Een bezoek aan familie of een gezellige avond bij vrienden: overdag rijdt u er zonder veel nadenken naartoe. Op de terugweg voelt dezelfde route ineens anders. Koplampen lijken feller, het wegdek glanst en een fietser valt pas laat op. Herkent u dat? Met een paar gerichte aanpassingen kunt u hinder verminderen. En blijft u slecht zien in het donker, dan is het verstandig om uw ogen te laten controleren.
De belangrijkste stappen: zorg voor schone ruiten en een passende bril, controleer uw verlichting en pas uw snelheid aan het zicht aan. Een gele nachtbril is geen bewezen oplossing voor beter zicht. Rijd niet verder als u de weg onvoldoende kunt overzien.
Waarom rijden in het donker nu weer aandacht verdient
Op 25 oktober 2026 gaat de wintertijd in. Na de overgang naar wintertijd kan een rit op uw vertrouwde vertrektijd ineens in het donker vallen. Vooral wanneer het ook regent, vraagt dat meer aandacht.
U bent niet de enige die daar rekening mee houdt. In een onderzoek dat in oktober 2026 verscheen, gaf 43% van de ondervraagde 60-plussers aan autorijden in het donker waar mogelijk te vermijden. PanelWizard voerde het onderzoek in opdracht van OSW uit onder in totaal 1.125 automobilisten. Dat cijfer beschrijft hun eigen keuzes; het zegt niet dat zij onveilig rijden.
Waarom heeft u meer last van felle koplampen?
Bij weinig licht zijn verschillen tussen licht en donker moeilijker te onderscheiden. Een donkere jas tegen een donkere achtergrond valt bijvoorbeeld minder op. Tegelijk kan een tegemoetkomende koplamp juist sterk opvallen. Regen, weerspiegelingen en een vieze voorruit maken het beeld onrustiger. Ook de verlichting van de andere auto speelt mee: verkeerd afgestelde koplampen kunnen verblinden.
Ook uw ogen kunnen meespelen. Met het ouder worden kan het lastiger worden om contrasten te zien. Een bril die niet meer goed op sterkte is, kan in het donker extra hinder geven. Droge ogen kunnen voor wisselend wazig zicht zorgen. Dat betekent niet dat iedere vervelende avondrit op een oogziekte wijst, maar toenemende klachten verdienen wel aandacht.
Een mogelijke oorzaak is staar. Daarbij wordt de ooglens troebel. U kunt dan waziger zien of lichtkringen rond lampen opmerken. Alleen last hebben van koplampen is onvoldoende om te weten of u staar heeft; daarvoor is oogonderzoek nodig.
6 praktische tips voor autorijden in het donker
1. Maak de voorruit ook aan de binnenkant schoon
De buitenkant krijgt bij een wasbeurt meestal aandacht, maar aan de binnenkant kan een vettig laagje achterblijven. Dat kan hinderlijke reflecties versterken. Maak daarom beide kanten van de voorruit schoon, net als de spiegels en uw brillenglazen.
Controleer ook of de ruitenwissers strepen achterlaten en of er voldoende ruitensproeiervloeistof is. Het is een kleine voorbereiding die u het liefst bij daglicht doet.
2. Controleer dimlicht én achterlichten
In het donker moet u dimlicht gebruiken. Alleen dagrijverlichting is dan niet voldoende. Bij sommige auto's branden de achterlichten niet mee met de dagrijverlichting. Kijk daarom vooraf of de juiste verlichting aanstaat; een verlicht dashboard geeft daarover niet altijd zekerheid.
Laat een lamp die niet werkt vervangen. Twijfelt u aan de afstelling van uw koplampen, laat die dan controleren. Goed afgestelde verlichting helpt u de weg te zien zonder anderen onnodig te verblinden.
3. Houd uw aandacht bij de weg, niet bij de koplampen
Het is verleidelijk om naar een fel lichtpunt te kijken. Probeer uw blik op het verloop van uw eigen rijstrook te houden en blijf letten op fietsers, voetgangers en kruisingen. Staar niet recht in de lampen van een tegenligger.
Heeft uw binnenspiegel een antiverblindingsstand, gebruik die dan bij hinder van koplampen achter u. Zoek vooraf uit hoe deze bij uw auto werkt, zodat u onderweg niet hoeft te zoeken.
4. Pas uw snelheid en volgafstand aan het zicht aan
Dat u een weg goed kent, betekent niet dat u er in het donker evenveel kunt zien als overdag. Neem meer afstand en kies een snelheid waarbij u tijd heeft om te reageren op wat u daadwerkelijk ziet. Zeker bij regen is extra ruimte prettig.
