Een prik die ouderen kan beschermen tegen een ernstige longinfectie of ziekenhuisopname, maar die zij zelf moeten betalen. Het klinkt opmerkelijk, zeker omdat de Gezondheidsraad vaccinatie tegen het RS-virus aanbeveelt voor 75-plussers en bepaalde risicogroepen vanaf 60 jaar.
Toch is dat in Nederland nog altijd de situatie. De vaccinatie tegen het RS-virus kost ongeveer € 200 en wordt niet standaard vergoed. Longartsen willen dat dit verandert. In de uitzending van Radar op maandag 9 november 2026 trokken zij opnieuw aan de bel.
Het RS-virus staat vooral bekend als een virus dat gevaarlijk kan zijn voor baby's. Minder bekend is dat ook ouderen ernstig ziek kunnen worden. Vooral mensen met COPD, hartproblemen of een verminderde afweer lopen extra risico.
Waarom is de vaccinatie voor ouderen nog niet gratis? Wie komt ervoor in aanmerking? En verandert er iets in 2027?
RS-virus kan bij ouderen leiden tot een longontsteking
Het RS-virus, ook wel RSV genoemd, is een veelvoorkomend virus dat infecties van de luchtwegen veroorzaakt. Het verspreidt zich vooral in de herfst en winter, wanneer mensen vaker binnen zijn en elkaar gemakkelijker besmetten.
Voor de meeste volwassenen lijkt een besmetting op een gewone verkoudheid. Ze krijgen een loopneus, moeten hoesten en voelen zich een paar dagen niet lekker.
Bij ouderen kan het ziekteverloop anders zijn.
Met het ouder worden verandert de werking van het afweersysteem. Het lichaam kan daardoor meer moeite krijgen om een infectie te bestrijden. Bij mensen met een chronische longziekte of een andere aandoening kan een besmetting bovendien bestaande gezondheidsproblemen verergeren.
Het virus kan bijvoorbeeld een longontsteking veroorzaken. In ernstige gevallen is opname in het ziekenhuis noodzakelijk.
Welke klachten kunnen wijzen op het RS-virus?
De eerste verschijnselen lijken sterk op die van een verkoudheid of griep. Veelvoorkomende klachten zijn hoesten, een loopneus, keelpijn, vermoeidheid, hoofdpijn en soms koorts.
Bij een ernstiger infectie kunnen benauwdheid en ademhalingsproblemen ontstaan.
Vooral bij ouderen is het belangrijk te letten op een duidelijke achteruitgang. Iemand die normaal goed op de been is, kan plotseling veel minder energie hebben, slechter eten of sneller buiten adem raken.
Aan de klachten alleen is meestal niet vast te stellen of het om RSV, griep of een andere luchtweginfectie gaat.
Bent u benauwd, wordt u snel zieker of heeft u een chronische hart- of longziekte en krijgt u koorts? Neem dan contact op met uw huisarts. Bij ernstige benauwdheid in rust of verwardheid is direct medische beoordeling nodig. Bel 112 bij levensbedreigende ademhalingsproblemen of bewusteloosheid.
Voor welke ouderen wordt vaccinatie aanbevolen?
De Gezondheidsraad adviseerde in maart 2025 om een vaccinatieprogramma tegen het RS-virus te overwegen voor mensen met een verhoogd risico op ernstige ziekte.
Het gaat om twee belangrijke groepen.
Mensen van 75 jaar en ouder
Vanaf 75 jaar neemt de kans op ernstige gevolgen van een RSV-infectie toe. Daarom adviseert de Gezondheidsraad een programmatisch vaccinatieaanbod voor deze leeftijdsgroep, ook wanneer iemand verder relatief gezond is.
Dat betekent niet dat iedere 75-plusser automatisch een uitnodiging krijgt. Een landelijk vaccinatieprogramma is namelijk nog niet ingevoerd.
Mensen vanaf 60 jaar met bepaalde aandoeningen
Ook mensen tussen de 60 en 75 jaar kunnen baat hebben bij vaccinatie wanneer zij een verhoogd medisch risico hebben.
Het gaat onder andere om mensen met:
- COPD of een andere chronische longziekte, zoals astma;
- hartfalen of bepaalde andere hart- en vaatziekten;
- diabetes;
- ernstige nier- of leverproblemen;
- een verminderde afweer, bijvoorbeeld door ziekte of behandeling;
- ernstig overgewicht, met een BMI van 40 of hoger.
