U zet de verwarming aan, loopt langs de radiator en voelt met uw hand of hij al warm wordt. Bovenaan is hij behoorlijk warm, maar onderaan voelt hij nog koud aan. Hoort dat zo? Of werkt uw verwarming niet goed?
Het is een verschil dat veel mensen pas opmerken wanneer het buiten kouder wordt. De eerste gedachte is vaak dat de radiator ontlucht moet worden. Toch is dat lang niet altijd nodig. Sterker nog: een radiator die boven warm en onder koeler is, kan juist precies doen wat hij moet doen.
Maar er zijn uitzonderingen. Blijft de onderkant echt koud en duurt het steeds langer voordat uw woonkamer op temperatuur komt? Dan kan er iets aan de hand zijn.
Het goede nieuws: met een paar eenvoudige controles ontdekt u vaak of u iets moet doen.
Waarom is een radiator boven warmer dan onder?
Om te begrijpen waarom uw radiator niet overal even warm is, helpt het om te weten hoe de centrale verwarming werkt.
De cv-ketel verwarmt water en pompt dit door leidingen naar de radiatoren in uw woning. Het warme water stroomt door de radiator en geeft onderweg warmte af aan de kamer.
Daarbij koelt het water af. Vervolgens stroomt het terug naar de cv-ketel, waar het opnieuw wordt verwarmd.
Bij veel radiatoren is het gedeelte bij de aanvoer warmer dan het gedeelte bij de retour. Vaak merkt u dat doordat de bovenkant warmer aanvoelt dan de onderkant.
Dat temperatuurverschil is op zichzelf geen probleem. Het betekent dat de radiator warmte aan uw woning afgeeft.
Bij een moderne hr-ketel is een lagere temperatuur van het terugstromende water bovendien gunstig voor het rendement.
De radiator hoeft dus niet van boven tot onder even heet te zijn.
Wanneer is een koude onderkant normaal?
Een radiator die aan de bovenkant warm is en aan de onderkant wat koeler, hoeft meestal niet gerepareerd te worden.
Dat geldt vooral in deze situaties:
- Uw woonkamer bereikt gewoon de ingestelde temperatuur.
- De radiator wordt na het aanzetten geleidelijk warm.
- De onderkant voelt koeler aan, maar niet voortdurend volledig koud.
- U merkt geen verandering in hoe snel de kamer opwarmt.
- Andere radiatoren functioneren normaal.
Een temperatuurverschil is ook heel gebruikelijk wanneer de verwarming al een tijdje aanstaat en de kamer bijna warm genoeg is.
Heeft u een thermostatische radiatorknop? Dan kan deze de toevoer van warm water beperken zodra het in die ruimte warm genoeg wordt. De radiator hoeft dan minder warmte af te geven.
Een praktisch voorbeeld
U heeft de thermostaat op 20 graden gezet. De woonkamer bereikt die temperatuur en voelt aangenaam aan. De radiator is boven nog warm, maar beneden een stuk koeler.
In dat geval is er meestal geen reden om iets te ondernemen.
U hoeft de radiator niet automatisch te ontluchten of de verwarming hoger te zetten.
Wanneer kan een koude radiator wél op een probleem wijzen?
Het wordt een ander verhaal wanneer de bovenkant heet blijft, terwijl een groot deel van de radiator koud aanvoelt en de kamer onvoldoende warm wordt.
Let vooral op het verschil tussen deze situaties:
Wat merkt u? | Wat kan het betekenen? | Wat kunt u doen? |
|---|---|---|
Boven warm, onder iets koeler | Normale afkoeling van het verwarmingswater | Meestal niets |
Boven heet, onderste helft vrijwel koud | Beperkte doorstroming, vervuiling of verkeerde afstelling | Eerst eenvoudige controles uitvoeren |
Boven koud, onder warm | Mogelijk lucht in de radiator | Ontluchten kan helpen |
Eén radiator blijft grotendeels koud | Radiatorkraan, ventiel of doorstroming | Knop controleren, zo nodig installateur |
Sommige kamers warm, andere koud | Mogelijk verkeerde verdeling van het verwarmingswater | Waterzijdig inregelen laten beoordelen |
Alle radiatoren worden slecht warm | Mogelijk probleem met waterdruk, warmtebron of regeling | Installatie controleren |
Deze signalen zijn aanwijzingen, geen definitieve diagnose. De temperatuur van een radiator hangt ook af van het type verwarming, de instellingen en het moment waarop u controleert.
