U zit net lekker met een kop koffie als u een koude luchtstroom langs uw nek voelt. Boven het raam staat het ventilatierooster open. Even dichtschuiven lijkt de eenvoudigste oplossing, zeker nu de verwarming weer aanstaat. Maar daarmee kan ook de aanvoer van frisse lucht verdwijnen.
Gebruikt uw woning raamroosters voor de luchttoevoer, laat die dan ook in de winter voldoende open. U hoeft daarvoor niet voortdurend in de tocht te zitten. Kijk waar de kou vandaan komt, hoe de lucht door uw woning stroomt en of de roosters goed werken. Bij balansventilatie gelden andere gebruiksadviezen: daar verzorgt het systeem ook de toevoer.
Waarom frisse lucht nodig blijft als het koud is
Ook op een rustige dag komt er vocht en vervuiling in huis. U ademt, kookt, doucht en gebruikt schoonmaakmiddelen. Zonder voldoende luchtverversing kunnen die stoffen zich ophopen.
Ventileren betekent dat er voortdurend verse lucht binnenkomt en gebruikte lucht naar buiten gaat. Dat is iets anders dan even een raam openzetten. Met luchten ververst u de lucht snel, maar zodra alles weer dicht is, begint de ophoping opnieuw.
Ventileren kost in het stookseizoen energie: binnenkomende lucht moet worden opgewarmd. Toch is afsluiten geen goede bespaarmaatregel. Het doel is voldoende luchtverversing met zo weinig mogelijk onnodige tocht en warmteverlies.
Kijk eerst welk ventilatiesysteem u heeft
Systeem | Hoe komt frisse lucht binnen? | Wat betekent dit voor u? |
|---|---|---|
Natuurlijke ventilatie | Via roosters of ventilatieraampjes; afvoer gebeurt zonder centrale ventilator. | Houd de bedoelde toevoer- en afvoeropeningen bruikbaar. |
Mechanische afzuiging | Via raamroosters of andere toevoeropeningen. Een ventilator voert lucht af. | Laat voldoende toevoer open en houd het systeem ingeschakeld. |
Balansventilatie, vaak met warmteterugwinning | Via toevoerventielen van het systeem. | Volg de systeeminstructies. Gewone raamroosters zijn doorgaans niet nodig voor de toevoer. |
Twijfelt u? Kijk in de woningmap of vraag de verhuurder of installateur. Alleen een rond ventiel in het plafond vertelt niet of het lucht aanvoert of afzuigt. Draai ventielen niet zomaar verder open of dicht: hun instelling hoort bij de verdeling van de lucht in huis.
Tocht bij uw stoel? Begin met deze vijf controles
1. Komt de koude lucht echt uit het rooster?
Voelt u kou bij het raam, dan kan die ook langs een kier in het kozijn komen. Bovendien kan lucht langs koud glas afkoelen en naar beneden zakken. U voelt dan een koude stroom, terwijl het rooster niet de enige oorzaak is.
Vergelijk op verschillende plekken waar u de kou voelt. Gebruik geen kaars of aansteker om luchtstromen op te zoeken. Ongewenste kieren kunt u aanpakken; daarvoor bedoelde ventilatieopeningen houdt u vrij. Lees ook waarom uw huis bij 20 graden toch koud kan aanvoelen.
Voelt u tocht door een kier tussen een raam of buitendeur en het kozijn? Een passende tochtstrip, zoals de Tesa tesamoll E-profiel in bruin (6 meter), kan die kier afdichten. Meet eerst de kierbreedte en kies een passend profiel. Gebruik tochtstrips niet voor ventilatieroosters of noodzakelijke doorstroomopeningen onder binnendeuren.
€9,65
2. Zit u precies in de luchtstroom?
Een fauteuil direct onder het raam kan een onprettige plek zijn wanneer u lang stilzit. Probeer, als de ruimte het toelaat, een andere plaats of draai de stoel iets. Test dit op uw gewone lees- of televisiemoment: merkt u werkelijk verschil?
Let ook op de radiator. Een bank of dik gordijn ervoor belemmert de warmteverspreiding. Maak de warmtebron vrij voordat u de thermostaat steeds hoger zet.
3. Speelt harde wind een rol?
Tocht die vooral bij bepaalde wind ontstaat, kan wijzen op een rooster dat veel lucht doorlaat aan de windzijde. Bij natuurlijke ventilatie kan een toevoeropening aan een meer beschutte gevel een alternatief zijn, mits de betreffende ruimte voldoende verse lucht blijft krijgen.
Sluit niet op goed geluk de enige toevoer van een slaapkamer of woonkamer. Laat bij aanhoudende klachten beoordelen of zelfregelende, winddrukgeregelde roosters passen. Die beperken de luchtstroom bij harde wind zonder dat u telkens zelf hoeft bij te stellen.
4. Kunnen gordijnen en raamdecoratie de toevoer blokkeren?
Een rooster kan open staan terwijl een strak rolgordijn of zware overgordijnen de luchtstroom belemmeren. Controleer daarom de situatie zoals u die ’s avonds gebruikt, met de gordijnen gesloten.
Vraag bij nieuwe raamdecoratie hoe het rooster vrij blijft. Los het niet op door een doek, schuim of zelfgemaakt filter in de opening te stoppen. Daarmee verandert u de hoeveelheid lucht die binnenkomt.
5. Kan de lucht ook verder door het huis?
Bij mechanische afzuiging stroomt lucht vanuit woon- en slaapkamers richting afvoerpunten in keuken, badkamer en toilet. Daarvoor zijn doorstroomopeningen nodig, bijvoorbeeld onder binnendeuren.
