22 oktober 2026 – Naar een verpleeghuis verhuizen wordt voor een bepaalde groep ouderen steeds minder gebruikelijk. Van de mensen met zorgprofiel VV4 ging in 2025 nog maar 5% naar een verpleeghuis. In 2019 was dat 23%. Dat blijkt uit nieuwe cijfers die Zorginstituut Nederland vandaag heeft gepubliceerd.
De cijfers laten zien hoe ingrijpend de ouderenzorg verandert. Ouderen blijven langer thuis wonen, ook wanneer zij intensieve verzorging en begeleiding nodig hebben. Tegelijkertijd verblijven mensen die uiteindelijk wel naar een verpleeghuis verhuizen daar steeds korter.
Maar wat betekent dit voor ouderen die niet meer goed zelfstandig thuis kunnen wonen? En kunt u nog wel naar een verpleeghuis als dat nodig is?
Van 23% naar 5%: opvallende daling in zes jaar
Vooral bij ouderen met zorgprofiel VV4 is de verandering groot. Dit zorgprofiel is bedoeld voor mensen die intensieve begeleiding en uitgebreide verzorging nodig hebben.
De nieuwe cijfers van Zorginstituut Nederland laten de volgende ontwikkeling zien:
Jaar | Aandeel VV4-cliënten dat naar een verpleeghuis verhuisde |
|---|---|
2019 | 23% |
2024 | 8% |
2025 | 5% |
In zes jaar tijd is het aandeel dus met ruim driekwart afgenomen.
Dat betekent niet dat deze ouderen geen zorg meer nodig hebben. De zorg wordt alleen steeds vaker buiten het verpleeghuis georganiseerd, bijvoorbeeld in de eigen woning of een andere geschikte woonvorm.
Waarom gaan steeds minder ouderen naar een verpleeghuis?
De verandering heeft meerdere oorzaken.
Veel ouderen wonen het liefst zo lang mogelijk in hun vertrouwde omgeving. Daar hebben zij hun eigen spullen, herinneringen, buren en dagelijkse gewoonten.
Maar ook het overheidsbeleid speelt een grote rol.
Sinds begin 2024 geldt voor mensen met een VV4-zorgprofiel het uitgangspunt 'zorg thuis, tenzij'. Daarbij wordt opname in een verpleeghuis vooral ingezet wanneer zorg thuis niet langer veilig of haalbaar is.
Dat betekent dat ouderen met een aanzienlijke zorgbehoefte steeds vaker ondersteuning in hun eigen woonomgeving krijgen.
Het beleid moet ervoor zorgen dat verpleeghuisplaatsen beschikbaar blijven voor mensen die de meest intensieve en gespecialiseerde zorg nodig hebben.
Toch roept deze ontwikkeling ook vragen op. Want langer thuis wonen is niet voor iedereen vanzelfsprekend de beste oplossing.
Langer thuis wonen: een wens of een noodzaak?
Veel ouderen willen graag in hun eigen woning blijven wonen. Maar er zijn ook mensen die juist behoefte hebben aan een beschutte woonomgeving, met begeleiding, gezelschap en zorg dichtbij.
Voor iemand die moeite krijgt met dagelijkse handelingen, regelmatig valt of zich eenzaam voelt, kan zelfstandig thuis wonen steeds lastiger worden.
Ook voor partners en mantelzorgers kan de situatie zwaar worden. Zeker wanneer zij steeds meer taken moeten overnemen.
Daarom is het belangrijk onderscheid te maken tussen ouderen die graag thuis willen blijven en ouderen voor wie verhuizen naar een geschikte woonvorm beter zou zijn.
Langer thuis wonen moet prettig, veilig en haalbaar blijven. Het mag geen situatie worden waarin mensen noodgedwongen thuis blijven terwijl de ondersteuning tekortschiet.
Ouderen blijven steeds korter in een verpleeghuis
Niet alleen het aantal opnames verandert. Ook de verblijfsduur in verpleeghuizen neemt af.
Volgens de nieuwe cijfers van Zorginstituut Nederland:
- Verbleef in 2019 nog 24% van de bewoners langer dan vier jaar in een verpleeghuis. In 2025 was dat 18%.
- Steeg het aandeel bewoners dat korter dan drie maanden verbleef van 17% in 2019 naar 22% in 2025.
Dat past bij een ontwikkeling waarbij ouderen gemiddeld later naar een verpleeghuis verhuizen, wanneer hun zorgbehoefte al veel groter is.
Het verpleeghuis krijgt daardoor steeds meer de functie van een plek voor intensieve zorg in een latere levensfase.
Opvallend: meer mensen verlaten het verpleeghuis dan erbij komen
Een ander opvallend cijfer is dat in 2025 ongeveer 3.000 meer mensen uit verpleeghuizen vertrokken dan er nieuwe bewoners binnenkwamen.
Bij die uitstroom gaat het onder andere om bewoners die overlijden.
Dat kan verklaren waarom sommige verpleeghuizen te maken hebben met leegstaande kamers, ondanks de vergrijzing van Nederland.
Die leegstand betekent echter niet automatisch dat er minder behoefte is aan ouderenzorg.
De behoefte verandert. Sommige bestaande verpleeghuisplaatsen sluiten niet meer goed aan op de manier waarop zorg tegenwoordig wordt georganiseerd.
Tegelijkertijd groeit de behoefte aan geschikte woningen en woonvormen waar ouderen zelfstandig kunnen wonen met ondersteuning dichtbij.
