De thermostaat een graadje lager zetten scheelt energie. Zeker nu de energierekening voor veel huishoudens een flinke kostenpost is, klinkt 18 graden daarom aantrekkelijk. Maar voelt 18 graden nog steeds prettig als u veel thuis bent, minder beweegt of wat ouder wordt?
Niet altijd.
Achttien graden wordt vaak genoemd als een verstandige ondergrens voor een woning. Dat betekent niet dat 18 graden voor iedereen de ideale temperatuur is. Zeker op latere leeftijd kan een iets warmere woonkamer prettiger zijn. En voor sommige mensen is dat ook verstandiger.
Het goede nieuws: comfortabel wonen betekent niet automatisch dat de thermostaat de hele dag op 22 graden moet staan. Met een paar slimme keuzes kunt u het aangenaam houden zonder onnodig veel energie te gebruiken.
Is 18 graden in huis warm genoeg voor ouderen?
Voor gezonde volwassenen wordt 18 graden vaak gezien als een veilige minimumtemperatuur tijdens koude periodes. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) plaatst daar een belangrijke kanttekening bij: voor kwetsbare groepen, waaronder ouderen en mensen met bepaalde chronische aandoeningen, kan een hogere temperatuur nodig zijn.
Zie 18 graden daarom liever als een ondergrens dan als de ideale temperatuur voor iedere oudere.
Bent u actief, draagt u warme kleding en voelt 18 of 19 graden comfortabel? Dan hoeft u de thermostaat niet automatisch hoger te zetten omdat u een bepaalde leeftijd heeft.
Zit u daarentegen lange tijd stil, heeft u snel koude handen of voeten of merkt u dat u pas bij 20 of 21 graden echt behaaglijk zit? Dan is het niet verstandig om uzelf koste wat kost aan die 18 graden te houden.
Comfort is geen verspilling.
Waarom krijgt u het op latere leeftijd sneller koud?
Niet iedereen merkt hetzelfde temperatuurverschil. Twee mensen kunnen naast elkaar op dezelfde bank zitten terwijl de één het prima vindt en de ander een vest aantrekt.
Dat heeft onder andere te maken met hoeveel u beweegt, uw kleding, tocht, koude muren en ramen en hoe goed uw woning geïsoleerd is.
Leeftijd kan eveneens een rol spelen. Het lichaam reageert op latere leeftijd soms minder snel op kou. Ook bewegen veel mensen binnenshuis minder dan vroeger. Wie een groot deel van de middag lezend of televisiekijkend op dezelfde plek zit, produceert veel minder lichaamswarmte dan iemand die voortdurend door het huis loopt.
Daar komt nog iets bij: u merkt niet altijd direct hoe koud u eigenlijk wordt. Juist bij ouderen die weinig bewegen kan langdurige blootstelling aan een koude kamer ongemerkt problemen geven.
Het RIVM wijst erop dat bij lage kamertemperaturen, weinig beweging en een lagere weerstand onderkoeling kan optreden zonder dat iemand dit meteen merkt.
Welke temperatuur is prettig in huis als u ouder bent?
Er bestaat geen temperatuur die voor iedere 65-, 75- of 85-jarige precies goed is. Gebruik onderstaande temperaturen daarom als praktische richtlijn, niet als harde regel.
Ruimte of situatie | Praktische richtlijn |
|---|---|
Woonkamer waarin u veel zit | Ga liever niet onder 18 °C. Veel mensen vinden 19 tot 21 °C prettiger |
Andere kamer die u langere tijd gebruikt | Houd ook hier ongeveer 18 °C als ondergrens aan |
Slaapkamer | Mag vaak koeler zijn, maar wees voorzichtiger als u ouder bent, weinig beweegt of gevoelig bent voor kou |
Badkamer | Verwarm deze vóór gebruik tot een temperatuur die aangenaam voelt |
Ongebruikte ruimte | Kan koeler, maar voorkom dat de ruimte langdurig zeer koud en vochtig wordt |
Bij vloerverwarming of warmtepomp | Grote temperatuurwisselingen zijn meestal niet efficiënt; houd de temperatuur constanter |
De beste temperatuur is uiteindelijk de temperatuur waarbij u zich prettig voelt zonder dat uw woning onnodig warm wordt gestookt.
Is 19 graden warm genoeg?
Voor veel mensen wel. Negentien graden is een goed uitgangspunt om te proberen.
