Misschien hangt hij al dertig of veertig jaar in uw meterkast. Die vertrouwde elektriciteitsmeter met een draaiende schijf. Hij doet het nog prima, dus waarom zou u hem vervangen?
Toch kunt u binnenkort een brief van uw netbeheerder ontvangen. Sinds 1 januari 2026 geldt namelijk een nieuwe wet waardoor oude elektriciteitsmeters moeten worden vervangen. Ook wanneer ze volgens u nog uitstekend werken.
Dat roept vragen op. Want wat als u helemaal geen slimme meter wilt? Mag u weigeren dat uw energieverbruik automatisch wordt doorgegeven? En moet u straks betalen voor een meter waar u zelf niet om heeft gevraagd?
Het antwoord is verrassend: u mag een slimme meter weigeren, maar uw oude draaischijfmeter mag niet blijven hangen. U heeft gelukkig wel iets te kiezen.
Waarom moet uw oude elektriciteitsmeter in 2026 worden vervangen?
Sinds 1 januari 2026 geldt in Nederland de nieuwe Energiewet. Deze wet stelt andere eisen aan elektriciteitsmeters.
Dat betekent dat twee soorten meters moeten worden vervangen:
- Oude analoge elektriciteitsmeters, ook wel draaischijfmeters of Ferrarismeters genoemd.
- Verouderde digitale eenrichtingsmeters die niet afzonderlijk kunnen meten hoeveel elektriciteit u van het net afneemt en hoeveel u teruglevert.
In Nederland zijn de meeste huishoudens inmiddels al voorzien van een geschikte meter. Maar bij het ingaan van de nieuwe wet moesten er nog ongeveer 550.000 verouderde meters worden vervangen.
De netbeheerders voeren deze laatste vervangingsronde uit in 2026 en 2027.
Maar waarom moet een meter weg die nog goed werkt?
Dat heeft vooral te maken met de manier waarop we tegenwoordig elektriciteit gebruiken.
Vroeger kwam de stroom vrijwel altijd vanuit het elektriciteitsnet uw woning binnen. Tegenwoordig hebben steeds meer huishoudens zonnepanelen. Daardoor kan stroom ook de andere kant op gaan, van uw woning naar het elektriciteitsnet.
Een oude draaischijfmeter kan deze twee energiestromen niet afzonderlijk registreren.
Een moderne digitale of slimme meter kan dat wel. Zo wordt duidelijk hoeveel stroom u afneemt en hoeveel u teruglevert.
De overheid wil dat alle elektriciteitsmeters geschikt zijn voor deze manier van meten.
Dat betekent niet dat iedere oude meter defect is. Hij voldoet alleen niet meer aan de eisen die sinds 2026 gelden.
Mag u een slimme meter weigeren?
Ja, u mag een slimme meter weigeren. Ook in 2026.
Maar er is een belangrijk verschil tussen het weigeren van een slimme meter en het weigeren van de verplichte metervervanging.
U mag zelf kiezen tussen:
- Een gewone digitale meter die de meterstanden niet automatisch doorstuurt.
- Een slimme meter die uw meterstanden automatisch kan doorgeven.
- Een slimme meter waarvan u het automatisch uitlezen laat uitschakelen.
Alle drie voldoen aan de wettelijke eisen.
Wilt u liever niet dat uw meter automatisch gegevens doorstuurt? Dan kunt u dus gewoon een digitale meter zonder communicatiemodule kiezen.
U hoeft daarvoor geen bijzondere reden op te geven.
Kunt u uw oude draaischijfmeter houden?
Nee. Wanneer uw netbeheerder aangeeft dat uw meter verouderd is en vervangen moet worden, bent u verplicht daaraan mee te werken.
Dat geldt ook als u geen zonnepanelen heeft, nauwelijks elektriciteit gebruikt of al tientallen jaren tevreden bent over uw huidige meter.
Slimme meter of digitale meter: wat is het verschil?
De namen lijken op elkaar, maar er is een belangrijk verschil.
Een gewone digitale meter registreert uw elektriciteitsverbruik elektronisch. Hij heeft een digitaal scherm, maar stuurt uw meterstanden niet automatisch door.
Een slimme meter beschikt daarnaast over een ingebouwde communicatiemodule. Daarmee kan de netbeheerder op afstand de meterstanden uitlezen.
