Een misstap op de trap, een moment van duizeligheid bij het opstaan of uitglijden op een natte vloer. Meestal loopt zoiets met de schrik af. Maar steeds vaker heeft een val ernstige gevolgen, vooral op hoge leeftijd.
In 2025 overleden in Nederland 7.810 mensen na een onopzettelijke val. Dat zijn gemiddeld ruim 21 mensen per dag en meer dan drie keer zoveel als in 2010. Een nieuwe analyse van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI), gepubliceerd op 30 oktober 2026, maakt het beeld nog opvallender: bij 80-plussers lag het sterftecijfer door vallen in 2024 bijna drie keer zo hoog als in 1950. Nederland behoort bovendien tot de Europese landen met de hoogste valsterfte.
De stijging komt niet alleen doordat Nederland vergrijst. Ook wanneer de cijfers worden gecorrigeerd voor veranderingen in de leeftijdsopbouw, neemt de sterfte door vallen toe. Waarom precies, is nog niet vastgesteld. Wel laten de cijfers zien waarom aandacht voor veilig bewegen en een prettig ingericht huis steeds belangrijker wordt.
Van 1950 tot nu: de opmerkelijke geschiedenis van dodelijke valpartijen
De ontwikkeling is minder rechtlijnig dan u misschien denkt. Het NIDI bekeek hoe de sterfte door vallen onder Nederlanders van 80 jaar en ouder sinds 1950 veranderde.
Aanvankelijk steeg het sterftecijfer sterk. Rond 1970 werd een hoog niveau bereikt, waarna de sterfte tot ongeveer 1995 juist flink daalde. Daarna volgde een relatief stabiele periode. Vanaf ongeveer 2010 schoot het cijfer opnieuw omhoog. In 2024 lag het bij 80-plussers zelfs hoger dan tijdens de eerdere piek rond 1970.
Over de hele periode van 1950 tot en met 2024 was het sterftecijfer bij 80-plussers bijna verdrievoudigd. Dat is dus niet alleen een vergelijking tussen twee jaren waarin Nederland veel meer inwoners telt. Het gaat specifiek om de sterfte binnen de groep 80-plussers.
Het NIDI plaatste de Nederlandse cijfers ook naast die van andere Europese landen. In de vergelijking over 2023 hoort Nederland bij de landen met de hoogste sterfte door vallen onder 65-plussers. Waarom ons land zo hoog staat, kan uit deze vergelijking niet worden afgeleid.
In vijftien jaar van 2.303 naar 7.810 doden
Ook de absolute aantallen geven een indringend beeld. Het CBS registreert al jarenlang hoeveel Nederlanders overlijden na een accidentele val. Dat betekent een onopzettelijke val, struikelpartij of uitglijder waarna iemand binnen dertig dagen overlijdt. Verkeersongevallen met bijvoorbeeld een fiets of scootmobiel tellen niet mee.
Jaar | Overledenen na een onopzettelijke val |
|---|---|
2000 | 1.675 |
2010 | 2.303 |
2015 | 3.486 |
2020 | 5.234 |
2024 | 7.330 |
2025* | 7.810 |
De aantallen hebben betrekking op alle leeftijden. Het cijfer over 2025 is voorlopig. Bron: CBS.
Sinds 2010 is het aantal dus ruim 3,3 keer zo groot geworden. In 2025 kwamen er alleen al 480 sterfgevallen bij ten opzichte van 2024.
De overgrote meerderheid betreft ouderen. Van alle mensen die in 2025 na een onopzettelijke val overleden, was 79 procent 80 jaar of ouder. Volgens de cijfers van VeiligheidNL ging het om 7.553 overledenen van 65 jaar en ouder.
Het opvallendste cijfer: ook na correctie voor vergrijzing stijgt de sterfte
Meer oudere inwoners betekent vanzelf meer mensen die kunnen vallen. Maar dat verklaart niet het hele verhaal.
Om jaren eerlijker te vergelijken, heeft het CBS ook sterftecijfers berekend waarbij rekening is gehouden met de veranderde leeftijdsopbouw van de bevolking. Zo wordt de invloed van vergrijzing op de vergelijking kleiner.