Kunt u met een VV4-indicatie nog naar een verpleeghuis?
Ja, een VV4-indicatie betekent niet dat opname in een verpleeghuis onmogelijk is.
Bij de beoordeling wordt gekeken naar de persoonlijke omstandigheden en de vraag of passende zorg thuis veilig en verantwoord georganiseerd kan worden.
Daarbij kunnen verschillende zaken een rol spelen:
- Hoeveel verzorging en begeleiding iemand dagelijks nodig heeft.
- Of iemand veilig alleen thuis kan blijven.
- Of er voldoende professionele zorg beschikbaar is.
- Of de woning geschikt is voor de benodigde ondersteuning.
- Of een partner of mantelzorger de situatie nog aankan.
Het is belangrijk te weten dat een VV4-indicatie onderdeel is van de Wet langdurige zorg (Wlz). Een indicatie en het vinden van een passende verpleeghuisplek zijn niet hetzelfde. Een zorgkantoor kan helpen bij het organiseren van passende Wlz-zorg.
In juni 2026 publiceerde Zorginstituut Nederland bovendien een nieuw afwegingskader om zorgprofessionals te helpen beoordelen wanneer verpleeghuiszorg de beste oplossing is. Dit kader wordt nog verder uitgewerkt en is niet automatisch een nieuwe wettelijke toelatingsregel.
Wat als thuis wonen niet meer goed gaat?
Wanneer zelfstandig thuis wonen steeds moeilijker wordt, hoeft u niet te wachten totdat er een crisissituatie ontstaat.
Bespreek tijdig met uw huisarts of betrokken zorgverlener welke ondersteuning nodig is.
Er zijn verschillende mogelijkheden:
1. Meer professionele zorg thuis
Afhankelijk van uw situatie kunt u ondersteuning krijgen bij persoonlijke verzorging, verpleging en dagelijkse activiteiten.
2. Langdurige zorg via de Wlz
Wanneer u blijvend intensieve zorg of toezicht nodig heeft, kan een Wlz-indicatie passend zijn. Het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) beoordeelt aanvragen hiervoor.
3. Een andere woonvorm
Een seniorenwoning, geclusterde woonvorm of woonzorglocatie kan meer gemak, veiligheid en contact met anderen bieden. De beschikbare mogelijkheden verschillen per gemeente.
4. Ondersteuning voor mantelzorgers
Wanneer een partner of familielid veel zorg verleent, is het belangrijk dat ook diens draagkracht wordt meegewogen.
5. Een passende verpleeghuisplek
Als zorg thuis niet verantwoord kan worden georganiseerd, kan een verpleeghuis alsnog de juiste oplossing zijn. Bespreek dit met uw zorgverlener en het zorgkantoor.
Ook de zorg thuis verandert
De verschuiving naar langer thuis wonen betekent dat de eigen woning steeds vaker een plek wordt waar ook intensieve zorg plaatsvindt.
Daarvoor zijn soms aanpassingen nodig. Denk aan een veilige badkamer, goede verlichting, een toegankelijke slaapkamer of hulpmiddelen die dagelijkse handelingen gemakkelijker maken.
Maar een geschikte woning alleen is niet voldoende.
Ook professionele zorg, sociale contacten en bereikbare ondersteuning zijn belangrijk.
Een ontwikkeling die hierbij kan helpen, is trajectzorg. Daarbij werkt de huisarts bij complexe zorgvragen intensiever samen met een specialist ouderengeneeskunde.
Deze vorm van zorg wordt sinds 2025 vergoed vanuit het basispakket van de zorgverzekering, maar is nog niet overal beschikbaar.
Lees ook: Steeds meer ouderen krijgen zware zorg thuis: verpleeghuis komt later in beeld.
Wat betekenen deze cijfers voor de toekomst?
De nieuwe cijfers maken duidelijk dat de Nederlandse ouderenzorg in een overgangsfase zit.
Het traditionele beeld van een verpleeghuis waar ouderen jarenlang wonen, verandert. Mensen blijven langer in hun eigen omgeving en verhuizen vaker pas wanneer hun zorgvraag zeer intensief is geworden.
Dat vraagt om andere woningen, voldoende thuiszorg en meer woonvormen tussen zelfstandig wonen en het verpleeghuis.
Voor ouderen zelf is vooral belangrijk dat zij keuzevrijheid behouden.
Niet iedereen wil hetzelfde. De een woont het liefst zo lang mogelijk in het eigen huis. De ander voelt zich prettiger in een omgeving waar zorg en gezelschap altijd dichtbij zijn.
Tot slot: thuis blijven wonen moet een keuze blijven
Dat steeds meer ouderen langer thuis wonen, kan een positieve ontwikkeling zijn. Zeker wanneer zij zich prettig voelen in hun eigen woning en voldoende ondersteuning krijgen.
Maar de nieuwe cijfers laten ook zien dat het steeds minder vanzelfsprekend is om naar een verpleeghuis te verhuizen.
Juist daarom is het verstandig om tijdig na te denken over uw woonwensen en de ondersteuning die u eventueel nodig heeft. Bespreek veranderingen met uw huisarts of zorgverlener en onderzoek welke mogelijkheden er in uw omgeving zijn.
Want uiteindelijk gaat het niet alleen om de vraag hoe lang iemand thuis kan blijven wonen, maar vooral om waar iemand prettig, veilig en met de juiste ondersteuning kan wonen.
