Alleen pinnen? Dit mag een winkel in 2026 wel en niet van u verlangen

U staat bij de kassa van een winkel. Uw boodschappen zijn gescand en u haalt een briefje van €20 uit uw portemonnee. Maar de medewerker schudt het hoofd. "Sorry, bij ons kunt u alleen pinnen."

Misschien heeft u dat al eens meegemaakt. U heeft gewoon geld bij u, maar kunt er niet mee betalen. Dat voelt vreemd. Eurobiljetten zijn tenslotte een wettig betaalmiddel.

Toch mag een winkel in 2026 nog steeds contant geld weigeren. Daar zijn wel regels aan verbonden. En er is verandering op komst, want de overheid wil dat winkels in de toekomst in veel meer situaties verplicht worden om contant geld aan te nemen.

Hoe zit het precies? Mag de supermarkt uw briefje van €50 weigeren? Wat als u alleen contant geld bij u heeft? En kunt u straks weer overal met munten en bankbiljetten betalen?

Mag een winkel in 2026 contant geld weigeren?

Ja. Een winkel mag in 2026 zelf bepalen welke betaalmiddelen worden geaccepteerd.

Een winkelier mag dus besluiten om uitsluitend pinbetalingen aan te nemen. Andersom mag een ondernemer ook aangeven dat klanten alleen contant kunnen betalen.

Maar daar staat een belangrijke voorwaarde tegenover.

Een winkel moet vooraf duidelijk aangeven welke betaalmiddelen niet worden geaccepteerd.

Dat kan bijvoorbeeld met een sticker op de deur, een bordje bij de kassa of een andere duidelijk zichtbare mededeling.

U moet kunnen weten hoe u kunt betalen voordat u uw aankoop doet.

Een winkel die pas aan het einde van uw bezoek vertelt dat contant betalen niet mogelijk is, heeft u daar niet op een duidelijke manier over geïnformeerd.

Dat betekent overigens niet automatisch dat u alsnog kunt afdwingen dat de winkel contant geld aanneemt. Wel kunt u de medewerker aanspreken op de onduidelijke informatie en vragen om een oplossing.

Maar contant geld is toch een wettig betaalmiddel?

Dat klopt. Euromunten en eurobankbiljetten zijn wettige betaalmiddelen in Nederland en de andere eurolanden.

Toch betekent dit onder de huidige Nederlandse regels niet dat iedere winkel ieder bankbiljet of iedere munt altijd moet aannemen.

De regels laten winkeliers in 2026 nog ruimte om vooraf andere betaalafspraken te maken.

Dat verschil zorgt regelmatig voor verwarring.

Veel consumenten denken dat een winkel verplicht is om een briefje van €10, €20 of €50 te accepteren, simpelweg omdat het officieel geld is.

Maar wanneer een winkel vooraf duidelijk heeft aangegeven dat uitsluitend pinbetalingen mogelijk zijn, mag deze contant geld op dit moment weigeren.

Daar wil de overheid verandering in brengen.

Nieuwe wet: winkels moeten contant geld straks vaker accepteren

De Tweede en Eerste Kamer hebben ingestemd met een wettelijke acceptatieplicht voor contante betalingen onder €3.000.

De bedoeling is dat consumenten bij gewone aankopen in winkels en horecagelegenheden in principe met contant geld kunnen blijven betalen.

Het streven is om deze acceptatieplicht in 2027 in te voeren. Maar die datum is nog niet definitief.

Voordat de verplichting daadwerkelijk kan ingaan, moeten de uitzonderingen worden vastgesteld.

De uitwerking daarvan is ingewikkelder gebleken dan aanvankelijk gedacht.

De overheid heeft in november 2025 een ontwerpbesluit gepubliceerd met mogelijke uitzonderingen. In januari 2026 is besloten om voorlopig met de verdere uitwerking te wachten, totdat duidelijker is welke ruimte de Europese regelgeving biedt.

