Heeft u jaren geleden een aflossingsvrije hypotheek afgesloten? Dan bent u zeker niet de enige. Deze hypotheekvorm was lang populair, vooral omdat de maandlasten laag zijn. U betaalt rente, maar lost niet maandelijks af.
Toch veranderen de regels. Grote banken kijken strenger naar aflossingsvrije hypotheken. Dat kan gevolgen hebben als u wilt verhuizen, uw hypotheek wilt verlengen of geld uit de overwaarde van uw woning wilt opnemen.
Voor de meeste huiseigenaren verandert er niet direct iets. Maar wie ouder is dan 55 jaar doet er verstandig aan om de eigen situatie op tijd te controleren. Juist rond pensionering, verhuizen of het opnemen van overwaarde kunnen strengere regels merkbaar worden.
Wat is een aflossingsvrije hypotheek?
Bij een aflossingsvrije hypotheek betaalt u tijdens de looptijd meestal alleen rente. U lost de hypotheekschuld niet maandelijks af. Daardoor zijn de maandlasten lager dan bij een hypotheek waarbij u wel aflost.
De schuld blijft wel bestaan. Aan het einde van de looptijd moet u de hypotheek aflossen, verlengen of opnieuw regelen. Ook wanneer u verhuist, wordt opnieuw naar uw hypotheek gekeken.
Dat is het belangrijkste aandachtspunt. Een aflossingsvrije hypotheek kan jarenlang prettig voelen door de lage maandlasten, maar de schuld verdwijnt niet vanzelf.
Waarom worden banken strenger?
Toezichthouders zien risico’s bij hoge aflossingsvrije hypotheken. De reden is dat de schuld blijft staan. Als het inkomen later lager wordt, bijvoorbeeld na pensionering, kunnen de maandlasten alsnog zwaar worden.
Banken kijken daarom kritischer naar:
- de hoogte van de aflossingsvrije hypotheek;
- de waarde van de woning;
- uw inkomen nu en later;
- uw pensioeninkomen;
- de einddatum van de hypotheek;
- de verhouding tussen hypotheekschuld en woningwaarde.
Bij veel hypotheekaanbieders mag het aflossingsvrije deel niet hoger zijn dan 50 procent van de woningwaarde. Sommige banken hanteren strengere grenzen, bijvoorbeeld 30 procent. In het nieuws wordt daarnaast gesproken over een grens van 150.000 euro bij grote banken.
Dat kan vooral gevolgen hebben als er iets verandert aan uw hypotheek. Denk aan verhuizen, oversluiten, verlengen of overwaarde opnemen.
Waarom is dit vooral belangrijk voor oudere huiseigenaren?
Veel aflossingsvrije hypotheken zijn jaren geleden afgesloten. Daardoor komt deze hypotheekvorm relatief vaak voor bij oudere huiseigenaren. Zij wonen vaak al lang in hun huis en hebben soms veel overwaarde opgebouwd.
Dat klinkt financieel gunstig, maar overwaarde is niet hetzelfde als vrij besteedbaar geld. Het geld zit in de woning. Wilt u het gebruiken, dan moet u meestal een nieuwe hypotheek afsluiten of uw bestaande hypotheek aanpassen. De bank beoordeelt dan opnieuw of dat verantwoord is.
Ook het inkomen speelt mee. Vanaf ongeveer 10 jaar voor uw AOW- of pensioendatum houden banken al rekening met uw toekomstige pensioeninkomen. Daardoor kan de maximale hypotheek lager uitvallen dan u verwacht.
Gevolg 1: verhuizen kan financieel lastiger worden
Wilt u verhuizen? Dan kan uw aflossingsvrije hypotheek opnieuw worden beoordeeld. Soms mag u een bestaande aflossingsvrije hypotheek meenemen. Maar dat betekent niet automatisch dat dezelfde ruimte blijft gelden.
Als de bank het aflossingsvrije deel verlaagt, moet u een groter deel van de hypotheek wel gaan aflossen. Dat kan via een annuïtaire of lineaire hypotheek. Het gevolg is dat de maandlasten stijgen.
Voor oudere huiseigenaren kan dat een belangrijke drempel zijn. U kunt op papier veel overwaarde hebben, maar toch minder makkelijk verhuizen als de nieuwe maandlasten te hoog worden.