Doe eerst deze eenvoudige radiatortest
Voordat u aan knoppen gaat draaien of een monteur inschakelt, kunt u zelf onderzoeken wat er gebeurt.
Stap 1. Controleer wanneer de verwarming echt aanstaat
Een radiator beoordelen terwijl de thermostaat nauwelijks warmte vraagt, geeft een vertekend beeld.
Kies daarom een moment waarop de woonkamer nog moet opwarmen, bijvoorbeeld in de ochtend.
Laat de installatie enige tijd verwarmen. Bij een gewone cv-installatie kunt u na ongeveer een halfuur kijken hoe de radiator reageert.
Heeft u een warmtepomp of een systeem met een lage watertemperatuur? Dan kan het opwarmen langer duren.
Stap 2. Vergelijk de bovenkant met het midden en de onderkant
Controleer voorzichtig hoe de radiator aanvoelt.
Let op drie plaatsen:
- De bovenkant.
- Het midden.
- De onderkant.
Raak een radiator die erg heet kan zijn niet rechtstreeks aan. Gebruik zo nodig een geschikte thermometer.
Wordt de radiator boven en in het midden warm en blijft alleen de onderkant koeler? Dan kan dat normaal zijn.
Blijft uitsluitend een smalle strook bovenaan heet, terwijl de rest koud aanvoelt? Dan verdient de doorstroming extra aandacht.
Wilt u het temperatuurverschil liever meten zonder de radiator aan te raken? Met een Bosch infraroodthermometer kunt u op verschillende plekken de oppervlaktetemperatuur vergelijken. Meet zo veel mogelijk op vergelijkbare, niet-glanzende oppervlakken. De meting laat een verschil zien, maar vertelt nog niet wat de oorzaak is.
Stap 3. Kijk of de kamer daadwerkelijk warm wordt
Dit is misschien wel de belangrijkste controle.
Staat de thermostaat op 20 graden en bereikt de woonkamer die temperatuur zonder problemen? Dan is een koelere onderkant meestal geen reden tot zorg.
Blijft de kamer steken op bijvoorbeeld 17 of 18 graden terwijl de verwarming langdurig warmte probeert te leveren? Dan is verder onderzoek verstandig.
Controleer ook de temperatuur op de plek waar u meestal zit. De thermostaat meet immers niet altijd precies waar u het warm wilt hebben.
Lees ook: Huis voelt koud bij 20 graden? Dit zijn de oorzaken.
Stap 4. Vergelijk andere radiatoren
Wordt alleen de radiator in de woonkamer niet goed warm? Of zijn er meerdere kamers met hetzelfde probleem?
Wanneer één radiator duidelijk achterblijft, kan het probleem bij die radiator of de bijbehorende kraan zitten.
Gaat het om verschillende radiatoren, dan kan er iets mis zijn met de verdeling van het verwarmingswater of de installatie zelf.
Let wel op: een radiator in een slaapkamer die nauwelijks verwarmd hoeft te worden, is niet rechtstreeks vergelijkbaar met een radiator in de woonkamer.
Stap 5. Controleer de radiatorknop
Heeft de radiator een gewone of thermostatische knop? Controleer of deze niet dicht staat.
Een thermostatische knop met cijfers regelt zelf hoeveel warm water de radiator ontvangt. Bij weinig warmtevraag kan de toevoer worden verminderd.
Draai voor een korte controle de knop zo nodig verder open, mits de installatie op dat moment warmte levert. Zet hem daarna weer terug op de gewenste stand.
Heeft de knop lange tijd dichtgestaan en blijft de radiator koud? Dan kan het binnenwerk vastzitten. Forceer niets en schroef geen waterhoudende onderdelen los.
Vier mogelijke oorzaken als de onderkant echt koud blijft
Heeft u de eenvoudige controles uitgevoerd, maar blijft de radiator opvallend koud? Dan kunnen verschillende oorzaken een rol spelen.
1. Er zit vuil of slib in de radiator
In oudere verwarmingsinstallaties kunnen zich na verloop van tijd vuildeeltjes en roestproducten ophopen.
