Een hypotheek die jarenlang goed betaalbaar was, kan de komende jaren duurder worden. De Nederlandsche Bank (DNB) meldt op 12 november 2026 dat ongeveer 950.000 huishoudens een variabele hypotheekrente hebben of vóór eind 2028 een nieuwe rente krijgen. Voor het doorsnee huishouden in die groep stijgen de bruto maandlasten naar schatting met €150. Bij een kwart kan het om meer dan €300 per maand gaan.
Vooral wie rond die tijd met pensioen gaat, doet er goed aan de hypotheek erbij te pakken. Als de rente stijgt terwijl het inkomen verandert, kan dat flink schelen in wat u iedere maand overhoudt.
Het belangrijkste om te weten: niet alle huiseigenaren krijgen binnenkort een hogere rekening. Het gaat om mensen met een variabele rente of een rentevaste periode die afloopt. Controleer daarom wanneer uw huidige renteafspraak eindigt.
Waarom worden hypotheken nu duurder?
Vijf jaar geleden bedroeg de gemiddelde rente op nieuwe hypotheken ongeveer 1,6%. Inmiddels ligt die volgens DNB rond de 4%. Wie de rente jarenlang heeft vastgezet, merkt van dat verschil voorlopig weinig. Maar zodra de rentevaste periode voorbij is, doet de bank een nieuw aanbod. Dat kan een stuk hoger uitvallen dan het tarief waaraan u gewend was.
In het onderzoek gaat het om huishoudens met een variabele rente of een renteherziening uiterlijk eind 2028. DNB keek naar hypotheekgegevens van banken. Van circa 755.000 huishoudens waren voldoende gegevens beschikbaar voor de analyse. De uitkomsten zijn groepsschattingen, geen voorspelling voor iedere individuele huiseigenaar.
Hoeveel extra gaat u mogelijk betalen?
De verschillen zijn groot. De bedragen hieronder zijn bruto per maand en gelden voor de onderzochte groep, niet voor alle Nederlandse huiseigenaren.
Situatie volgens DNB | Geschatte stijging bruto maandlasten |
|---|---|
Een kwart van de huishoudens | Minder dan €50 |
Het doorsnee huishouden | Ongeveer €150 |
Een ander kwart van de huishoudens | Meer dan €300 |
€150 per maand betekent €1.800 op jaarbasis. Bij €300 per maand gaat het om €3.600 per jaar. Dat zijn flinke bedragen, maar het is niet gezegd dat u zelf zoveel gaat betalen. Uw resterende hypotheekschuld, huidige rente, nieuwe rente en hypotheekvorm maken een groot verschil.
Let op: bruto is niet hetzelfde als netto. Als u recht heeft op hypotheekrenteaftrek, kan de netto stijging lager uitvallen. Of u rente kunt aftrekken en hoeveel voordeel dat oplevert, hangt af van uw hypotheek en persoonlijke belastingsituatie. Reken daarom niet zonder meer met €150 netto extra.
Waarom vraagt dit extra aandacht rond uw pensioen?
Misschien woont u al tientallen jaren in uw huis en is de hypotheek overzichtelijk geworden. Tegelijk kan uw inkomen veranderen zodra u stopt met werken. Uw salaris maakt plaats voor AOW en mogelijk aanvullend pensioen. Dat hoeft geen financieel probleem te zijn, maar als tegelijkertijd de hypotheekrente stijgt, houdt u mogelijk minder over voor andere uitgaven.
DNB noemt pensionering expliciet als een situatie waarin hogere hypotheeklasten extra druk kunnen geven. De meeste onderzochte huishoudens lijken de stijging te kunnen opvangen. Toch stijgt volgens de berekening het aandeel huishoudens dat meer dan 40% van het netto-inkomen aan bruto hypotheeklasten besteedt, van 4% naar 8%. Dit is een berekening voor de onderzochte groep, niet specifiek voor gepensioneerden. DNB gebruikt die verhouding als een indicatie van financiële kwetsbaarheid, niet als een oordeel over iemands persoonlijke situatie.
Een goed moment om uw hypotheek opnieuw te bekijken is dus vóór uw pensionering. Niet omdat u moet verhuizen of versneld moet aflossen, maar omdat u dan meer tijd heeft om rustig keuzes te vergelijken.
Een eenvoudig rekenvoorbeeld
Stel: u heeft nog €90.000 aflossingsvrije hypotheek. De rente staat vast op 2% en wordt na afloop van de rentevaste periode 4%.