Voorbeeld:
Situatie | Mogelijk gevolg |
|---|---|
U heeft nu een hoge aflossingsvrije hypotheek | De bank kan bij verhuizing minder aflossingsvrij toestaan |
U gaat naar een andere woning | De hypotheek wordt opnieuw beoordeeld |
Uw pensioeninkomen is lager dan uw huidige inkomen | U kunt mogelijk minder lenen |
Een groter deel moet worden afgelost | Uw maandlasten kunnen stijgen |
Verhuizen is dus niet alleen een kwestie van woningwaarde en verkoopopbrengst. De nieuwe hypotheekregels kunnen minstens zo belangrijk zijn.
Gevolg 2: overwaarde opnemen kan moeilijker worden
Veel oudere huiseigenaren hebben overwaarde. De woning is dan meer waard dan de hypotheekschuld. Die overwaarde kan aantrekkelijk lijken, bijvoorbeeld om het inkomen aan te vullen, eerder te stoppen met werken of kinderen financieel te helpen.
Maar overwaarde opnemen is niet vanzelfsprekend. U moet daarvoor meestal een nieuwe lening afsluiten of de hypotheek aanpassen. Banken kijken dan naar uw inkomen, leeftijd, maandlasten en woningwaarde.
Door strengere regels kan het lastiger worden om extra geld aflossingsvrij te lenen. Zeker als uw huidige aflossingsvrije hypotheek al hoog is.
Belangrijk om te weten: overwaarde opnemen verhoogt meestal uw schuld. Soms betaalt u direct rente, soms wordt rente bij de schuld opgeteld. In beide gevallen heeft het gevolgen voor uw financiële ruimte later.
Gevolg 3: uw maandlasten kunnen veranderen
Een aflossingsvrije hypotheek heeft lage maandlasten zolang u alleen rente betaalt. Maar die maandlasten kunnen veranderen als:
- de rentevaste periode afloopt;
- de hypotheek moet worden verlengd;
- u een deel moet omzetten naar een hypotheekvorm met aflossing;
- uw hypotheekrenteaftrek stopt;
- uw inkomen daalt na pensionering;
- u extra geld uit de woning wilt opnemen.
Vooral het verschil tussen bruto en netto maandlasten is belangrijk. Als de hypotheekrenteaftrek verandert of stopt, kunnen uw netto lasten hoger worden. Ook een hogere rente kan merkbaar zijn.
Daarom is het verstandig om niet alleen naar de huidige maandlasten te kijken, maar ook naar de lasten over 5, 10 of 15 jaar.
Waar moet u op letten als uw hypotheek afloopt?
Veel hypotheken hebben een looptijd van 30 jaar. Aan het einde van die periode moet de hypotheek worden afgelost, verlengd of opnieuw afgesloten.
Bij een aflossingsvrije hypotheek betekent dit dat de schuld nog openstaat. De bank bekijkt dan opnieuw of de hypotheek past bij uw inkomen en woningwaarde.
Controleer daarom op tijd:
- wanneer uw hypotheek eindigt;
- wanneer uw rentevaste periode afloopt;
- hoe hoog de aflossingsvrije schuld is;
- hoeveel procent van de woningwaarde aflossingsvrij is gefinancierd;
- wat uw inkomen is na pensionering;
- of uw hypotheekrenteaftrek nog doorloopt;
- of u spaargeld heeft om eventueel deels af te lossen.
Wacht hier niet mee tot de einddatum dichtbij is. Hoe eerder u overzicht heeft, hoe meer keuze u meestal heeft.
Wat als uw aflossingsvrije hypotheek te hoog is?
Een hoge aflossingsvrije hypotheek hoeft niet direct een probleem te zijn. Het hangt af van uw inkomen, woningwaarde, rente, maandlasten en plannen.
Mogelijke opties zijn:
Optie | Waar moet u op letten? |
Hypotheek laten doorlopen | Kan alleen als de bank akkoord gaat en de lasten betaalbaar blijven |
Deels aflossen | Verlaagt de schuld, maar geld zit daarna vast in de woning |
Oversluiten | Kan gunstig zijn, maar brengt kosten en nieuwe voorwaarden mee |
Omzetten naar annuïtair of lineair | U lost af, maar maandlasten kunnen stijgen |
Overwaarde-hypotheek bekijken | Kan inkomen aanvullen, maar verhoogt vaak de schuld |
Verhuizen | Kan financieel minder eenvoudig zijn door nieuwe hypotheekregels |
Welke keuze verstandig is, verschilt per huishouden. Laat daarom altijd berekenen wat het effect is op uw maandlasten, belasting, spaargeld en inkomen later.