Laat u niet opjagen door een bestuurder achter u. Merkt u dat u de weg onvoldoende kunt overzien, zoek dan een veilige plek om te stoppen en regel zo nodig ander vervoer.
5. Kies een route die overzicht geeft
De kortste route is niet altijd de prettigste. Een bekende, goed verlichte weg kan fijner zijn dan een smalle buitenweg zonder verlichting. Bekijk voor vertrek welke route bij u past en stel uw navigatie alvast in.
Neem ook de terugreis mee in uw planning. Een afspraak iets eerder op de dag of samen terugrijden kan voorkomen dat u na een lange avond nog een lastige rit moet maken.
6. Vertrek uitgerust en laat uw ogen wennen
Komt u uit een felverlicht gebouw, gun uw ogen dan tijd om aan de donkere omgeving te wennen voordat u wegrijdt. Er is geen vaste wachttijd die garandeert dat u voldoende ziet. Beoordeel of u de omgeving goed kunt overzien.
Ga uitgerust op weg en neem bij een langere rit pauzes. Voelt u zich slaperig of merkt u dat uw aandacht verslapt, stel de rit dan uit of laat iemand anders rijden.
Helpt een gele nachtbril bij autorijden?
Een nachtbril met gele glazen wordt vaak aangeboden tegen hinder van koplampen. Sommige mensen vinden het licht ermee prettiger. Dat is alleen niet hetzelfde als voetgangers of obstakels beter kunnen zien.
In een klein onderzoek, gepubliceerd in JAMA Ophthalmology, reden 22 deelnemers in een rijsimulator met gele en heldere glazen. Met de gele glazen herkenden zij voetgangers niet sneller. De studie biedt geen bewijs dat een gele nachtbril het autorijden in het donker veiliger maakt.
Koop zo'n bril daarom niet met de verwachting dat hij verminderd zicht oplost. Draagt u al een bril, laat dan controleren of de sterkte nog klopt. Bespreek eventueel ontspiegelde, heldere glazen met uw opticien. Ook die vervangen geen oogonderzoek wanneer u klachten houdt.
Wanneer is het verstandig om uw ogen te laten controleren?
U hoeft niet te wachten totdat autorijden echt niet meer gaat. Laat uw brilsterkte controleren als u twijfelt of uw bril nog goed past bij uw ogen. Maak bij toenemende of aanhoudende klachten een afspraak met een optometrist of uw huisarts, bijvoorbeeld als:
- u steeds meer hinder heeft van koplampen;
- u lichtkringen rond lampen ziet of wazig blijft zien;
- u ook bij daglicht minder goed ziet;
- u ondanks schone ruiten en een passende bril onvoldoende overzicht heeft.
Een optometrist onderzoekt naast de brilsterkte ook de gezondheid van uw ogen. Niet iedere brillenwinkel heeft een optometrist. Vraag daar bij het maken van een afspraak naar, of bespreek uw klachten met de huisarts.
Plotselinge klachten vragen om direct contact. Ziet u opeens minder, dubbel, lichtflitsen of een nieuwe donkere vlek? Of heeft u hevige oogpijn en ziet u slechter? Bel direct uw huisarts of de huisartsen-spoedpost. Krijgt u zulke klachten onderweg, stop dan op een veilige plek en rijd niet zelf verder.
Wacht met oogklachten niet op een eventuele rijbewijskeuring. Over de procedure rond die keuring leest u meer in ons artikel over uw rijbewijs verlengen vanaf 75 jaar.
Gebruikt u medicijnen? Vraag naar de gevolgen voor autorijden
Sommige medicijnen beïnvloeden uw alertheid, reactievermogen of zicht. Dat merkt u niet altijd zelf. Vraag uw apotheker daarom of u met uw medicijnen mag rijden, vooral bij een nieuw middel of een andere dosering. Het advies verschilt per medicijn en situatie.
Gebruikt u meerdere middelen en heeft u daar vragen over, dan kan een medicatiebeoordeling helpen om uw gebruik samen met de apotheek te bekijken. Verander of stop uw medicijnen niet op eigen initiatief.
Ook zonder avondrit kunt u blijven afspreken
Liever overdag rijden is een praktische keuze. U kunt een bezoek vervroegen, met iemand meerijden of vooraf vervoer voor de terugweg regelen. In sommige plaatsen is vervoer met ANWB AutoMaatje mogelijk. Vraag bij de lokale organisatie naar de voorwaarden en beschikbare tijden.
Begin met wat u zelf kunt verbeteren: schone ruiten, goede verlichting en een route die u prettig vindt. Blijft het zicht onvoldoende, laat dan onderzoeken wat er aan de hand is en regel ondertussen een andere manier om op uw bestemming te komen. Zo kunt u uw afspraken blijven maken op een manier die bij u past.