Deze vervuiling wordt vaak slib genoemd.
Vooral zwarte ijzeroxide-deeltjes kunnen zich op plekken verzamelen waar het verwarmingswater langzaam stroomt.
Wanneer voldoende vuil zich in een radiator ophoopt, kan dit de watercirculatie verstoren.
Het gevolg kan zijn dat de bovenkant nog warm wordt, terwijl onderaan grote koude plekken ontstaan.
Hoe herkent u mogelijke vervuiling?
- De radiator wordt steeds minder goed warm.
- Vooral de onderzijde blijft opvallend koud.
- Eén radiator presteert duidelijk slechter dan vroeger.
- De kamer heeft moeite om de gewenste temperatuur te bereiken.
Dit bewijst niet dat er slib aanwezig is. Ook een beperkte doorstroming kan hetzelfde verschijnsel veroorzaken.
Wat kunt u doen?
Laat een installateur beoordelen of de radiator vervuild is en of reinigen of doorspoelen nodig is.
Een radiator zelf loskoppelen is niet verstandig als u daar geen ervaring mee heeft. Het verwarmingswater kan heet zijn, onder druk staan en veel vervuiling bevatten.
2. Er stroomt onvoldoende warm water door de radiator
Een radiator kan alleen goed verwarmen wanneer er voldoende warm water doorheen stroomt.
Soms wordt die doorstroming beperkt door een onjuist ingesteld ventiel, een defecte kraan of een probleem met de verdeling van het verwarmingswater.
Een voorbeeld: de radiator in de woonkamer wordt uitstekend warm, maar die in een andere kamer krijgt nauwelijks voldoende warm water.
De installatie verdeelt de warmte dan mogelijk niet goed.
Een installateur kan dit onderzoeken en zo nodig waterzijdig inregelen.
Dat betekent dat de hoeveelheid verwarmingswater per radiator beter wordt afgestemd op de warmtebehoefte van de ruimte.
Hierdoor kunnen kamers gelijkmatiger warm worden.
Het betekent niet dat alle radiatoren vervolgens overal even heet moeten aanvoelen. De juiste warmteafgifte blijft het uitgangspunt.
3. De radiatorkraan werkt niet goed
Een thermostatische radiatorkraan kan na een lange periode van weinig gebruik vast komen te zitten.
Daardoor kan het gebeuren dat de radiator onvoldoende warm water ontvangt, zelfs wanneer de knop openstaat.
Dit probleem valt vooral op bij het begin van het stookseizoen.
Controleer eerst of de knop correct ingesteld is. Blijft de radiator koud, laat dan de werking van het ventiel beoordelen.
Ga niet met een tang aan onderdelen trekken of ventielen forceren. Een beschadigde aansluiting kan lekkage veroorzaken.
4. Er is iets aan de hand met de cv-installatie
Wanneer meerdere radiatoren onvoldoende warm worden, hoeft de oorzaak niet in de radiatoren zelf te zitten.
Mogelijke problemen zijn:
- Te lage waterdruk in een gesloten cv-installatie.
- Een circulatiepomp die niet goed functioneert.
- Een ongunstige verdeling van de waterstromen.
- Een storing in de cv-ketel of de regeling.
- Een instelling waardoor de installatie onvoldoende warmte kan leveren.
Heeft u een cv-ketel met een drukmeter? Controleer dan de waterdruk volgens de handleiding.
Bij veel huishoudelijke cv-installaties ligt de gebruikelijke druk in koude toestand grofweg tussen 1 en 2 bar, maar het juiste bereik verschilt per toestel en installatie.
Moet u regelmatig water bijvullen omdat de druk steeds opnieuw daalt? Laat dan onderzoeken waar het drukverlies vandaan komt.
Bij stadsverwarming, blokverwarming en sommige warmtepompsystemen werkt dit anders. Vul zo'n installatie niet op eigen initiatief bij zonder de juiste instructies.
Moet u een radiator ontluchten als de onderkant koud is?
Niet automatisch. Dit is een veelgemaakte vergissing.
Wanneer er lucht in een radiator zit, verzamelt die lucht zich doorgaans op de hoogste plekken.
Daarom is het typische signaal van lucht juist een radiator waarvan de bovenkant koud blijft en de onderkant wel warm wordt.
U kunt daarnaast borrelende of klotsende geluiden horen.