Een nieuwe dikke vloerbedekking of een tochtrol kan zo’n opening blokkeren. Houd bedoelde doorstroomroutes vrij. Laat bij twijfel beoordelen of een kier of deurrooster voldoende is; zomaar alle binnendeuren dichtmaken tegen tocht kan de ventilatie verstoren.
Maak het rooster schoon, zonder de instelling te veranderen
Stof en vuil beperken de doorlaat. Maak raamroosters minstens jaarlijks schoon en vaker wanneer ze zichtbaar vervuilen. Gebruik de methode uit de handleiding: vaak een zachte borstel of stofzuiger, soms een afneembare binnenkap.
Maak eerst een foto van de onderdelen en de bediening. Zo kunt u alles op dezelfde manier terugplaatsen. Forceer vastzittende kleppen niet. Kunt u het rooster niet veilig bereiken, vraag dan hulp in plaats van op een stoel te gaan staan.
Een schoon rooster verhelpt niet elke tochtklacht. Blijft het fluiten of sluit het mechanisme niet goed, laat dan het rooster en de ventilatie-instelling nakijken.
Gebruik extra ventilatie op de momenten dat het nodig is
Zet mechanische afzuiging hoger bij douchen, koken of veel bezoek, volgens de bediening van uw systeem. Laat haar na het douchen voldoende nadraaien. De basisventilatie blijft ook daarna werken.
Heeft u mechanische afzuiging in de badkamer? Gebruik die als eerste. Een badkamerraam langdurig openzetten kan de ruimte sterk afkoelen en de luchtstromen door de rest van de woning veranderen.
Droogt u de was binnen, dan vraagt ook dat extra aandacht voor vocht. Bekijk onze praktische tips voor was binnen drogen in de winter.
Zo controleert u of ventileren en comfort samengaan
Kijk niet alleen naar de thermostaat. Noteer gedurende een paar dagen wanneer u tocht voelt, welke roosters openstaan en of het buiten hard waait. Daarmee krijgt een installateur of verhuurder veel concretere informatie dan alleen ‘het is koud’.
Een CO₂-meter kan helpen beoordelen of er tijdens het gebruik van de kamer voldoende luchtverversing is. Meet op een representatieve plek volgens de gebruiksaanwijzing, niet direct bij een open raam of vlak voor uw gezicht. Een oplopende waarde bij meerdere aanwezigen kan aanleiding zijn om meer te ventileren.
Wilt u dit thuis volgen, dan is de Alecto AQ30 een mogelijke keuze. Deze meter toont CO₂, temperatuur en luchtvochtigheid en heeft een kleurindicator. Zo kunt u tijdens een gewone avond in de woonkamer bekijken hoe de CO₂-waarde verandert.
€64,99
Wilt u ook eerdere metingen terugzien op uw telefoon? De Aranet4 inclusief opberghoes is een alternatief met een app en batterijvoeding. U kunt de meter daardoor gemakkelijk een tijd in de woonkamer en daarna in de slaapkamer plaatsen. U heeft hiervoor niet beide CO₂-meters nodig.
€219,95
CO₂ is niet hetzelfde als koolmonoxide. Een CO₂-meter vervangt geen CO-melder en meet ook niet alle andere vervuiling. Een hygrometer meet weer iets anders: de relatieve luchtvochtigheid. Een gunstige vochtwaarde bewijst dus niet dat de ventilatie goed is.
Gaat het u vooral om temperatuur en vocht, dan kunt u kiezen voor de eenvoudige ThermoPro TP50 thermo-hygrometer. Die toont beide waarden op het scherm, maar meet geen CO₂. Heeft u al een van de bovenstaande CO₂-meters, dan is een extra hygrometer vooral handig wanneer u tegelijkertijd een andere kamer wilt volgen.
Zijn ramen vaak nat of ontstaat er schimmel? Laat ook mogelijke lekkages, koudebruggen en andere bouwkundige oorzaken onderzoeken. Meer ventileren alleen lost niet ieder vochtprobleem op. Lees hoe u onderscheid maakt bij beslagen ramen in de ochtend.
Wanneer is een aanpassing aan het systeem zinvol?
Blijft u kiezen tussen een frisse kamer en een koude zitplek, dan verdient de installatie aandacht. Een passende verbetering kan zijn:
- Winddrukgeregelde roosters: beperken hinder bij harde wind.
- Onderhoud en opnieuw inregelen: helpen de bedoelde luchtverdeling herstellen.
- Vraagsturing: past ventilatie automatisch aan op bijvoorbeeld CO₂ of vocht.
- Warmteterugwinning: gebruikt warmte uit afgevoerde lucht om de verse toevoerlucht voor te verwarmen.
Welke oplossing past, hangt af van uw woning en het bestaande systeem. Laat daarom eerst het probleem onderzoeken voordat u nieuwe roosters of een losse ventilatie-unit koopt. Bij vervanging van kozijnen of isolatie is het verstandig de ventilatie meteen mee te nemen.
Tot slot
Voelt u vanavond kou bij het raam, kijk dan eerst naar de luchtstroom, uw zitplek en de vrije ruimte rond de radiator. Houd de noodzakelijke toevoer open en pak de oorzaak van de hinder aan. Voortdurend in de tocht zitten hoeft geen voorwaarde te zijn voor frisse lucht.
Dit artikel bevat affiliatelinks. Als u via een link iets koopt, ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding. Dit kost u niets extra’s.
