugentraining:

1. Kies een persoon
   Sla een krant of tijdschrift open en kies één persoon op de pagina. Bekijk hoe deze persoon heet.
2. Kijk met aandacht
   Neem rustig de tijd om goed te kijken. Hoe ziet deze persoon eruit? Wat valt direct op? Waar doet deze persoon u aan denken? Door bewust aandacht te geven, neemt u de informatie beter op.
3. Herhaal de informatie
   Zeg de naam hardop en herhaal de kenmerken die u opvallen. U kunt de naam ook opschrijven. Door te herhalen, helpt u uw brein om de informatie beter vast te houden.
4. Test uzelf later opnieuw
   Leg het tijdschrift weg en zet een timer. Begin bijvoorbeeld met een paar uur. Probeer daarna de naam opnieuw te herinneren. Lukt dat niet meteen, kijk dan nog eens terug en herhaal de oefening.

U kunt deze geheugentraining ook doen met voorwerpen, woorden of situaties uit het dagelijks leven. Leg bijvoorbeeld bewust een voorwerp op een opvallende plek en probeer later terug te halen waar u het heeft neergelegd en waarom.

Het doel is om deze manier van onthouden steeds vaker vanzelf toe te passen. Wordt u bijvoorbeeld aan iemand voorgesteld? Neem dan bewust de tijd, kijk goed naar de persoon en herhaal de naam hardop, zoals: “Leuk u te ontmoeten, Johan.” Zo maakt u geheugentraining praktisch en herkenbaar in gewone dagelijkse momenten.

Zo houdt u geheugentraining vol

Begin klein en maak de oefening onderdeel van uw dag. Kies liever een eenvoudig doel dat u volhoudt, dan een grote stap die te veel vraagt. Leer bijvoorbeeld elke dag twee nieuwe woorden, onthoud bewust één naam extra of oefen met een korte geheugenopdracht uit een krant of tijdschrift.

Lukt het niet meteen? Dat is heel normaal. Geheugentraining werkt juist door regelmatig te oefenen. Hoe vaker u uw geheugen actief gebruikt, hoe vertrouwder deze manier van onthouden wordt.

Training 2: leer nieuwe dingen en houd uw brein actief

Nieuwe dingen leren is een effectieve manier om uw brein actief te houden. Wanneer u iets nieuws oefent, zoals een taal, een route of nieuwe woorden, moet uw geheugen informatie opnemen, ordenen, herhalen en later weer terughalen. Juist daardoor is dit een waardevolle vorm van geheugentraining.

Een eenvoudige manier om hiermee te beginnen, is door nieuwe woorden te leren in uw eigen huis.

Zo werkt deze geheugentraining:

1. Kies iets nieuws om te leren
   Bijvoorbeeld een paar woorden in een nieuwe taal. Begin klein, zodat de oefening overzichtelijk blijft.
2. Maak het zichtbaar in huis
   Plak briefjes op voorwerpen in huis, zoals de lamp, de plant, de kast of het koffiekopje. Zet op elk briefje het woord dat u wilt leren.
3. Herhaal de woorden hardop
   Loop elke dag langs de voorwerpen en noem het woord hardop. Door te kijken, te lezen en te spreken gebruikt u meerdere zintuigen tegelijk. Dat helpt om nieuwe informatie beter op te slaan.
4. Test uzelf na een paar dagen of een week
   Haal de briefjes weg en kijk of u de woorden nog uit uw hoofd weet. Lukt dat nog niet helemaal? Dan herhaalt u de oefening gewoon nog een paar dagen.

Deze oefening werkt niet alleen voor taal, maar ook voor andere nieuwe kennis. U kunt bijvoorbeeld oefenen met provincies, hoofdsteden, boodschappenlijstjes, namen van bloemen of vaste routes. Zo blijft geheugentraining afwisselend en sluit het beter aan op uw dagelijks leven.

Training 3 – Spelletjes en hobby’s die veel van uw brein vragen

Schaken, dammen en bridgen zijn mooie voorbeelden van complexe hobby’s. Net als het spelen van een muziekinstrument. Handwerken hoort er Training 3: spelletjes en hobby’s die uw brein actief houden

Ook spelletjes en hobby’s kunnen een waardevolle vorm van geheugentraining zijn. Vooral activiteiten waarbij u moet nadenken, plannen, onthouden of vooruitkijken, helpen om uw brein actief te houden. Denk bijvoorbeeld aan schaken, dammen, bridgen, puzzelen, een muziekinstrument bespelen of handwerken waarbij u echt moet blijven opletten.