Het is daarom niet zeker dat iedere winkel vanaf 1 januari 2027 verplicht contant geld moet accepteren.

Wat betekent dit voor u?

Voorlopig blijven de bestaande regels gelden.

U mag met contant geld willen betalen, maar een winkel mag dit weigeren als de betaalvoorwaarden vooraf duidelijk zijn gemaakt.

Pas wanneer de nieuwe acceptatieplicht daadwerkelijk in werking treedt, verandert dat uitgangspunt voor de situaties waarop de wet van toepassing is.

Geldt de nieuwe verplichting straks voor iedere winkel?

Nee. De overheid wil ook uitzonderingen mogelijk maken.

Dat heeft onder meer te maken met de veiligheid van personeel, de kans op overvallen en praktische situaties waarin contant betalen lastig is.

In het ontwerpbesluit van november 2025 worden verschillende uitzonderingen genoemd.

Zo zouden contante betalingen onder meer geweigerd mogen worden bij:

• Online aankopen.
• Onbemande locaties, zoals bepaalde tankstations en tolpoorten.
• Het kopen van vervoersbewijzen in het openbaar vervoer.
• Maaltijdbezorgers en bepaalde vormen van huis-aan-huisverkoop.
• Periodieke betalingen, zoals telefoonabonnementen en energierekeningen.
• Betalingen tussen 22.00 en 06.00 uur.
• Kleine ondernemers met minder dan vier werknemers, vanwege veiligheidsrisico's.
• Tijdelijke situaties waarin het aannemen van contant geld onveilig is.

Dit zijn voorgestelde uitzonderingen, geen definitieve regels voor 2027.

Welke uitzonderingen uiteindelijk worden toegestaan en wanneer ze ingaan, moet nog worden vastgesteld.

Waar kunt u tegenwoordig nog contant betalen?

Ondanks de groei van pinbetalingen kunt u op verreweg de meeste plekken nog gewoon met biljetten en munten afrekenen.

De Nederlandsche Bank onderzocht in 2025 de betaalmogelijkheden bij meer dan 5.000 winkels en dienstverleners en 1.000 marktkramen.

Uit dat onderzoek, gepubliceerd in juli 2026, blijkt dat bij ongeveer 96% van de onderzochte verkooppunten contant kon worden betaald.

Bij 4% stond duidelijk aangegeven dat alleen pinbetalingen mogelijk waren.

Dat percentage is iets lager dan in 2024.

Vooral bij deze bedrijven komt 'alleen pinnen' vaker voor

Het verschilt behoorlijk per soort bedrijf.

Bij parkeergarages, bioscopen en apotheken komt het relatief vaak voor dat contant betalen niet mogelijk is.

Bij winkels waar mensen regelmatig kleine aankopen doen, zoals voedingsspeciaalzaken, is contant betalen vrijwel altijd mogelijk.

Ook op de markt kunt u meestal nog met bankbiljetten en munten terecht.

Van de 1.000 onderzochte marktkramen accepteerden slechts 15 uitsluitend pinbetalingen.

In grote steden is het verschil duidelijk

Het onderzoek laat ook zien dat het afhankelijk is van waar u woont.

In steden met meer dan 175.000 inwoners kon bij ongeveer 9% van de onderzochte verkooppunten alleen met pin worden betaald.

In dorpen met minder dan 5.000 inwoners was dat ongeveer 1%.

Wie in een dorp woont, zal dus minder vaak een winkel tegenkomen waar uitsluitend pinbetalingen mogelijk zijn.

Dat neemt niet weg dat iedere ondernemer voorlopig zijn eigen betaalmogelijkheden mag bepalen.

Mag een supermarkt contant geld weigeren?

Ja, ook een supermarkt mag in 2026 kiezen voor uitsluitend pinbetalingen, mits dit vooraf duidelijk wordt aangegeven.

Dat geldt bijvoorbeeld voor een supermarkt met een volledig kassaloze of onbemande betaalomgeving.