Sterfte door vallen per 100.000 inwoners, gecorrigeerd voor leeftijdsopbouw | 2010 | 2025* |
|---|---|---|
Mannen | 18,3 | 33,5 |
Vrouwen | 19,1 | 52,7 |
Gestandaardiseerd naar de leeftijdsopbouw van 2025. Het cijfer over 2025 is voorlopig. Bron: CBS.
Voor mannen ligt het gecorrigeerde cijfer in 2025 ongeveer 83 procent hoger dan in 2010. Voor vrouwen is het meer dan verdubbeld. De verklaring is dus ingewikkelder dan alleen: er zijn meer ouderen.
Vooral op zeer hoge leeftijd zijn de verschillen groot. Bij vrouwen van 90 jaar en ouder overleed in 2025 2,1 procent door een onopzettelijke val. In 2016 was dat nog 1,0 procent. Dat zijn bevolkingscijfers en zeggen niets over de persoonlijke kans van een fitte negentigjarige, maar de ontwikkeling verdient aandacht.
Waarom stijgt de valsterfte? De wetenschap heeft nog geen sluitend antwoord
De NIDI-analyse noemt verschillende mogelijke verklaringen. Ouderen bereiken tegenwoordig vaker een hoge leeftijd, wonen op latere leeftijd langer alleen en blijven vaak langer actief. Ook de manier waarop wonen en ouderenzorg in Nederland zijn georganiseerd, is in de afgelopen decennia veranderd.
Vroeger verhuisden meer ouderen naar een verzorgings- of bejaardentehuis. Later kwam de nadruk steeds meer te liggen op zelfstandig thuis wonen. Dat kan invloed hebben op waar mensen hun dagen doorbrengen en welke ondersteuning zij ontvangen.
Maar het onderzoek bewijst niet dat langer thuis wonen de stijging veroorzaakt. Het zegt evenmin dat actief blijven op hoge leeftijd onverstandig is. Bewegen helpt juist om spierkracht, balans en zelfvertrouwen te behouden. De toename van dodelijke vallen kan samenhangen met meerdere factoren die elkaar beïnvloeden. Het NIDI waarschuwt dan ook tegen één eenvoudige verklaring.
Voor bewoners is vooral een andere vraag van belang: hoe zorgen we ervoor dat iemand ook op hoge leeftijd prettig en veilig kan blijven bewegen, thuis én daarbuiten?
De winter springt eruit: dan gebeuren de meeste dodelijke valongelukken
Een tweede opvallende uitkomst uit de CBS-cijfers is het verschil tussen de seizoenen. Over de jaren 2021 tot en met 2025 vond bij mannen ongeveer 28 procent van de dodelijke valongelukken plaats in de winter, tegenover 22 procent in de zomer. Bij vrouwen was dat respectievelijk 27 en 23 procent. Het seizoensverschil is het grootst bij 90-plussers.
Het CBS heeft hiermee niet aangetoond dat gladde stoepen of winterweer de verklaring zijn. De cijfers zeggen wel dat het verstandig is om juist in deze maanden extra aandacht te hebben voor veilige looproutes.
Denk niet alleen aan de stoep of het tuinpad. Ook binnenshuis is overzicht belangrijk: voldoende licht tussen slaapkamer en toilet, een vrije doorgang en een douche waarin u stevig kunt staan. VeiligheidNL rapporteert dat 45 procent van de SEH-valongevallen onder 65-plussers in of rond de woning plaatsvond. Voor een groot deel van de overige gevallen was de locatie anders of onbekend. Dat percentage gaat over SEH-bezoeken, niet specifiek over dodelijke valpartijen.
Eén val kan het begin zijn van een lange periode van herstel
De sterftecijfers vertellen niet het hele verhaal. In 2025 kwamen naar schatting 124.000 mensen van 65 jaar en ouder na een val op de spoedeisende hulp terecht. Bij 96.600 van die bezoeken was sprake van ernstig letsel volgens de medische definitie die VeiligheidNL gebruikt. Dat is letsel waarvoor aanvullende diagnostiek op de SEH nodig is; niet al deze mensen waren levensgevaarlijk gewond.
In hetzelfde jaar volgden 41.900 ziekenhuisopnames na een SEH-bezoek wegens een val. Daarnaast werden 17.400 ouderen tijdelijk of permanent opgenomen in een verpleeghuis na een SEH-bezoek en/of ziekenhuisopname. Deze aantallen beschrijven verschillende gevolgen en mogen niet bij elkaar worden opgeteld.