De verschillen op een rij
Onderdeel | Digitale meter | Slimme meter |
|---|---|---|
Voldoet aan de Energiewet | Ja | Ja |
Digitaal scherm | Ja | Ja |
Verbruik en teruglevering apart meten | Ja | Ja |
Automatisch meterstanden doorgeven | Nee | Ja, tenzij uitgeschakeld |
Zelf meterstanden doorgeven | Ja | Normaal niet |
Uitgebreid inzicht via geschikte energie-apps | Beperkt | Ja |
Geschikt voor dynamische energiecontracten | Doorgaans niet | Ja, met werkende uitleesfunctie |
Communicatiemodule aanwezig | Nee | Ja |
Voor wie vooral een eenvoudige meter wil en liever zelf de meterstanden noteert, kan een gewone digitale meter een prima keuze zijn.
Wie graag inzicht krijgt in het energieverbruik en niet telkens zelf meterstanden wil doorgeven, kan juist voordeel hebben van een slimme meter.
Er is dus niet één keuze die voor iedereen de beste is.
Kan een slimme meter zien wanneer u thuis bent?
Sommige mensen maken zich zorgen over hun privacy. Dat is begrijpelijk. Uw energieverbruik is tenslotte persoonlijk.
Een slimme meter kan op verschillende momenten registreren hoeveel elektriciteit of gas u verbruikt. Voor elektriciteit gebeurt dat in kwartierwaarden en voor gas in uurwaarden.
De meter kan deze gegevens via een beveiligde verbinding doorgeven aan uw netbeheerder.
Maar betekent dat ook dat iemand kan zien wanneer u televisie kijkt, koffiezet of onder de douche staat?
Nee, de slimme meter registreert geen afzonderlijke huishoudelijke apparaten of activiteiten.
Uw netbeheerder en energieleverancier mogen de meetgegevens bovendien niet zomaar voor ieder doel gebruiken. Daarvoor gelden privacyregels.
Welke gegevens worden automatisch doorgegeven?
Een slimme meter kan dagelijks meetgegevens aan de netbeheerder doorgeven.
Uw energieleverancier ontvangt zonder aanvullende toestemming normaal gesproken de gegevens die nodig zijn voor bijvoorbeeld het maandelijkse verbruiksoverzicht en de energierekening.
Voor het delen van meer gedetailleerde dag-, uur- of kwartiergegevens met uw energieleverancier is in gewone situaties aanvullende toestemming nodig.
Wilt u helemaal niet dat uw meter automatisch op afstand wordt uitgelezen? Dan heeft u twee mogelijkheden.
Zo voorkomt u dat uw meter automatisch gegevens doorstuurt
Mogelijkheid 1: kies een gewone digitale meter
Deze heeft geen ingebouwde communicatiemodule en kan de meterstanden daarom niet automatisch naar de netbeheerder sturen.
U geeft uw meterstanden zelf door wanneer uw energieleverancier daarom vraagt.
Mogelijkheid 2: laat het uitlezen van een slimme meter uitschakelen
Heeft u al een slimme meter, of wilt u er wel een laten plaatsen? Dan kunt u bij uw netbeheerder verzoeken de automatische uitleesfunctie uit te schakelen.
De meter blijft vervolgens lokaal uw verbruik registreren, maar de automatische doorgifte van de meterstanden wordt uitgezet.
U moet de standen dan voortaan zelf doorgeven.
Let op: bepaalde diensten, zoals dynamische energiecontracten en sommige energie-apps, vereisen dat de meter automatisch kan worden uitgelezen.
Kost het vervangen van uw oude meter geld?
Normaal gesproken niet, zolang u tijdig reageert op het vervangingsaanbod van uw netbeheerder.
De regels in 2026 zijn als volgt:
Binnen zes weken reageren
Maakt u binnen zes weken na ontvangst van de eerste aanbiedingsbrief een afspraak voor de vervangingsperiode die uw netbeheerder voor uw buurt heeft gereserveerd? Dan is de plaatsing kosteloos.
Pas na zes weken reageren
Dan kan uw netbeheerder plaatsingskosten in rekening brengen.
Zelf om een eerdere vervanging vragen
Wilt u uw meter laten vervangen voordat uw netbeheerder in uw buurt aan de beurt is? Dan kunnen daar eveneens kosten aan verbonden zijn.