Extra aflossen: verstandig of niet?
Extra aflossen kan aantrekkelijk zijn. Uw schuld wordt lager en de bank kan uw hypotheek mogelijk makkelijker verlengen. Ook betaalt u minder rente over de resterende schuld.
Maar extra aflossen is niet altijd de beste keuze. Het geld zit daarna vast in uw woning. U kunt het niet zomaar opnieuw gebruiken voor dagelijkse uitgaven, zorgkosten, onderhoud, onverwachte rekeningen of aanvulling op uw pensioen.
Let daarom op deze vragen:
- Heeft u voldoende spaargeld achter de hand?
- Mag u boetevrij aflossen?
- Daalt uw maandlast genoeg om het interessant te maken?
- Heeft aflossen gevolgen voor uw belastingpositie?
- Heeft u het geld later misschien nodig?
- Is gedeeltelijk aflossen beter dan alles in één keer aflossen?
Een goede buffer blijft belangrijk, zeker na pensionering.
Overwaarde gebruiken: denk goed na over de gevolgen
Overwaarde opnemen kan financiële ruimte geven. Toch is het geen gratis geld. U haalt geld uit uw woning, maar daar staat meestal een hogere hypotheekschuld tegenover.
Dat kan gevolgen hebben voor:
- uw maandlasten;
- de erfenis;
- uw financiële ruimte later;
- verkoop van de woning;
- de mogelijkheden om later opnieuw geld op te nemen;
- de beoordeling door de bank.
Sommige producten zijn speciaal bedoeld voor oudere huiseigenaren, zoals een overwaarde- of verzilverhypotheek. Daarbij kunnen de voorwaarden sterk verschillen. Kijk niet alleen naar het bedrag dat u kunt opnemen, maar ook naar rente, kosten, looptijd, risico’s en gevolgen voor later.
Checklist voor 55-plussers met een aflossingsvrije hypotheek
Gebruik deze checklist om uw geldzaken op orde te brengen:
- Zoek op hoe hoog uw aflossingsvrije hypotheek is.
- Controleer welk percentage van de woningwaarde aflossingsvrij is.
- Kijk wanneer uw hypotheek afloopt.
- Kijk wanneer uw rentevaste periode eindigt.
- Bereken uw maandlasten na pensionering.
- Controleer of en wanneer uw hypotheekrenteaftrek stopt.
- Vraag uw bank welke regels gelden bij verlengen of verhuizen.
- Onderzoek of extra aflossen verstandig is.
- Bereken wat overwaarde opnemen kost.
- Houd altijd voldoende spaargeld achter de hand.
- Vraag advies voordat u verhuist, oversluit of geld uit de woning haalt.
Wanneer is financieel advies verstandig?
Vraag zeker financieel advies als:
- uw hypotheek binnen 5 jaar afloopt;
- u ouder bent dan 55 jaar en nog een hoge aflossingsvrije hypotheek heeft;
- u wilt verhuizen;
- u overwaarde wilt opnemen;
- uw inkomen binnenkort daalt door pensionering;
- uw partnerinkomen kan wegvallen;
- u twijfelt of u de rente later kunt blijven betalen;
- u overweegt extra af te lossen;
- u een brief van de bank heeft ontvangen over uw aflossingsvrije hypotheek.
Een adviseur kan doorrekenen wat verschillende keuzes betekenen. Denk aan maandlasten, belasting, pensioeninkomen, spaargeld en risico’s.
Tot slot
Strengere regels voor aflossingsvrije hypotheken raken niet iedere huiseigenaar direct. Toch is het voor oudere huiseigenaren verstandig om niet af te wachten.
Heeft u een aflossingsvrije hypotheek? Controleer dan hoe hoog uw schuld is, wanneer uw hypotheek afloopt en wat er gebeurt als u wilt verhuizen of overwaarde wilt opnemen.
Zo voorkomt u verrassingen. En u houdt meer grip op uw geldzaken, uw maandlasten en uw financiële ruimte voor de komende jaren.
