Valt er deze herfst een uitnodiging voor de pneumokokkenprik op uw mat? In 2026 worden ongeveer 1,1 miljoen Nederlanders uitgenodigd. Toch krijgt lang niet iedere 60-plusser dit jaar een brief.
Bent u geboren in 1966, 1948, 1949, 1950, 1951 of 1952? Dan bent u in 2026 aan de beurt. De uitnodiging komt in oktober of november van uw huisarts of instellingsarts. De prik is gratis.
Vooral voor mensen die enkele jaren geleden al een pneumokokkenprik hebben gehad, kan de nieuwe uitnodiging verrassend zijn. Sinds 2025 wordt namelijk een ander vaccin gebruikt dat langer bescherming geeft.
Wie krijgt de pneumokokkenprik in 2026?
In het najaar van 2026 krijgen de volgende geboortejaren een uitnodiging:
Geboortejaar | Leeftijd in 2026 | Uitnodiging pneumokokkenprik? |
|---|---|---|
1966 | 60 jaar | Ja |
1952 | 74 jaar | Ja |
1951 | 75 jaar | Ja |
1950 | 76 jaar | Ja |
1949 | 77 jaar | Ja |
1948 | 78 jaar | Ja |
Bent u in 1966 geboren? Dan wordt u dit jaar 60 en ontvangt u voor het eerst vanuit het landelijke programma een uitnodiging voor het nieuwe pneumokokkenvaccin.
Bent u geboren tussen 1948 en 1952? Dan heeft u ongeveer vijf jaar geleden al een uitnodiging gekregen voor de toen gebruikte pneumokokkenprik. U wordt nu opnieuw uitgenodigd omdat Nederland inmiddels een ander vaccin gebruikt.
Uw exacte geboortedatum binnen het jaar maakt niet uit. Het programma kijkt naar uw geboortejaar.
Wanneer komt de uitnodiging voor de pneumokokkenprik?
De uitnodigingen worden in oktober en november 2026 verstuurd.
U hoeft hiervoor zelf niets aan te vragen. Als u dit jaar tot de doelgroep behoort, ontvangt u normaal gesproken automatisch een brief van uw huisarts of instellingsarts.
In de uitnodiging staat:
- waar u de prik kunt krijgen;
- op welke datum;
- op welk tijdstip.
Kunt u op dat moment niet? Neem dan contact op met uw huisarts om te vragen naar een ander moment.
Tip: krijgt u ook een uitnodiging voor de griepprik? Bewaar beide brieven. Bij veel huisartsen kunnen de twee prikken tijdens hetzelfde bezoek worden gegeven.
Lees ook: Griepprik: wie krijgt hem en wanneer?
Wat zijn pneumokokken eigenlijk?
Pneumokokken zijn bacteriën. Ze kunnen in de neus of keel aanwezig zijn zonder dat u daar iets van merkt. Vaak gebeurt er niets, maar soms veroorzaken ze een infectie.
Dat kan bijvoorbeeld zijn:
- een longontsteking;
- bloedvergiftiging;
- hersenvliesontsteking.
Vanaf ongeveer 60 jaar neemt de kans toe dat u ernstiger ziek wordt van een pneumokokkeninfectie. Ook mensen met een verminderde afweer hebben een groter risico.
Een longontsteking kan vooral op latere leeftijd een flinke aanslag zijn op uw conditie. Herstel kan weken of soms langer duren.
Waarom krijgen 60-plussers een pneumokokkenprik?
Met het ouder worden reageert het afweersysteem minder krachtig op sommige bacteriën en virussen. Daardoor is de kans groter dat een pneumokokkeninfectie ernstiger verloopt.
Jaarlijks worden duizenden 60-plussers vanwege pneumokokkenziekte in het ziekenhuis opgenomen. De vaccinatie is bedoeld om vooral ernstige ziekte, ziekenhuisopname en overlijden te helpen voorkomen.
U kunt zich overigens uitstekend gezond en fit voelen en toch in aanmerking komen. De uitnodiging voor het landelijke programma is in eerste instantie gebaseerd op uw geboortejaar, niet op hoe gezond u zich voelt.
Hoe goed beschermt de pneumokokkenprik?
Sinds 2025 wordt binnen het landelijke programma het PCV20-vaccin gebruikt.
Er bestaan veel verschillende typen pneumokokken. Dit vaccin beschermt tegen 20 typen die verantwoordelijk zijn voor een belangrijk deel van de pneumokokkenziekten.
De prik verkleint volgens het RIVM de kans op een longontsteking door pneumokokken met ongeveer 30%. De kans dat pneumokokken in de bloedbaan terechtkomen en bijvoorbeeld een ernstige infectie of hersenvliesontsteking veroorzaken, wordt ongeveer gehalveerd.
Ongeveer twee weken na de vaccinatie is de bescherming opgebouwd.
De prik biedt dus geen garantie dat u nooit meer een longontsteking of pneumokokkeninfectie krijgt. Er bestaan meer typen pneumokokken dan de twintig typen waartegen het vaccin beschermt.