Heeft u het bij 19 graden comfortabel, dan is er weinig reden om automatisch naar 20 of 21 graden te gaan.
Heeft u het ondanks warme kleding steeds koud, dan kan een graad warmer juist veel verschil maken.
Is 20 graden in huis te warm?
Nee. Twintig graden is voor een woonkamer een heel normale temperatuur.
Vooral wanneer u veel zit, thuiswerkt, leest of televisie kijkt, kan 20 graden duidelijk comfortabeler zijn dan 18 of 19 graden.
En 21 graden?
Ook 21 graden is niet automatisch te warm. Het energiegebruik wordt uiteraard hoger naarmate u uw huis warmer stookt, maar wooncomfort telt ook mee.
Probeer daarom niet alleen naar het cijfer op de thermostaat te kijken. Vraag uzelf af: zit ik hier werkelijk comfortabel?
De thermostaat zegt 20 graden, maar toch voelt het koud
Dat komt vaker voor dan u denkt.
De luchttemperatuur is maar één onderdeel van hoe warm een kamer aanvoelt. Ook koude buitenmuren, enkel of oud dubbel glas, tocht, een koude vloer en luchtstromen hebben invloed.
Daardoor kan een slecht geïsoleerde kamer van 20 graden kouder aanvoelen dan een goed geïsoleerde kamer van 19 graden.
Dat is ook de reden waarom steeds verder opstoken niet altijd de beste oplossing is.
Voelt u op uw vaste zitplaats koude lucht langs uw benen? Controleer dan bijvoorbeeld het raam, de buitendeur en de aansluiting bij de vloer. Zit u vlak naast een groot koud raam, dan kan alleen het verplaatsen van uw stoel soms al verschil maken.
Wie zijn woning comfortabeler wil maken, kan ook onze informatie over woningaanpassingen en het levensloopbestendig maken van een woning bekijken.
Zet de verwarming niet zomaar helemaal uit
De verwarming volledig uitzetten lijkt de ultieme manier om energie te besparen. Voor uw woning is dat meestal geen goed idee.
Een koude woning kan vochtiger worden. Vooral op koude muren en andere koude oppervlakken kan vocht condenseren. Dat vergroot de kans op schimmel.
Daarom adviseert GGD Leefomgeving om ruimtes die regelmatig worden gebruikt overdag voldoende te verwarmen en grote temperatuurverschillen tussen kamers zoveel mogelijk te vermijden.
Kijk vooral uit met slaapkamers, badkamers en keukens. Daar komt relatief veel vocht vrij.
Een ruimte die klam ruikt of waar vocht op ramen, muren of kitranden blijft zitten, verdient extra aandacht.
Verwarmen en ventileren horen bij elkaar
Een veelgemaakte fout in de winter is alle ventilatieroosters sluiten omdat er anders warmte verloren gaat.
Dat klinkt logisch, maar frisse lucht blijft nodig.
Douchen, koken, ademen en zelfs was binnenshuis drogen brengen allemaal vocht in de woning. Zonder voldoende ventilatie blijft dat vocht hangen.
Het resultaat kan een klam huis zijn met condens en uiteindelijk schimmel.
Kieren dichten is daarom iets anders dan ventilatie dichtzetten.
Ongewenste tocht langs een raam of deur kunt u aanpakken met tochtstrips. Ventilatieroosters die bedoeld zijn om verse lucht binnen te laten, horen daarentegen meestal gewoon open te blijven.
Zo krijgt u een comfortabel huis zonder dat u de luchtkwaliteit uit het oog verliest.
Hoe warm moet de slaapkamer zijn voor ouderen?
Over de slaapkamer bestaan uiteenlopende adviezen. Dat komt doordat de ideale slaaptemperatuur sterk afhangt van gezondheid, beddengoed, kleding en persoonlijke voorkeur.
Een slaapkamer hoeft niet zo warm te zijn als de woonkamer. Wie onder een warm dekbed ligt, kan vaak comfortabel slapen in een koelere ruimte.
Toch verdient de slaapkamer op latere leeftijd wat extra aandacht.
Bent u 65-plus, heeft u beperkte mobiliteit, bent u gevoelig voor kou of heeft u een aandoening waarbij kou klachten geeft? Dan is het verstandig de slaapkamer niet sterk te laten afkoelen.
Voor mensen die extra gevoelig zijn voor kou kan ongeveer 18 graden een verstandige ondergrens zijn.