Maar ook een gewone supermarkt mag eigen betaalvoorwaarden hanteren.

In de praktijk accepteren de meeste supermarkten nog gewoon contant geld.

Soms verschilt dit per kassa.

Een winkel kan bijvoorbeeld gewone kassa's hebben waar u contant kunt betalen, terwijl bij de zelfscankassa's alleen pinnen mogelijk is.

Controleer daarom bij de ingang of bij de kassa welke betaalmogelijkheden er zijn.

En als u uw boodschappen al op de band heeft gelegd?

Stel dat er nergens een bordje hangt en de kassamedewerker pas na het scannen vertelt dat u niet contant kunt betalen.

Dan kunt u rustig aangeven dat vooraf niet duidelijk was dat uitsluitend pinbetalingen mogelijk waren.

Vraag of u bij een andere kassa contant kunt afrekenen of dat er een andere oplossing mogelijk is.

Lukt dat niet, dan kunt u vragen om een leidinggevende.

Bij een gewone winkelaankoop die nog niet is afgerekend, is het meestal verstandig om de situatie in overleg op te lossen in plaats van er een juridisch conflict van te maken.

Mag een winkel een briefje van €50 of €100 weigeren?

Ja. Ook wanneer een winkel contant geld accepteert, mag deze onder omstandigheden een bepaald bankbiljet weigeren.

Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als een winkel onvoldoende wisselgeld heeft.

Stel dat u een brood van €3,50 wilt betalen met een briefje van €100. Dan moet de winkel €96,50 teruggeven.

Een ondernemer kan aangeven dat dit niet mogelijk is.

Andere redenen kunnen zijn dat een biljet beschadigd is of dat de echtheid onvoldoende kan worden gecontroleerd.

Ook veiligheidsrisico's kunnen een rol spelen.

Een winkel moet duidelijk zijn over beperkingen in de geaccepteerde betaalmiddelen.

Zijn briefjes van €200 en €500 nog geldig?

Ja. Ook biljetten van €200 en €500 zijn wettige betaalmiddelen.

De Europese Centrale Bank is in 2019 gestopt met het uitgeven van nieuwe biljetten van €500, maar bestaande biljetten blijven geldig.

Dat betekent niet dat u er bij iedere winkel mee kunt betalen.

Veel winkels weigeren grote coupures vanwege de kans op vervalsing, veiligheidsrisico's of gebrek aan wisselgeld.

Wilt u met een groot biljet betalen? Informeer dan vooraf of de winkel dit accepteert.

Mag een winkel munten van 1 en 2 eurocent weigeren?

Munten van 1 en 2 eurocent zijn nog steeds wettige betaalmiddelen.

Toch worden contante bedragen in veel Nederlandse winkels afgerond op een veelvoud van vijf cent.

Een winkel mag dat doen wanneer de afrondingsregel vooraf duidelijk wordt aangegeven.

De afronding geldt voor het totaalbedrag, niet voor ieder afzonderlijk artikel.

Zo werkt afronden bij contant betalen

Bij pinbetalingen wordt het exacte bedrag afgerekend.

Heeft een winkel duidelijk aangegeven dat contante betalingen worden afgerond? Dan hoeft de winkel geen munten van 1 en 2 eurocent als wisselgeld terug te geven.

De munten zijn daarmee niet afgeschaft.

Sinds 2026 geldt een verbod op contant betalen vanaf €3.000

Er is nog een andere verandering die veel mensen niet kennen.

Sinds 1 januari 2026 geldt voor handelaren in goederen een verbod op contante betalingen van €3.000 of meer.

Dat betekent bijvoorbeeld dat u een grote aankoop bij een meubelwinkel, juwelier, elektronicazaak of autohandelaar niet zomaar volledig met bankbiljetten kunt afrekenen.

Het verbod is bedoeld om witwassen met grote hoeveelheden contant geld moeilijker te maken.

Wat mag nog wel?

Een contante betaling tot en met €2.999,99 blijft binnen de wettelijke grens.