De keuze voor een gewone digitale meter in plaats van een slimme meter betekent binnen de aangeboden gratis vervangingsronde niet dat u automatisch extra moet betalen.
Wat gebeurt er als u de vervanging blijft weigeren?
Hierover bestaat behoorlijk wat verwarring.
Soms wordt gezegd dat u onmiddellijk een boete krijgt zodra u een slimme meter weigert. Dat klopt niet.
Het weigeren van een slimme meter is immers toegestaan, zolang u voor een geschikte digitale meter kiest.
De problemen ontstaan wanneer u helemaal niet meewerkt aan het vervangen van een verouderde meter.
Eerst ontvangt u berichten en krijgt u hulp
Wanneer u na zes weken nog geen vervangingsafspraak heeft gemaakt, informeert de netbeheerder de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI).
De RDI houdt toezicht op de wettelijke verplichting.
De toezichthouder zal u eerst herinneren aan de metervervanging, uitleg geven en de gelegenheid bieden alsnog mee te werken.
Blijft u weigeren, dan kan een last onder dwangsom volgen.
Dat betekent dat u binnen een bepaalde termijn alsnog moet meewerken. Doet u dat niet, dan moet u een geldbedrag betalen.
Hoe hoog kan de dwangsom zijn?
De RDI vermeldt voor 2026 de volgende bedragen:
Situatie | Dwangsom per constatering | Maximum eerste dwangsomtraject |
|---|---|---|
Zonder zonnepanelen | € 100 | € 300 |
Met zonnepanelen | € 550 | € 1.650 |
De RDI kan iedere drie weken opnieuw controleren of u inmiddels heeft meegewerkt. De genoemde bedragen kunnen bij gewijzigde omstandigheden worden aangepast.
Ook na het betalen van een dwangsom blijft de verplichting bestaan. Bij aanhoudende weigering kan opnieuw een dwangsom worden opgelegd.
Belangrijk: dit zijn geen bedragen die u automatisch betaalt wanneer u een slimme meter weigert. Ze kunnen pas aan de orde komen als u niet meewerkt aan de verplichte metervervanging en niet binnen de gestelde termijn alsnog voldoet.
Heeft u zonnepanelen? Dan is er nog iets belangrijks
Voor huishoudens met zonnepanelen verandert er meer dan alleen het type meter.
Een oude draaischijfmeter kan terugdraaien wanneer uw zonnepanelen meer stroom produceren dan u op dat moment gebruikt.
Daardoor wordt niet afzonderlijk zichtbaar hoeveel elektriciteit u van het net afneemt en hoeveel elektriciteit u teruglevert.
Een nieuwe digitale of slimme meter registreert die twee stromen wel apart.
Betekent dit dat u niet meer kunt salderen?
Nee, niet meteen.
De salderingsregeling geldt nog tot en met 31 december 2026.
Dat betekent dat u tot die datum de elektriciteit die u teruglevert aan het net onder de wettelijke voorwaarden mag verrekenen met elektriciteit die u afneemt.
Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling.
U krijgt dan nog wel een vergoeding voor teruggeleverde stroom, maar kunt deze niet meer op dezelfde manier wegstrepen tegen uw afname.
Daarom wordt het steeds belangrijker om inzicht te krijgen in hoeveel stroom u zelf gebruikt en hoeveel u teruglevert.
Een slimme meter is daarvoor handig, maar niet verplicht. Ook een gewone digitale meter kan afname en teruglevering apart meten.
Wilt u weten wat er verder verandert? Lees dan ons artikel Energiekosten 2027: wordt uw energierekening hoger of lager?.
Wordt uw energierekening hoger door een slimme meter?
Niet automatisch.
Een nieuwe meter zorgt op zichzelf niet voor een hoger elektriciteitstarief en verandert niet hoeveel stroom uw apparaten daadwerkelijk gebruiken.
Wel kan uw geregistreerde verbruik na de vervanging anders uitvallen.
Een oudere meter kan bijvoorbeeld minder nauwkeurig zijn geworden. Een nieuwe meter registreert dan mogelijk meer elektriciteitsverbruik dan u gewend was, zonder dat u in werkelijkheid meer bent gaan gebruiken.