Waarom krijg ik opnieuw een uitnodiging als ik vijf jaar geleden al ben gevaccineerd?
Dit is waarschijnlijk de belangrijkste vraag voor mensen die in 1948, 1949, 1950, 1951 of 1952 zijn geboren.
Tot en met 2024 gebruikte Nederland binnen het programma een ander type pneumokokkenvaccin. De bescherming daarvan moest na ongeveer vijf jaar opnieuw worden aangevuld.
Sinds 2025 wordt PCV20 gebruikt. Dit nieuwe vaccin beschermt volgens het RIVM beter en langer. Daarom krijgen sommige mensen die eerder al een pneumokokkenprik hebben gehad nu opnieuw een uitnodiging.
U hoeft dus niet te denken dat de uitnodiging per ongeluk is verstuurd omdat u al eens bent gevaccineerd.
Moet de nieuwe pneumokokkenprik iedere vijf jaar opnieuw?
Nee, dat is veranderd.
Bij het oudere vaccin was herhaling na enkele jaren nodig. De pneumokokkenprik die sinds 2025 binnen het programma wordt gebruikt, geeft langdurige bescherming.
Het is daardoor niet meer zo dat iedereen automatisch vijf jaar later opnieuw dezelfde prik nodig heeft.
Hoe het vaccinatieprogramma er in de verre toekomst precies uitziet, kan uiteraard veranderen wanneer er nieuwe medische inzichten of vaccins komen.
Is de pneumokokkenprik gratis?
Ja. Ontvangt u een uitnodiging vanuit het landelijke vaccinatieprogramma? Dan is de pneumokokkenprik gratis.
U betaalt hiervoor geen eigen risico.
Wilt u de prik terwijl u niet tot de groep behoort die in 2026 wordt uitgenodigd? Dan kunt u met uw huisarts bespreken of vaccinatie in uw situatie mogelijk of zinvol is. U moet het vaccin en het zetten van de prik dan meestal zelf betalen.
Ik ben ouder dan 60, maar mijn geboortejaar staat er niet bij. Hoe kan dat?
Niet iedere 60-plusser krijgt elk jaar een uitnodiging.
Het programma werkt met geboortejaren. Welke groepen worden uitgenodigd, hangt onder andere samen met eerdere vaccinaties en het vaccin dat toen werd gebruikt.
Voor het najaar van 2026 gaat het specifiek om:
1966 en 1948 tot en met 1952.
Bent u bijvoorbeeld 65, 68 of 72 jaar en staat uw geboortejaar niet in deze reeks? Dan betekent dit dus niet automatisch dat de huisarts u vergeten is.
Wilt u weten wanneer u volgens het programma aan de beurt bent? Het RIVM heeft hiervoor een controle op basis van uw geboortedatum.
Ik hoor bij de doelgroep, maar heb geen uitnodiging gekregen
Bent u geboren in 1966 of tussen 1948 en 1952, maar heeft u in november nog geen uitnodiging ontvangen?
Neem dan contact op met uw huisarts of instellingsarts.
Ook als u de brief bent kwijtgeraakt, kunt u het beste uw huisarts bellen.
Kan ik de pneumokokkenprik tegelijk met de griepprik krijgen?
Ja.
De pneumokokkenprik en de griepprik kunnen veilig tijdens hetzelfde bezoek worden gegeven. De kans op bijwerkingen wordt hierdoor niet groter.
Waarschijnlijk krijgt u wel twee afzonderlijke uitnodigingsbrieven. Uw huisarts bepaalt vervolgens hoe het vaccinatiespreekuur wordt georganiseerd.
Dat kan praktisch zijn: bent u 60 jaar of ouder, dan komt u normaal gesproken ook in aanmerking voor de jaarlijkse griepprik.
Lees ook: Vaccinaties voor ouderen in 2026: compleet overzicht
En als ik ook een uitnodiging voor de coronaprik krijg?
Ook dat hoeft geen probleem te zijn.
De pneumokokkenprik, griepprik en coronaprik kunnen volgens het RIVM in korte tijd of zelfs op hetzelfde moment worden toegediend. Dat maakt de werking van de vaccins niet minder.
In de praktijk krijgt u de prikken vaak niet allemaal op dezelfde locatie. De huisarts verzorgt doorgaans de griep- en pneumokokkenprik, terwijl de coronaprik via de GGD wordt geregeld.
Bent u 70 jaar of ouder? Dan kunt u in 2026 ook voor de coronaprik in aanmerking komen.
Lees ook: Coronaprik 2026: wie krijgt een uitnodiging?
Welke bijwerkingen kan de pneumokokkenprik geven?
De meeste bijwerkingen zijn mild en verdwijnen vanzelf.
U kunt bijvoorbeeld last krijgen van:
- pijn of zwelling op de plek van de prik;
- vermoeidheid;
- hoofdpijn;
- spierpijn;
- gewrichtspijn.