Voor wie een heup breekt, hersenletsel oploopt of na een val minder zeker gaat lopen, kan herstel veel tijd kosten. Het verlies aan bewegingsvrijheid is daarbij soms ingrijpender dan de eerste verwonding. Even boodschappen doen, de trap op lopen of naar de tuin gaan wordt dan niet meer vanzelfsprekend.
Meer cijfers en uitleg over de meest voorkomende letsels staan in ons bestaande artikel over het recordaantal valpartijen onder ouderen in 2025.
De zorgkosten groeien mee: van € 1,7 miljard naar mogelijk € 6,3 miljard
De persoonlijke gevolgen zijn het belangrijkst, maar valongevallen hebben ook grote financiële gevolgen voor de zorg. VeiligheidNL raamt de directe medische zorgkosten voor behandeling en nazorg na valongevallen bij 65-plussers in 2025 op € 1,7 miljard.
Jaar | Geraamde directe medische zorgkosten |
|---|---|
2025 | € 1,7 miljard |
2035 | € 3,1 miljard |
2050 | € 6,3 miljard |
De bedragen voor 2035 en 2050 zijn prognoses, geen vaststaande uitgaven. De raming van VeiligheidNL is inclusief verwachte prijsstijgingen.
Het gaat onder meer om ziekenhuiszorg, revalidatie, thuiszorg en verpleeghuiszorg. Hieruit valt niet af te leiden hoeveel geld met één specifieke maatregel kan worden bespaard. Maar de omvang laat zien waarom valpreventie meer is dan een persoonlijk aandachtspunt.
Wat kunt u zelf doen? Begin liever vóór de eerste val
De cijfers zijn ernstig, maar de oplossing is niet om uit voorzichtigheid zo min mogelijk te bewegen. Minder bewegen kan spierkracht en balans juist verminderen. Het doel is dat u met vertrouwen kunt blijven lopen, traplopen en genieten van uw eigen huis.
Begin bij uw dagelijkse gewoonten. Blijf regelmatig in beweging en doe, passend bij uw mogelijkheden, oefeningen voor kracht en evenwicht. Laat terugkerende duizeligheid, onzeker lopen of bijwerkingen van medicijnen bespreken met uw huisarts of apotheker. Stop niet zelf met voorgeschreven medicijnen.
Loop daarna eens door uw woning zoals u dat op een donkere winteravond zou doen. Kunt u zonder obstakels naar het toilet? Is de trap goed verlicht? Voelt de vloer in de badkamer stevig aan? Een beter geplaatste lamp of het weghalen van een los kleed kan het dagelijks leven meteen prettiger maken.
Wilt u hiermee gericht aan de slag, bekijk dan onze 13 praktische tips voor valpreventie. Daar vindt u ook informatie over bewegen, de woning en hulp bij een verhoogd valrisico. Bent u al gevallen, dan helpt ons artikel wat te doen na een val bij het bepalen van vervolgstappen.
Hoe groot is uw eigen valrisico? Doe de gratis check
Wilt u weten waar u zelf op kunt letten? In de gratis LangerThuis-app kunt u een korte valrisicocheck doen. Zo krijgt u inzicht in mogelijke aandachtspunten en welke vervolgstappen bij uw situatie passen. In de app vindt u ook oefeningen voor kracht en balans en tips voor een veiliger huis.
Ontdek de LangerThuis-app en doe de valrisicocheck. U kunt de app gratis downloaden voor iPhone en Android.
Tot slot: het gaat niet alleen om langer leven, maar om prettig blijven bewegen
In vijftien jaar is het aantal Nederlanders dat overlijdt na een onopzettelijke val meer dan verdrievoudigd. En het nieuwe NIDI-onderzoek laat zien dat de stijging bij 80-plussers onderdeel is van een veel langere, opvallende geschiedenis. Waarom de sterfte zo snel stijgt, staat nog niet vast.
Wat wel duidelijk is: een veilige woonomgeving en aandacht voor kracht, balans en gezondheid worden belangrijker naarmate we ouder worden. Niet om het leven kleiner te maken, maar om juist de vrijheid te behouden om te blijven doen wat u graag doet.