Een thermostaat 's nachts automatisch naar 15 graden zetten, zoals vaak als algemene energiebesparingstip wordt genoemd, is dus niet voor iedereen de beste keuze.
Uw persoonlijke situatie gaat voor.
Is een koude slaapkamer ongezond?
Een iets koelere slaapkamer is voor een gezond en mobiel persoon meestal geen probleem.
Een langdurig zeer koude slaapkamer is iets anders. Vooral wanneer u daar veel tijd doorbrengt, slecht ter been bent of moeite heeft om warm te blijven.
Let niet alleen op de thermostaat, maar ook op vocht.
Condens op de ramen iedere ochtend, een muffe geur, vochtige muren of zwarte plekjes kunnen erop wijzen dat de ruimte te vochtig is.
Meer verwarmen alléén lost dat niet altijd op. Ventileren blijft belangrijk.
Heeft vloerverwarming of een warmtepomp invloed op de ideale temperatuur?
Ja.
Bij een traditionele cv-installatie met radiatoren kunt u de temperatuur relatief snel verhogen en verlagen. Vloerverwarming en veel warmtepompen werken anders.
Die systemen functioneren het prettigst en vaak ook het zuinigst wanneer de temperatuur redelijk constant blijft.
De thermostaat 's nachts vijf graden lager zetten en 's morgens weer sterk opstoken kan daardoor juist onhandig zijn.
Heeft u vloerverwarming of een volledig elektrische warmtepomp? Dan wordt meestal een kleinere nachtverlaging gebruikt, bijvoorbeeld één of twee graden.
Controleer hiervoor de instellingen van uw eigen installatie of vraag uw installateur om advies.
Een slimme thermostaat kan helpen om vaste temperaturen en tijdschema's automatisch te regelen.
Zo bespaart u energie zonder in een koud huis te zitten
Het gesprek over energie besparen gaat vaak direct over de thermostaat. Maar daar valt niet altijd de prettigste winst te behalen.
Maatregel | Waarom dit helpt |
|---|---|
Tochtstrips bij ramen en deuren | Minder koude lucht en minder warmteverlies |
Gordijnen 's avonds sluiten | Helpt warmte binnen te houden |
Gordijnen niet vóór radiatoren hangen | De warmte kan zich beter door de kamer verspreiden |
Radiatorfolie bij een koude buitenmuur | Beperkt warmteverlies via de muur |
Deuren tussen warme en koude ruimtes sluiten | U verwarmt minder ongebruikte ruimte |
Verwarm vooral ruimtes die u gebruikt | Comfort waar het nodig is |
Cv-leidingen in onverwarmde ruimtes isoleren | Minder warmteverlies |
Woning beter isoleren | Meer comfort en structureel minder energieverlies |
Slimme thermostaat gebruiken | Voorkomt onnodig stoken |
Een belangrijk uitgangspunt is: probeer eerst warmteverlies te verminderen voordat u uw comfortabele temperatuur steeds verder verlaagt.
Een huis zonder tocht voelt bij dezelfde thermostaatstand vaak veel aangenamer.
Eén graad lager kan geld besparen, maar ga niet te ver
Milieu Centraal rekent voor dat één graad lager stoken in een gemiddelde woning een merkbare jaarlijkse besparing kan opleveren. Hoeveel precies hangt sterk af van uw woning, isolatie, energiecontract en stookgedrag.
Dat betekent niet dat iedereen de thermostaat daarom zo laag mogelijk moet zetten.
Zit u comfortabel bij 19 graden terwijl de thermostaat vroeger standaard op 20 stond? Dan kan één graad lager een eenvoudige besparing zijn.
Heeft u het bij 19 graden de hele avond koud? Dan is het verstandiger om andere besparingen te zoeken.
Besparen moet niet betekenen dat u thuis in uw jas op de bank moet zitten.
Vooral lang stilzitten maakt verschil
Wie beweegt, produceert warmte.
Na stofzuigen, koken of een wandeling voelt 19 graden vaak heel anders dan na twee uur stilzitten met een boek.
Dat is relevant omdat veel mensen naarmate ze ouder worden meer tijd thuis en zittend doorbrengen.
Sta daarom regelmatig even op als dat voor u mogelijk is. Loop een rondje door het huis, zet koffie of thee of doe een paar rustige oefeningen.
Bewegen helpt niet alleen om warm te blijven. Het draagt ook bij aan spierkracht en balans. Dat is een van de redenen waarom bewegen zo'n belangrijke rol speelt bij valpreventie.