Bij een radiator die boven warm en onder koud is, ligt het probleem dus niet vanzelfsprekend aan lucht.
Heeft u geen borrelende geluiden en wordt de bovenkant goed warm? Dan is ontluchten meestal niet de eerste stap.
Zo ontlucht u een radiator wanneer dat nodig is
Heeft u wel aanwijzingen voor opgesloten lucht en is uw verwarmingssysteem geschikt om zelf te ontluchten? Dan kunt u meestal als volgt te werk gaan:
- Schakel de verwarming uit en laat de radiator afkoelen.
- Leg een handdoek onder het ontluchtingsventiel en houd een bakje bij de hand.
- Open het ventiel voorzichtig een klein stukje met een passend ontluchtingssleuteltje.
- Laat de lucht ontsnappen en sluit het ventiel zodra er water zonder luchtbellen uitkomt.
- Controleer daarna de systeemdruk volgens de handleiding van uw installatie.
Open het ventiel niet verder dan nodig. Komt er veel water uit, sluit het ventiel dan direct.
Twijfelt u over de handeling of heeft u blokverwarming, stadsverwarming of een bijzondere installatie? Raadpleeg eerst de instructies van uw beheerder of installateur.
Voor het ontluchten is meestal niet meer nodig dan een passend sleuteltje, zoals een Bonfix radiator-ontluchtingssleutel. Controleer wel eerst of het sleuteltje op uw ontluchtingsventiel past.
Kan een radiator met een koude onderkant meer energie kosten?
Dat hangt af van de oorzaak.
Een radiator die boven warm en onder koeler is, verbruikt niet automatisch meer energie. De afkoeling van het verwarmingswater hoort bij het afgeven van warmte.
Bij een hr-ketel kan een lagere temperatuur van het water dat terugstroomt zelfs gunstig zijn voor het rendement.
Maar wanneer een radiator door vervuiling of een slechte waterverdeling onvoldoende warmte afgeeft, kan uw verwarmingssysteem minder goed functioneren.
U merkt dat bijvoorbeeld doordat:
- De woonkamer langer nodig heeft om warm te worden.
- U de thermostaat steeds hoger zet.
- Sommige kamers veel warmer worden dan nodig.
- De installatie langer moet verwarmen om het gewenste comfort te bereiken.
In die situaties kan een betere afstelling helpen.
Waterzijdig inregelen kan zowel het comfort als de energiezuinigheid verbeteren, vooral wanneer kamers ongelijkmatig worden verwarmd. Hoeveel energie dat bespaart, verschilt per woning.
Staat uw radiator tegen een slecht geïsoleerde buitenmuur? Dan kan Tonzon radiatorfolie achter de radiator helpen om warmteverlies richting de muur te beperken. Het verhelpt geen koude plekken door slechte doorstroming of vervuiling.
Laat een goed functionerende radiator dus niet doorspoelen of aanpassen alleen omdat de onderkant iets koeler is.
Vergeet ook de ruimte rondom uw radiator niet
Soms werkt de radiator prima, maar bereikt de warmte de kamer onvoldoende.
Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer er een grote bank voor staat of wanneer lange gordijnen de radiator afdekken.
De warmte kan dan minder goed de ruimte instromen.
Wordt de radiator wel goed warm, maar verspreidt de warmte zich langzaam door de kamer? Bij een geschikte radiator kan een SpeedComfort Duo radiatorventilator helpen om warme lucht beter te verdelen. Dit lost een verstopping of defecte radiatorkraan niet op.
Vooral bij radiatoren onder een raam is het verstandig om hier goed naar te kijken.
Controleer daarom of:
- De radiator vrij is van grote meubels.
- Lange gordijnen niet voor de verwarming hangen.
- Een thermostatische radiatorknop niet achter een dik gordijn verdwijnt.
- De onder- en bovenopeningen voor luchtcirculatie vrij zijn.
- Er geen dikke laag stof tussen de radiatorpanelen zit.
Stof verwijderen kan de warmteafgifte helpen verbeteren. Doe dit wanneer de radiator is afgekoeld.
Voor smalle ruimtes tussen radiatorpanelen kan een lange, flexibele DustAway radiatorborstel handig zijn. Maak de radiator alleen schoon wanneer deze is afgekoeld.