Een contante betaling van precies €3.000 is bij een handelaar in goederen niet toegestaan.

De regel geldt ook voor tweedehands goederen die door een professionele handelaar worden verkocht.

Mag u een grote betaling opsplitsen?

Nee. U mag een contante betaling niet kunstmatig in kleinere delen opsplitsen om de wettelijke grens te omzeilen.

Stel dat u bij een autohandelaar een tweedehands auto koopt en €6.000 contant wilt betalen.

Dan mag u niet afspreken om dat bedrag in drie afzonderlijke contante betalingen van €2.000 te voldoen.

De wet kijkt ook naar betalingen die duidelijk bij dezelfde transactie horen.

Geldt het verbod ook als u iets van een particulier koopt?

Nee, niet op dezelfde manier.

Verkoopt een particulier bijvoorbeeld zijn eigen tweedehands auto aan een andere particulier, dan valt die onderlinge verkoop niet onder dit specifieke verbod voor professionele handelaren in goederen.

Dat betekent overigens niet dat grote contante betalingen zonder risico zijn. Bij hoge bedragen is het verstandig extra zorgvuldig te zijn.

Geldt de grens ook voor diensten?

Het Nederlandse verbod van €3.000 geldt in 2026 voor handelaren in goederen, niet op dezelfde manier voor gewone dienstverleners.

Vanaf 10 juli 2027 wordt op grond van Europese antiwitwasregelgeving ook een grens voor contante betalingen bij diensten van toepassing.

Dat staat los van de toekomstige verplichting voor winkels om kleinere contante betalingen te accepteren.

Mag een winkel extra geld vragen als u contant betaalt?

Nee. Voor een gewone contante betaling mogen winkeliers niet zomaar een extra betalingstoeslag rekenen.

Ook voor normale pinbetalingen met een debetkaart mogen winkels geen extra kosten rekenen.

De regels voor bepaalde andere betaalmethoden, zoals sommige zakelijke creditcards of specifieke online betaaldiensten, kunnen anders zijn.

Ziet u bij de kassa een onverwachte toeslag omdat u met contant geld wilt betalen? Vraag dan hoe de winkel die toeslag rechtvaardigt.

Voor gewone contante betalingen is zo'n extra toeslag niet toegestaan.

Waarom blijft contant geld zo belangrijk?

Voor de een is contant geld vooral een gewoonte. Voor de ander is het een prettige manier om overzicht te houden.

Misschien haalt u iedere week een vast bedrag van uw rekening. Daarmee betaalt u boodschappen, de markt of een kop koffie.

Aan het einde van de week ziet u precies hoeveel geld er nog over is.

Dat kan overzichtelijker voelen dan allerlei kleine bedragen die verspreid over uw bankafschriften staan.

Maar er zijn meer redenen waarom mensen graag contant blijven betalen.

U houdt makkelijker grip op uw dagelijkse uitgaven

Stel dat u iedere week €80 apart houdt voor boodschappen en kleine aankopen.

U stopt dat bedrag in uw portemonnee en betaalt uw dagelijkse uitgaven contant.

Na een paar dagen ziet u direct hoeveel er nog over is.

Dat maakt contant geld voor sommige mensen een handige manier om binnen een budget te blijven.

U hoeft niet voor iedere betaling digitaal vaardig te zijn

Niet iedereen gebruikt een smartphone, bankapp of contactloze betaalfunctie.

Dat hoeft ook niet.

Veel mensen regelen hun bankzaken liever op een vertrouwde manier en willen zelf kunnen kiezen hoe zij betalen.

Contant geld maakt die keuze mogelijk.

U kunt bij een storing soms toch blijven betalen

Misschien heeft u het al eens meegemaakt: een pinstoring in de supermarkt.

De kassamedewerkers kunnen even geen betalingen verwerken en klanten moeten wachten.