Let extra op als iemand zelf niet snel aangeeft dat het koud is
Bij iemand die weinig beweegt of kwetsbaarder is, is alleen de vraag "Heeft u het koud?" niet altijd voldoende.
Kijk ook naar de woning.
Wat geeft de thermostaat aan? Voelt de woonkamer klam? Staat de verwarming overdag helemaal uit? Zit iemand uren op dezelfde plek naast een koud raam? Zijn er vocht- of schimmelplekken?
Dit is ook iets waar kinderen of mantelzorgers op kunnen letten wanneer zij bij een ouder op bezoek komen.
Het doel is niet om iemands thermostaat over te nemen, maar om samen te kijken of de woning comfortabel blijft.
Wanneer moet u extra alert zijn op kou?
Aanhoudend koud zijn terwijl anderen dezelfde ruimte prettig vinden, verdient aandacht. Dat geldt zeker wanneer het een nieuwe verandering is of wanneer u zich daarnaast niet goed voelt.
Bespreek dit bij twijfel met uw huisarts. Gebruikt u medicijnen en denkt u dat die invloed hebben op hoe u zich voelt, bespreek dit dan met uw huisarts of apotheker en verander medicijnen niet zelf.
Bij langdurige blootstelling aan ernstige kou kan onderkoeling ontstaan. Iemand kan dan onder andere opvallend suf, verward of slaperig worden. Is iemand ernstig verward, moeilijk wakker te krijgen of duidelijk ernstig ziek na blootstelling aan kou? Schakel direct medische hulp in en bel bij een acute ernstige situatie 112.
Een thermometer kan verrassend nuttig zijn
U hoeft niet in iedere kamer een slim systeem te installeren.
Een eenvoudige digitale kamerthermometer geeft al veel inzicht. Plaats hem bij voorkeur in het deel van de kamer waar u vaak zit, maar niet direct boven een radiator, naast een raam of in de volle zon.
Sommige meters tonen ook de luchtvochtigheid.
Dat kan handig zijn wanneer u regelmatig last heeft van condens of een klamme woning.
De thermostaat in de gang kan namelijk 20 graden aangeven terwijl de temperatuur bij uw stoel aan de andere kant van de woonkamer merkbaar lager is.
Wat is nu een goede temperatuur voor u?
Gebruik 18 graden niet als magisch getal.
Het is een nuttige ondergrens, maar geen wedstrijd om zo dicht mogelijk bij die temperatuur te blijven.
Voor iemand die gezond, actief en comfortabel is, kan 18 of 19 graden prima zijn. Voor iemand die veel stilzit of snel afkoelt, kan 20 of 21 graden prettiger zijn.
Let vooral op drie dingen: voelt u zich comfortabel, blijft uw woning droog en goed geventileerd en hoeft u niet onnodig veel energie te verspillen?
Daar ligt de beste balans.
Checklist: is uw woning warm genoeg?
- De ruimte waarin u veel zit is minimaal ongeveer 18 graden en voelt comfortabel.
- U heeft het binnenshuis niet voortdurend koud.
- U voelt geen sterke tocht rond uw vaste zitplaats.
- Ventilatieroosters zijn niet allemaal afgesloten.
- Er staat geen groot meubel of zwaar gordijn voor de radiator.
- Ramen en muren blijven niet voortdurend vochtig.
- U ziet geen schimmelplekken.
- De slaapkamer wordt niet extreem koud.
- Bij vloerverwarming of een warmtepomp gebruikt u geen onnodig grote temperatuurverschillen.
- U verlaagt de thermostaat alleen als dat voor u nog comfortabel blijft.
Tot slot
De beste temperatuur in huis staat niet voor iedereen vast op 18, 19 of 20 graden.
Achttien graden is een bruikbare ondergrens, maar zeker als u ouder wordt, weinig beweegt of gevoelig bent voor kou kan iets warmer comfortabeler en verstandiger zijn.
Kijk daarom verder dan alleen het getal op de thermostaat. Een goed geïsoleerde woning zonder tocht kan bij 19 graden prettiger voelen dan een koude, tochtige kamer van 21 graden.
Begin dus bij comfort: pak tocht en warmteverlies aan, blijf ventileren en verwarm vooral de ruimtes waarin u werkelijk leeft.
Zo wordt energie besparen geen kwestie van kou lijden, maar van slimmer omgaan met de warmte die u al gebruikt.