Ook bewoners van instellingen voor langdurige zorg vanaf 60 jaar behoren tot de groepen waarvoor de Gezondheidsraad een vaccinatieprogramma adviseert.
Niet iedereen met een van deze aandoeningen heeft hetzelfde risico. Uw leeftijd, gezondheid en eventuele behandelingen spelen daarbij een rol. Bespreek daarom met uw huisarts of behandelend specialist of de vaccinatie voor u zinvol is.
Hoe goed beschermt de prik tegen het RS-virus?
De beschikbare RSV-vaccins zijn ontwikkeld om de kans op ernstige ziekte door het virus te verkleinen.
Volgens het RIVM voorkomt vaccinatie bij mensen van 60 jaar en ouder met een goed werkende afweer ongeveer acht van de tien RSV-gerelateerde ziekenhuisopnames en overlijdens. Bij mensen met een minder goed werkende afweer is de bescherming tegen ziekenhuisopname naar schatting iets lager.
Dat zijn belangrijke resultaten, maar vaccinatie biedt geen volledige bescherming. Ook na een prik kunt u het virus nog oplopen.
Op dit moment zijn in Nederland drie RSV-vaccins geregistreerd: Arexvy, Abrysvo en mRESVIA.
Eén prik biedt doorgaans bescherming gedurende meerdere RSV-seizoenen. De bescherming neemt na verloop van tijd wel af.
Hoe vaak iemand opnieuw gevaccineerd moet worden, is nog niet definitief vastgesteld. Juist die onzekerheid speelt een rol bij de beslissing om een landelijk vaccinatieprogramma in te voeren.
Waarom wordt het RSV-vaccin voor ouderen niet vergoed?
Dat is de vraag die artsen momenteel opnieuw onder de aandacht brengen.
De Gezondheidsraad concludeerde al in maart 2025 dat vaccinatie tegen RSV ouderen en risicogroepen kan beschermen tegen ernstige ziekte.
Toch adviseerde de raad om nog geen landelijk programma te starten voordat er voldoende duidelijkheid is over de beschermingsduur en de mogelijke noodzaak van herhaalvaccinaties. Die informatie is nodig om ook de kosten en gezondheidswinst van een programma goed te kunnen beoordelen.
Daarnaast speelt de beoordeling door Zorginstituut Nederland een rol.
Het Zorginstituut adviseerde in 2025 om het vaccin Arexvy voor bepaalde medische risicogroepen niet uit het basispakket te vergoeden. De reden was dat er op dat moment onvoldoende bewijs was voor de specifieke meerwaarde binnen de onderzochte risicogroepen.
Dat betekent niet dat het vaccin niet werkt. Het betekent dat voor vergoeding uit het basispakket aan afzonderlijke wettelijke voorwaarden moet worden voldaan.
Inmiddels zijn er nieuwe onderzoeksgegevens beschikbaar. Daarom beoordeelt het Zorginstituut opnieuw of RSV-vaccins voor medische risicogroepen voor vergoeding in aanmerking kunnen komen.
Verandert de vergoeding van het RSV-vaccin in 2027?
Dat is mogelijk, maar er is nog geen besluit genomen.
Het Zorginstituut onderzoekt de drie beschikbare vaccins opnieuw. Naar verwachting verschijnt begin 2027 een nieuw advies.
In de uitzending van Radar van 9 november liet minister Hermans van Volksgezondheid weten dat zij het advies wil afwachten voordat wordt besloten of de vaccins in het geneesmiddelenvergoedingssysteem worden opgenomen.
Een positief advies zou een belangrijke stap zijn, maar betekent niet automatisch dat iedere oudere vanaf 2027 gratis gevaccineerd kan worden.
De minister moet nog besluiten of vergoeding wordt ingevoerd en voor welke groepen deze precies gaat gelden.
Voorlopig blijft de algemene situatie dus ongewijzigd: wie zich op eigen verzoek laat vaccineren, moet de kosten meestal zelf betalen.
Wat kost een RSV-vaccinatie in 2026?
De kosten van het vaccin liggen rond de € 200. Daar kunnen nog kosten voor het consult of het toedienen van de prik bijkomen.
Het uiteindelijke bedrag hangt af van de aanbieder en het gebruikte vaccin.