Wanneer contante betalingen nog mogelijk zijn en de winkel kan blijven afrekenen, kunt u met bankbiljetten en munten soms toch uw boodschappen betalen.

Juist daarom vinden De Nederlandsche Bank en de overheid het belangrijk dat contant geld beschikbaar blijft.

Contant geld geeft privacy

Bij een pinbetaling ontstaat een digitale transactie.

Dat is handig voor uw administratie, maar niet iedereen vindt het prettig dat iedere kleine aankoop op een bankafschrift terug te zien is.

Een contante betaling laat niet automatisch dezelfde banktransactiegegevens achter.

Ook daarom willen sommige mensen graag de keuze houden.

Hoeveel contant geld is verstandig om thuis te bewaren?

Contant geld is niet alleen handig voor de dagelijkse boodschappen.

Het is ook verstandig om een klein bedrag achter de hand te hebben voor een noodsituatie.

De Nederlandsche Bank adviseert om rekening te houden met drie dagen waarin elektronisch betalen mogelijk niet goed werkt.

Voor zo'n periode wordt geadviseerd:

• €70 contant per volwassene.
• €30 contant per kind.

Voor een huishouden van twee volwassenen komt dat neer op €140.

Het gaat om een richtlijn voor noodzakelijke uitgaven tijdens de eerste 72 uur.

U hoeft dit bedrag niet in één keer op te nemen. U kunt het ook geleidelijk apart leggen.

Kies bij voorkeur voor kleine biljetten en wat munten, zodat u zoveel mogelijk gepast kunt betalen.

Een briefje van €100 is immers minder praktisch wanneer een winkel door een storing weinig wisselgeld beschikbaar heeft.

Contant geld biedt bij een grote stroomstoring overigens geen garantie dat winkels open kunnen blijven of dat kassa's werken.

Wilt u weten wat u verder in huis kunt bewaren? Lees dan ook ons artikel Noodpakket voor 72 uur: wat moet u volgens de overheid in huis hebben?.

Mag u onbeperkt contant geld in huis hebben?

Ja. In Nederland bestaat geen algemene wettelijke grens aan hoeveel contant geld u thuis mag bewaren.

Maar dat betekent niet dat er helemaal geen regels zijn.

Boven een bepaalde vrijstelling moet contant geld worden meegenomen in uw belastingaangifte.

Voor 2026 geldt een vrijstelling van €672 per persoon. Heeft u een fiscale partner, dan bedraagt de gezamenlijke vrijstelling €1.344.

Het gaat hierbij om de regels voor het opgeven van contant geld en bijvoorbeeld cadeaubonnen in box 3.

Deze bedragen zijn dus niet hetzelfde als het maximumbedrag dat u thuis mag bewaren.

Daarnaast is het verstandig om uw verzekeringsvoorwaarden te controleren. Niet iedere inboedelverzekering vergoedt grote bedragen aan contant geld die bij een inbraak verdwijnen.

Blijven geldautomaten bestaan?

Ja. De overheid wil voorkomen dat mensen steeds verder moeten reizen om contant geld op te nemen.

Daarom is gewerkt aan de Wet chartaal betalingsverkeer, die in 2026 door beide Kamers is aangenomen.

Deze wet moet onder meer regelen dat grote banken zorgen voor een landelijk dekkend netwerk van geldautomaten.

Daarbij is de bestaande norm dat er binnen een straal van ongeveer vijf kilometer een werkende geldautomaat bereikbaar moet zijn.

Ook moeten contant geld opnemen en storten voor particuliere klanten van de betrokken banken onder de nieuwe wettelijke voorwaarden toegankelijk en betaalbaar blijven.

De precieze inwerkingtreding van de verschillende onderdelen van deze wet staat los van de toekomstige acceptatieplicht voor winkels.

Wilt u weten waar u nu geld kunt opnemen? Via Geldmaat kunt u een automaat in uw omgeving zoeken.

Wat als u alleen contant geld bij u heeft en de winkel weigert?