Meer weten? Lees ons artikel: Gordijnen dicht tegen de kou? Kijk eerst waar uw radiator hangt.
En als u een warmtepomp heeft?
Met een warmtepomp kan een radiator heel anders aanvoelen dan met een traditionele cv-ketel.
Een warmtepomp werkt vaak met een lagere temperatuur van het verwarmingswater. Daardoor kunnen radiatoren lauw aanvoelen, ook wanneer de woning goed wordt verwarmd.
Dat is niet automatisch een storing.
Het gaat er vooral om of de radiatoren voldoende warmte afgeven om uw huis comfortabel te houden.
Bij een warmtepomp is het extra belangrijk dat de installatie goed is afgesteld en de waterstromen goed verdeeld zijn.
Stel de temperatuur van uw warmtepomp niet zomaar flink hoger in om een radiator overal heet te krijgen. Laat bij twijfel controleren of de radiator geschikt is voor de gebruikte watertemperatuur.
Wanneer is het verstandig om een installateur te bellen?
U hoeft niet bij iedere koude plek op de radiator direct een afspraak te maken.
Maar in de volgende situaties is professionele controle verstandig:
De radiator blijft grotendeels koud. Alleen de bovenste strook wordt warm en de ruimte krijgt onvoldoende warmte.
Het probleem wordt steeds erger. Een radiator die voorheen goed werkte, geeft geleidelijk minder warmte af.
Verschillende kamers blijven koud. Vooral als andere vertrekken juist erg warm worden, kan de waterverdeling niet goed zijn.
De waterdruk daalt steeds opnieuw. Regelmatig moeten bijvullen kan wijzen op lekkage of een ander defect.
U ziet water onder de radiator of bij de aansluitingen. Laat lekkage controleren en probeer beschadigde onderdelen niet zelf te repareren.
Bespreek met de installateur eerst wat de oorzaak kan zijn. Een radiator doorspoelen of vervangen is niet altijd nodig.
Voor werkzaamheden aan de gasverbrandingsinstallatie zelf moet een CO-vrij-gecertificeerd installatiebedrijf worden ingeschakeld.
Woont u in een huurwoning? Meld terugkerende verwarmingsproblemen bij uw verhuurder. Bij een gezamenlijke installatie kan de woningcorporatie, VvE of beheerder het juiste aanspreekpunt zijn.
Checklist: wat kunt u vandaag zelf controleren?
Loop deze punten eens na op een moment dat uw verwarming aanstaat.
- Wordt de kamer voldoende warm?
- Is alleen de onderkant koeler, of blijft een groot deel van de radiator koud?
- Staat de radiatorknop voldoende open?
- Werken de andere radiatoren normaal?
- Hoort u borrelende geluiden?
- Is de waterdruk van uw eigen cv-installatie volgens de handleiding in orde?
- Zijn gordijnen, meubels en stof niet in de weg?
- Is het probleem nieuw of wordt het geleidelijk erger?
Wanneer de kamer goed op temperatuur komt en u geen andere problemen merkt, hoeft u meestal niets te veranderen.
Blijft de warmte achter? Dan heeft u met deze controles al nuttige informatie verzameld voor een installateur.
Tot slot: kijk eerst naar de warmte in huis, daarna naar de radiator
Een radiator die boven warm en onder koud aanvoelt, is niet direct een reden tot zorgen. Het verwarmingswater geeft onderweg warmte af en wordt daardoor koeler.
Het belangrijkste is niet of ieder stukje metaal even warm wordt, maar of de radiator uw kamer goed kan verwarmen.
Voelt uw woonkamer aangenaam aan en bereikt de thermostaat de gewenste temperatuur? Dan kunt u de radiator meestal gewoon zijn werk laten doen.
Blijft een groot deel koud en krijgt u de kamer niet comfortabel warm? Controleer dan de knop, de waterdruk en de andere radiatoren. Laat zo nodig de doorstroming en mogelijke vervuiling beoordelen.
U hoeft niet meteen onderdelen te vervangen of een dure reparatie te laten uitvoeren. Soms is een eenvoudige afstelling voldoende.
Wilt u ook weten hoe u uw woning 's avonds comfortabel houdt zonder onnodig te stoken? Lees dan of u de verwarming 's nachts beter uit of aan kunt laten.