In sommige medische situaties kunnen binnen de ziekenhuiszorg aparte afspraken over vergoeding bestaan. Dat is echter geen algemene vergoeding waarop iedereen aanspraak kan maken.
Vraag daarom vooraf wat de totale kosten zijn en of uw zorgverzekeraar in uw situatie iets vergoedt.
Waar kunt u de RSV-prik krijgen?
U kunt de vaccinatie bespreken met uw huisarts, behandelend specialist of een vaccinatiebureau.
De prik kan op eigen verzoek worden geregeld via een huisarts, bepaalde GGD-locaties of gespecialiseerde vaccinatiebureaus.
Begin bij voorkeur met een gesprek met uw huisarts wanneer u 75 jaar of ouder bent, of een chronische aandoening heeft. Die kan uw persoonlijke risico beoordelen en met u bespreken of vaccinatie zinvol is.
Vraag daarbij ook naar de beschikbaarheid, eventuele bijwerkingen en de totale kosten.
Is de RSV-prik hetzelfde als de griepprik?
Nee. Het gaat om verschillende vaccinaties.
De jaarlijkse griepprik beschermt tegen influenzavirussen. De RSV-prik is specifiek bedoeld om bescherming tegen het RS-virus op te bouwen.
Ook de pneumokokkenprik werkt anders. Die beschermt tegen bepaalde bacteriën die onder meer longontsteking kunnen veroorzaken.
U kunt dus tegen griep en pneumokokken zijn gevaccineerd en toch nog besmet raken met RSV.
Dat is vooral relevant voor ouderen die in het najaar meerdere vaccinatie-uitnodigingen ontvangen.
Lees ook onze artikelen over de griepprik in 2026 en de pneumokokkenprik in 2026.
Heeft de vaccinatie bijwerkingen?
De RSV-vaccins worden over het algemeen goed verdragen.
Na de prik kunt u tijdelijk last krijgen van pijn op de injectieplaats, vermoeidheid, hoofdpijn of spierpijn. Deze klachten verdwijnen meestal binnen enkele dagen.
Zoals bij andere vaccins kunnen zeldzame, ernstigere bijwerkingen voorkomen. Heeft u eerder een ernstige allergische reactie gehad op een vaccin of een van de bestanddelen? Meld dat dan vooraf.
Uw huisarts of apotheker kan uitleggen welk vaccin in uw situatie geschikt is en waar u rekening mee moet houden.
Wat kunt u zelf doen om een RSV-besmetting te voorkomen?
Ook zonder vaccinatie kunt u de kans op een luchtweginfectie verkleinen.
Was regelmatig uw handen, ventileer ruimtes goed en probeer nauw contact met mensen die duidelijk verkouden zijn te vermijden, zeker wanneer u zelf een verhoogd risico op ernstige ziekte heeft.
Bent u verkouden? Hoest en nies dan in uw elleboog en gebruik papieren zakdoekjes.
Voor ouderen met COPD, hartfalen of een verminderde afweer is het verstandig om ook in de winter aandacht te besteden aan het voorkomen van luchtweginfecties.
Wordt u zelf ziek, let dan goed op hoe de klachten zich ontwikkelen. Vooral toenemende benauwdheid of een snelle achteruitgang vraagt om medische aandacht.
Tot slot: laat u goed informeren over de RSV-prik
De discussie over het RSV-vaccin laat zien dat bescherming tegen luchtweginfecties ook op latere leeftijd belangrijk blijft.
Voor de meeste mensen veroorzaakt het RS-virus slechts milde klachten. Maar voor 75-plussers en mensen met bepaalde chronische aandoeningen kan een besmetting ernstiger verlopen.
Er zijn vaccins beschikbaar die het risico op ernstige ziekte kunnen verkleinen. Tegelijkertijd is er nog geen landelijk vaccinatieprogramma voor ouderen en worden de kosten doorgaans niet vergoed.
Bent u 75 jaar of ouder, of heeft u een verhoogd medisch risico? Vraag uw huisarts of vaccinatie voor u verstandig is. U kunt dan samen afwegen of u de prik nu op eigen kosten wilt laten zetten of de verdere besluitvorming wilt afwachten.
In 2027 wordt meer duidelijk over een mogelijke vergoeding. Tot die tijd is het vooral belangrijk dat u weet welke mogelijkheden er zijn.