Maar trek niet meteen de conclusie dat het aan de oude meter ligt.
Ook nieuwe apparaten, een elektrische boiler, meer thuis zijn of veranderd verwarmingsgedrag kunnen uw verbruik verhogen.
Wat kunt u doen als de standen niet lijken te kloppen?
Controleer eerst de meterstanden op uw energierekening en vergelijk uw verbruik met eerdere perioden.
Kijk ook of er nieuwe apparaten of veranderingen in huis zijn die het verschil kunnen verklaren.
Blijft u twijfelen? Neem dan contact op met uw netbeheerder. U kunt vragen om een onderzoek naar de nauwkeurigheid van de meter.
Zo'n onderzoek kan geld kosten. Blijkt de meter niet goed te werken, dan krijgt u de onderzoekskosten terug.
Wilt u daarnaast besparen zonder aan wooncomfort in te leveren? Bekijk onze uitleg over de verwarming 's nachts uitzetten of aan laten.
Hoe herkent u of uw meter vervangen moet worden?
U hoeft geen verstand van elektriciteit te hebben om een eerste controle te doen.
1. Heeft uw meter een zichtbare draaischijf?
Dan heeft u waarschijnlijk een oude analoge elektriciteitsmeter.
Die moet volgens de nieuwe regels worden vervangen.
2. Heeft uw meter een digitaal scherm?
Dan heeft u een digitale of slimme meter.
Maar let op: niet iedere digitale meter voldoet automatisch aan de eisen van de nieuwe Energiewet. Vooral oudere digitale eenrichtingsmeters kunnen alsnog aan vervanging toe zijn.
3. Heeft uw meter een P1-aansluiting?
Dat is een kleine aansluiting waarop bijvoorbeeld een energieverbruiksmonitor kan worden aangesloten.
Een P1-poort is een herkenbaar kenmerk van veel slimme meters. Vaak zit deze achter een klepje.
Twijfelt u? Neem dan contact op met uw netbeheerder. Die kan nagaan welk type meter bij uw adres geregistreerd staat.
U heeft nog geen brief ontvangen: moet u zelf iets regelen?
Nee. Als u nog geen brief heeft ontvangen, hoeft u niet onmiddellijk actie te ondernemen.
De netbeheerders vervangen de meters per gebied. Niet iedereen is dus tegelijk aan de beurt.
Volgens de planning worden de aanbiedingsbrieven in 2026 en 2027 verstuurd.
U kunt rustig wachten totdat uw netbeheerder contact met u opneemt.
Wilt u toch eerder een geschikte meter laten plaatsen? Informeer dan vooraf naar de mogelijkheden en eventuele kosten.
Van wie krijgt u de brief?
De brief komt van uw netbeheerder, niet noodzakelijk van het energiebedrijf waarvan u iedere maand de rekening ontvangt.
Dat zijn twee verschillende partijen.
Uw energieleverancier, zoals het bedrijf waarmee u een energiecontract heeft, verkoopt u elektriciteit en eventueel gas.
Uw netbeheerder beheert het elektriciteitsnet en de meters in uw regio.
Bekende netbeheerders zijn Enexis, Liander en Stedin. Daarnaast zijn er kleinere regionale netbeheerders.
Weet u niet wie uw netbeheerder is? U kunt dit controleren via Mijnaansluiting.nl.
Pas op voor onverwachte bezoekers
Wees voorzichtig als iemand onverwacht aanbelt en zegt dat uw meter onmiddellijk moet worden vervangen.
Twijfelt u aan een brief, e-mail of telefoontje? Zoek dan zelf het telefoonnummer van uw netbeheerder op via de officiële website.
Maak pas een afspraak wanneer u zeker weet met wie u te maken heeft. Geef geen bankgegevens aan een onbekende bezoeker en controleer eventuele betaalverzoeken.
Woont u in een huurwoning? Dan gelden deze regels ook
De verplichte metervervanging geldt niet alleen voor huiseigenaren.
Ook wanneer u een woning huurt, moet een verouderde elektriciteitsmeter worden vervangen.
Staat het energiecontract op uw naam? Dan bent u doorgaans degene die de aanbiedingsbrief ontvangt en een afspraak maakt.
U mag zelf kiezen tussen een slimme meter en een gewone digitale meter.