Deze klachten verdwijnen meestal binnen ongeveer twee dagen.
U kunt geen pneumokokkenziekte krijgen door de vaccinatie.
Een ernstige allergische reactie is zeer zeldzaam. Heeft u na de vaccinatie klachten waarover u zich zorgen maakt? Neem dan contact op met uw huisarts.
Bel bij ernstige benauwdheid, bewusteloosheid of een snel optredende ernstige allergische reactie direct 112.
Wanneer moet u eerst overleggen met uw huisarts?
Neem vóór de vaccinatie contact op met uw huisarts wanneer:
- u eerder een ernstige allergische reactie heeft gehad op een pneumokokkenvaccin;
- u een ernstige allergie heeft voor een bestanddeel van het vaccin;
- u op de dag van de prik meer dan 38 graden koorts heeft;
- u binnen 48 uur na de vaccinatie een operatie krijgt.
Bent u alleen verkouden en heeft u geen koorts? Dan kunt u de prik normaal gesproken gewoon krijgen.
Heeft u kort geleden op eigen initiatief al een ander pneumokokkenvaccin gekregen? Meld dit dan ook bij uw huisarts. Tussen bepaalde pneumokokkenvaccins moet voldoende tijd zitten.
Wat als ik zelf eerder een pneumokokkenprik heb gekocht?
Ook dan kan er in 2026 een uitnodiging op de mat vallen.
Het landelijke programma nodigt mensen uit op basis van hun geboortejaar. Het tijdstip waarop u buiten het programma zelf een vaccin heeft laten zetten, bepaalt niet automatisch wanneer u vanuit het landelijke programma wordt uitgenodigd.
Heeft u recent al een pneumokokkenvaccin gehad? Bespreek dit vóór de nieuwe prik met uw huisarts. Neem wanneer mogelijk de naam en datum van uw eerdere vaccinatie mee.
Kan ik de pneumokokkenprik krijgen als ik niet wordt uitgenodigd?
Dat kan soms wel.
U kunt met uw huisarts bespreken of vaccinatie voor u zinvol is. Als u niet binnen het landelijke programma valt, vraagt de huisarts eventueel een recept uit en koopt u het vaccin zelf bij de apotheek. Ook het zetten van de prik kan dan voor eigen rekening komen.
Voor sommige mensen met een medische aandoening of een sterk verminderde afweer gelden aparte medische adviezen. Uw behandelend arts kan beoordelen wat in uw situatie verstandig is.
Is de pneumokokkenprik verplicht?
Nee.
U beslist zelf of u de vaccinatie wilt. De uitnodiging is een aanbod, geen verplichting.
Heeft u twijfels vanwege uw gezondheid, medicijnen of een eerdere reactie op vaccinaties? Bespreek die dan met uw huisarts of behandelend arts. Die kan uw persoonlijke medische situatie meenemen in het advies.
Pneumokokkenprik, griepprik en coronaprik: wat is het verschil?
De drie vaccinaties beschermen tegen iets anders.
Prik | Beschermt tegen | Hoe vaak? |
|---|---|---|
Pneumokokkenprik | Bepaalde typen pneumokokkenbacteriën | Nieuwe PCV20-prik beschermt langdurig |
Griepprik | Influenzavirussen | Jaarlijks |
Coronaprik | Coronavirus | Volgens de actuele najaarsronde en doelgroep |
Het krijgen van de ene prik betekent dus niet dat een andere vaccinatie overbodig is.
Een pneumokokkenprik beschermt bijvoorbeeld niet tegen een longontsteking die door een griepvirus of een andere bacterie wordt veroorzaakt.
Uw uitnodiging in 2026: kort samengevat
Controleer uw geboortejaar:
Geboren in 1966?
U krijgt in het najaar van 2026 een uitnodiging.
Geboren in 1948, 1949, 1950, 1951 of 1952?
Ook u krijgt in 2026 een uitnodiging.
Ander geboortejaar?
Dan krijgt u vanuit het landelijke programma normaal gesproken geen uitnodiging voor de pneumokokkenprik in 2026.
De uitnodigingen worden in oktober en november verstuurd door de huisarts of instellingsarts. Als u wordt uitgenodigd, is de vaccinatie gratis.
Tot slot
Vooral mensen die al eerder tegen pneumokokken zijn gevaccineerd, kunnen dit najaar verbaasd zijn als er opnieuw een uitnodiging binnenkomt. De verklaring is eenvoudig: Nederland gebruikt inmiddels een nieuw vaccin dat tegen twintig belangrijke typen pneumokokken beschermt en langdurige bescherming geeft.
Bent u geboren in 1966 of tussen 1948 en 1952? Houd dan in oktober en november uw post in de gaten. Krijgt u geen brief terwijl uw geboortejaar wel aan de beurt is, neem dan contact op met uw huisarts.
Bewaar ook andere uitnodigingen voor vaccinaties die u dit najaar ontvangt. De griepprik en pneumokokkenprik kunnen meestal tijdens hetzelfde bezoek worden gegeven.