Het belangrijkste is dat een activiteit u blijft uitdagen. Zodra u iets volledig op de automatische piloot doet, vraagt het minder van uw geheugen en concentratie. Kies daarom het liefst voor spelletjes en hobby’s waarbij u actief moet nadenken, verbanden moet leggen of nieuwe stappen moet onthouden.

Online geheugenspelletjes en puzzels

Wilt u thuis of online oefenen? Dan zijn dit laagdrempelige manieren om met geheugentraining aan de slag te gaan:

• Denksport online puzzels
  Voor sudoku’s, woordzoekers, kruiswoorden en andere online puzzels. 
• Games for the Brain
  Met verschillende denkspellen, geheugenspellen, dammen en schaken. 
• BrainGymmer
  Met online brain games voor onder andere geheugen, concentratie en denktempo. 
• Puzzelstad
  Voor gratis interactieve puzzels zoals sudoku’s, kruiswoordpuzzels, woordzoekers en quizzen. 
• Wordfeud
  Een woordspel in de stijl van Scrabble, waarmee u op uw telefoon woorden legt en tegelijk uw geheugen, woordenschat en denkvermogen oefent. Wordfeud is beschikbaar voor iOS en Android.

Eigenlijk geldt: hoe actiever u moet nadenken, hoe meer u uw brein uitdaagt. Speel daarom eens een strategiespel, los een lastige puzzel op of doe samen met een kleinkind een spel waarbij u snel moet reageren en onthouden. Zo blijft geheugentraining afwisselend, leuk en goed vol te houden.ook bij, alleen niet als u het op de automatische piloot doet. Dan worden de hersens niet meer uitgedaagd.

Introductie video van het MAXgeheugentrainer spel

MAX Geheugentrainer

Een leuke en laagdrempelige manier om met geheugentraining aan de slag te gaan, is de MAX Geheugentrainer van Omroep MAX. Deze gratis app voor smartphone en tablet is gebaseerd op het tv-programma van Omroep MAX en bevat verschillende korte spelletjes waarmee u onder andere uw geheugen, concentratie en reactiesnelheid kunt oefenen. In de app vindt u spellen zoals het boodschappenspel, zoekplaatjes en letterspellen.

De kracht van deze geheugentrainer zit vooral in het speelse karakter. U kunt op een toegankelijke manier oefenen, gewoon thuis en op uw eigen moment. Daardoor is deze app een fijne aanvulling voor volwassenen en senioren die hun brein actief willen houden.

• Ga naar de site van Omroep MAX om de app te bekijken of te downloaden

Geheugentest

Vraagt u zich af hoe het met uw geheugen gaat? Dan kan een geheugentest een laagdrempelige eerste stap zijn. Via Alzheimer Nederland kunt u een korte online geheugentest doen. Deze test bestaat uit 25 meerkeuzevragen, duurt gemiddeld 5 minuten en geeft u direct een persoonlijke score met toelichting. Zo krijgt u snel meer inzicht in uw vergeetachtigheid.

Doe de geheugentest van Alzheimer Nederland

Maakt u zich echt zorgen over uw geheugen, of merkt u dat geheugenproblemen uw dagelijks leven beïnvloeden? Neem dan contact op met uw huisarts. Vergeetachtigheid kan verschillende oorzaken hebben, en sommige daarvan zijn behandelbaar. De huisarts kan uw klachten verder beoordelen, aanvullend onderzoek doen en u zo nodig doorverwijzen naar een specialist of geheugenpoli.

Bronnen

Voor dit artikel is gebruikgemaakt van informatie van onder andere de volgende bronnen:

• Alzheimer Nederland - De Geheugentest 
• Alzheimer Nederland - Training: houd je brein gezond
• Omroep MAX - MAX Geheugentrainer App 

Redactie

Dit artikel is geschreven en geredigeerd door de redactie van LangerThuisinHuis.nl.
Bij het samenstellen van dit artikel is gelet op duidelijk taalgebruik, praktische toepasbaarheid en betrouwbare bronvermelding, zodat ouderen en mantelzorgers snel verder kunnen met begrijpelijke en bruikbare informatie.

Laatste update

Laatst bijgewerkt op: 31 maart 2026