Oude rente | Nieuwe rente | |
|---|---|---|
Rentepercentage | 2% | 4% |
Bruto rente per maand | €150 | €300 |
Verschil | €150 extra per maand |
Dit is een vereenvoudigd voorbeeld, geen berekening voor uw eigen hypotheek. Bij een annuïteiten- of lineaire hypotheek spelen ook de aflossing en de resterende looptijd mee. De netto kosten kunnen door de belasting anders uitpakken.
Wat kunt u nu doen om verrassingen te voorkomen?
1. Zoek de einddatum van uw rentevaste periode op
Kijk in de online omgeving van uw hypotheekverstrekker of in uw hypotheekoverzicht. Heeft u meerdere leningdelen? Dan kunnen die verschillende einddata en rentepercentages hebben. Noteer vooral welk deel vóór eind 2028 een nieuwe rente krijgt.
2. Vergelijk het nieuwe renteaanbod
Uw hypotheekverstrekker moet u minstens drie maanden vóór afloop van de rentevaste periode informeren over de nieuwe rente. U hoeft het eerste aanbod niet klakkeloos te accepteren. Vraag hoe lang u de rente kunt vastzetten en wat dat betekent voor uw maandbedrag. Vergelijk zo nodig ook het aanbod van andere aanbieders.
Een langere rentevaste periode geeft doorgaans meer zekerheid over uw rentelasten. Een kortere periode kan goedkoper zijn, maar u loopt eerder opnieuw renterisico. Wat verstandig is, hangt af van uw omstandigheden en plannen.
3. Controleer of de renteopslag omlaag kan
Is uw woning meer waard geworden of heeft u flink afgelost? Dan is de lening ten opzichte van de woningwaarde mogelijk lager dan voorheen. Bij sommige hypotheken kan daardoor een risico-opslag op de rente omlaag of vervallen. Vraag uw bank of dat voor u geldt en welk bewijs nodig is. Bij een hypotheek met Nationale Hypotheek Garantie werkt dit anders.
4. Reken ook met uw toekomstige pensioeninkomen
Bekijk niet alleen wat u nu verdient, maar ook wat er na pensionering binnenkomt. Neem in uw berekening de netto hypotheeklasten, energierekening, gemeentelijke lasten, verzekeringen en geld voor woningonderhoud mee. Zo ontdekt u of een hogere rente echt knelt of dat u voldoende ruimte houdt.
Lees ook ons artikel over AOW en hypotheek: wat gebeurt er met uw maandlasten?.
5. Weeg oversluiten en extra aflossen zorgvuldig af
Als de rentevaste periode van een hypotheekdeel eindigt, kunt u voor dat deel doorgaans zonder boeterente overstappen. Overstappen naar een andere bank kost vaak wel geld, bijvoorbeeld voor advies, taxatie of de notaris. Ook kan de nieuwe geldverstrekker uw inkomen opnieuw beoordelen. Dat verdient extra aandacht als u bijna met pensioen bent.
Extra aflossen kan de maandlasten verlagen, maar houd voldoende spaargeld over voor onverwachte uitgaven en onderhoud aan uw huis. Wie een aflossingsvrije hypotheek heeft, kan daarnaast kijken naar de nieuwe regels en aandachtspunten voor aflossingsvrij lenen.
Moet u zich zorgen maken als uw rente binnenkort afloopt?
Niet meteen. DNB verwacht dat de meeste huishoudens hogere lasten kunnen opvangen. Heeft u een lage hypotheekschuld of voldoende financiële ruimte, dan hoeft een nieuwe rente geen grote gevolgen te hebben. En staat uw rente nog jarenlang vast, dan verandert die door het nieuws van vandaag niet zomaar.
Verwacht u wel moeite met betalen? Neem dan vroeg contact op met uw hypotheekverstrekker of een onafhankelijk hypotheekadviseur. Wacht niet tot er een betalingsachterstand ontstaat. Er is vaak meer mogelijk als u op tijd het gesprek aangaat.
Tot slot
Het belangrijkste cijfer uit het nieuwe onderzoek is niet voor iedereen die €150. Het is de datum waarop uw eigen hypotheekrente opnieuw wordt vastgesteld. Heeft u die datum in beeld en weet u hoe uw inkomen er rond uw pensioen uitziet? Dan kunt u op tijd vergelijken en blijven genieten van uw vertrouwde woning, zonder onnodige financiële verrassingen.