U kunt vooraf uw verhuurder informeren, bijvoorbeeld wanneer de meterkast moeilijk toegankelijk is of aanvullende werkzaamheden nodig blijken.
Betaalt u uw energie via uw verhuurder en heeft u geen eigen energiecontract? Vraag dan wie de vervanging regelt.
Hoe verloopt de vervanging bij u thuis?
De metervervanging is meestal een overzichtelijke klus.
Een monteur komt op afspraak langs. De werkzaamheden duren doorgaans maximaal een uur.
Tijdens het vervangen kan de elektriciteit en eventueel het gas tijdelijk worden afgesloten.
Dat vraagt om een beetje voorbereiding.
Zorg dat de meterkast goed bereikbaar is. Haal spullen die ervoor staan of erin liggen vooraf weg.
Ook is het verstandig om vóór de werkzaamheden foto's te maken van de bestaande meterstanden.
Heeft u medische of andere apparatuur in huis waarvoor een ononderbroken stroomvoorziening noodzakelijk is? Bespreek dit dan vóór de afspraak met uw netbeheerder en regel zo nodig een veilige tijdelijke oplossing.
Er moet iemand van minimaal 18 jaar aanwezig zijn tijdens de werkzaamheden.
Na afloop laat de monteur zien hoe de nieuwe meter werkt.
Vijf dingen die u aan de monteur kunt vragen
- Welke meter wordt er geplaatst en is dit de variant die ik heb gekozen?
- Hoe lees ik de verschillende meterstanden af?
- Hoe zie ik mijn stroomverbruik en eventuele teruglevering?
- Moet ik zelf nog meterstanden doorgeven?
- Waar kan ik terecht als de meter niet goed werkt?
Zo weet u ook na het vertrek van de monteur waar u aan toe bent.
Welke meter past het beste bij uw situatie?
Wilt u vooral dat alles eenvoudig blijft? Dan kan een gewone digitale meter prima voldoen.
U kijkt zelf naar de meterstanden en geeft deze door wanneer daarom wordt gevraagd.
Vindt u het prettig om niet steeds zelf meterstanden te hoeven noteren? Dan is een slimme meter handig.
Heeft u zonnepanelen of wilt u nauwkeurig bekijken wanneer u veel elektriciteit gebruikt? Dan biedt een slimme meter met werkende uitleesfunctie meer mogelijkheden.
Misschien bent u juist bezorgd over privacy. Dan is een digitale meter zonder communicatiemodule een logische keuze.
Er is geen reden om een bepaalde meter te kiezen omdat anderen dat ook doen. Het gaat erom wat voor u prettig en overzichtelijk is.
Wilt u daarnaast meer weten over het slim inrichten van uw energievoorziening? Lees dan Slimme energie in huis voor wie langer zelfstandig wil wonen.
Checklist: wat moet u doen als u een brief ontvangt?
- Controleer of de brief daadwerkelijk van uw netbeheerder komt.
- Bekijk welk type meter u nu heeft.
- Kies tussen een gewone digitale meter en een slimme meter.
- Bespreek eventueel of u automatisch uitlezen wilt uitschakelen.
- Maak binnen zes weken een afspraak voor de aangeboden vervangingsperiode als u de gratis plaatsing wilt benutten.
- Noteer of fotografeer uw oude meterstanden.
- Zorg dat de meterkast bereikbaar is.
- Houd rekening met een korte onderbreking van de elektriciteit.
- Controleer na de vervanging de nieuwe meterstanden en uw eerstvolgende energierekening.
Tot slot: uw oude meter verdwijnt, maar u houdt zelf de keuze
Misschien vindt u het jammer dat die vertrouwde draaischijfmeter moet verdwijnen. Zeker wanneer hij al tientallen jaren zonder problemen werkt.
Toch betekent de nieuwe wet niet dat u verplicht bent om een meter te nemen die automatisch uw energiegegevens doorstuurt.
U mag gewoon kiezen voor een digitale meter zonder automatische communicatie.
Het belangrijkste is dat u niet de vervanging zelf weigert, maar vooraf bepaalt welk type meter bij uw wensen past.
Heeft u nog geen brief ontvangen? Dan kunt u rustig afwachten. Heeft u wel een brief gekregen? Reageer op tijd, zodat u niet onnodig kosten maakt.