Dat kan bijzonder vervelend zijn. Vooral als u uw boodschappen al heeft verzameld of speciaal naar een winkel bent gegaan.

Toch helpt het meestal om rustig te blijven en eerst te vragen welke mogelijkheden er zijn.

Stap 1: vraag waarom contant betalen niet mogelijk is

Misschien accepteert een andere kassa wel contant geld. Of kan de medewerker u helpen bij een andere betaalmogelijkheid.

Stap 2: controleer of de winkel de beperking duidelijk had aangegeven

Stond er bij de ingang een bordje 'alleen pinnen'? Of werd dit pas duidelijk toen u wilde afrekenen?

Een winkel hoort vooraf duidelijk te communiceren welke betaalmiddelen niet worden geaccepteerd.

Stap 3: vraag eventueel naar de leidinggevende

Wanneer u niet vooraf bent geïnformeerd, kunt u dit bij de bedrijfsleider melden.

Vraag om een praktische oplossing, bijvoorbeeld afrekenen bij een andere kassa.

Stap 4: meld onduidelijke betaalvoorwaarden

Blijft een winkel structureel onduidelijk over de betaalmogelijkheden? Dan kunt u hierover contact opnemen met ACM ConsuWijzer.

Die organisatie geeft consumenten informatie over hun rechten en ontvangt signalen over bedrijven die zich mogelijk niet aan consumentenregels houden.

Een melding betekent niet automatisch dat de winkel gedwongen wordt om uw contante betaling alsnog te accepteren.

Kan een winkel in de toekomst nog 'alleen pinnen' aanbieden?

Dat is afhankelijk van de definitieve invoering van de acceptatieplicht en de uitzonderingen die daarbij gaan gelden.

De bedoeling van de nieuwe regels is duidelijk: contant geld moet op veel meer plekken verplicht worden geaccepteerd.

Een gewone winkel waar consumenten aan de toonbank betalen, zal daardoor in beginsel minder vrijheid krijgen om contante betalingen volledig uit te sluiten.

Maar niet iedere situatie is hetzelfde.

Bij een onbemand tankstation of een online bestelling gelden andere praktische omstandigheden dan bij een gewone kassa in een supermarkt.

Ook veiligheid blijft een aandachtspunt.

De definitieve regels moeten daarom uitwijzen welke ondernemers contant geld mogen blijven weigeren.

Wat betekent dit voor de komende jaren?

Nederland wordt steeds digitaler, maar contant geld verdwijnt niet.

De nieuwe wetgeving is er juist op gericht om ervoor te zorgen dat mensen met biljetten en munten kunnen blijven betalen.

Daarbij worden twee belangen tegen elkaar afgewogen: de vrijheid van consumenten om hun betaalmiddel te kiezen en de veiligheid en praktische mogelijkheden van ondernemers.

De verwachting is dat de wettelijke positie van contant geld de komende jaren sterker wordt.

Voor consumenten blijft het voorlopig vooral belangrijk om te weten wat hun rechten op dit moment zijn.

Een winkel mag in 2026 nog contant geld weigeren als dat duidelijk vooraf wordt aangegeven. Tegelijk mag u verwachten dat de betaalvoorwaarden helder zijn.

Tot slot: u moet kunnen blijven kiezen hoe u betaalt

Voor veel mensen is pinnen gemakkelijk. Voor anderen blijft contant geld een vertrouwde en overzichtelijke manier van betalen.

Die voorkeur hoeft niemand te verdedigen.

Een briefje van €20 in uw portemonnee is nog steeds gewoon geld. Alleen betekent dat in 2026 niet dat iedere winkel verplicht is het aan te nemen.

Gelukkig kunt u bij de meeste winkels nog contant terecht. En de overheid werkt aan regels om dat ook voor de toekomst te beschermen.

Tot die tijd is het verstandig om bij een onbekende winkel even te kijken welke betaalmogelijkheden worden aangeboden.

Zo voorkomt u een vervelende verrassing bij de kassa.