U komt bij de apotheek om uw medicijnen op te halen. Dezelfde tabletten die u al jaren gebruikt. Maar achter de balie krijgt u onverwacht te horen dat uw medicijn niet leverbaar is. Misschien moet u een week wachten. Misschien krijgt u een ander merk. Of u gaat naar huis zonder de medicijnen die u nodig heeft.
Het overkomt veel meer Nederlanders dan gedacht. Volgens nieuw onderzoek is een voorgeschreven medicijn in Nederland naar schatting 26.000 keer per dag niet direct beschikbaar. Bij ongeveer een derde van deze tekortsituaties kan de apotheek niet meteen een oplossing vinden.
De cijfers zijn op maandag 9 november 2026 bekendgemaakt. Apothekers en de Consumentenbond slaan alarm en willen dat de politiek ingrijpt. Maar wat betekent dit voor mensen die dagelijks medicijnen gebruiken? En wat kunt u zelf doen als uw medicijn plotseling niet meer verkrijgbaar is?
Nieuw onderzoek: dagelijks duizenden medicijnen niet direct beschikbaar
Voor het onderzoek, de Meldweek 2026, registreerden 253 Nederlandse apotheken welke voorgeschreven medicijnen zij niet direct konden leveren. Iedere deelnemende apotheek hield op één gekozen dag tussen 28 september en 2 oktober bij hoe vaak dit gebeurde.
Gemiddeld ging het om ongeveer vijftien gevallen per apotheek per dag. Omgerekend naar alle Nederlandse apotheken komt dat neer op naar schatting 26.000 gevallen per dag.
Dat betekent niet dat dagelijks 26.000 verschillende mensen zonder medicijnen komen te zitten. Een apotheek kan soms alsnog een ander merk meegeven, een kleinere hoeveelheid verstrekken of via een collega-apotheek een oplossing vinden.
Toch is een van de opvallendste uitkomsten dat bij ongeveer een derde van de geregistreerde tekortsituaties niet direct een oplossing beschikbaar was. De patiënt kon het voorgeschreven medicijn dan niet meteen meekrijgen.
Het probleem is bovendien niet beperkt tot een paar uitzonderlijke geneesmiddelen. Ook mensen die medicijnen gebruiken voor hun schildklier, longaandoeningen of psychische klachten kunnen ermee te maken krijgen.
Medicijntekorten kunnen gevolgen hebben voor de gezondheid
Voor iemand die af en toe een medicijn gebruikt, kan een vertraging vooral vervelend zijn. Maar wie iedere dag medicijnen nodig heeft, kan niet altijd zomaar wachten.
Denk aan iemand die al jaren dezelfde schildkliermedicatie gebruikt. Of iemand met een longaandoening die afhankelijk is van zijn inhalatiemedicijnen. Wanneer de gebruikelijke behandeling plotseling moet worden aangepast, kan dat onzekerheid geven. Soms vraagt het ook om extra controles of begeleiding.
Tijdens de Meldweek werden patiënten ondervraagd die een van vier geselecteerde medicijnen gebruikten: levothyroxine, quetiapine, salbutamol of ipratropium.
Onder de deelnemers die een medicijntekort hadden meegemaakt, gaf 46 procent aan dat dit negatieve gevolgen had gehad voor hun gezondheid of dagelijks functioneren. Dat cijfer heeft betrekking op deze specifieke ondervraagde groep en geldt dus niet automatisch voor alle medicijngebruikers.
Vooral wanneer iemand meerdere medicijnen gebruikt, vraagt een verandering extra aandacht. Een ander doosje kan namelijk betekenen dat de tabletten er anders uitzien, terwijl het innameschema verder hetzelfde blijft. Maar soms verandert juist de sterkte of de manier van gebruiken.
Beste bloeddrukmeter 5 modellen vergeleken 
Beste loopbanden Comfortabel thuis bewegen 
Beste senioren tablets Eenvoudig en overzichtelijk 
Beste boodschappentrolley Gemakkelijk boodschappen doen Waarom zijn sommige medicijnen opeens niet meer verkrijgbaar?
Een medicijn kan jarenlang zonder problemen beschikbaar zijn en vervolgens wekenlang moeilijk te krijgen zijn.
Dat kan verschillende oorzaken hebben. Een fabrikant kan bijvoorbeeld problemen hebben met grondstoffen, de productie of het vervoer. Ook kan de vraag onverwacht toenemen, waardoor bestaande voorraden sneller opraken.
Daarnaast speelt volgens apothekers het inkoopbeleid van zorgverzekeraars een rol.
Waarom uw zorgverzekeraar bepaalt welk merk u krijgt
Bij veel medicijnen bestaan meerdere merken met dezelfde werkzame stof. Een zorgverzekeraar kan één of enkele merken aanwijzen die bij voorkeur worden vergoed. Dat heet het preferentiebeleid.
Hierdoor kunnen medicijnen goedkoper worden ingekocht. Maar wanneer juist het aangewezen merk niet leverbaar is, kan de apotheek niet altijd eenvoudig uitwijken naar een ander merk.
Apothekersorganisaties waarschuwen dat dit de beschikbaarheid kwetsbaar maakt, vooral wanneer fabrikanten bepaalde medicijnen niet langer op de Nederlandse markt aanbieden.
Zorgverzekeraars wijzen er op hun beurt op dat tekorten ook voorkomen bij medicijnen zonder preferentiebeleid. Productieproblemen en internationale leveringsproblemen spelen volgens hen eveneens een belangrijke rol.
De oorzaken zijn dus niet altijd eenvoudig aan te wijzen. Voor de patiënt aan de balie verandert dat weinig: die wil vooral weten wanneer zijn medicijnen weer beschikbaar zijn.
Wat kunt u doen als uw medicijn niet leverbaar is?
Een medicijntekort betekent gelukkig niet automatisch dat uw behandeling moet stoppen. Er zijn vaak alternatieven. Wel is het belangrijk dat een apotheker of arts beoordeelt welke oplossing bij uw situatie past.
1. Vraag wanneer uw medicijn weer leverbaar is
Soms gaat het om een korte vertraging en kan uw apotheek het medicijn alsnog bestellen. Vraag wanneer het wordt verwacht en of u bericht krijgt zodra het beschikbaar is.
Vertel ook hoeveel medicijnen u nog thuis heeft. Zo kan de apotheker beoordelen hoeveel tijd er is om een oplossing te regelen.
2. Vraag of er een ander merk beschikbaar is
Veel geneesmiddelen bestaan onder verschillende merknamen. Een ander merk kan dezelfde werkzame stof, sterkte en werking hebben.
Uw apotheker kan beoordelen of overstappen verantwoord is. Dat is niet bij ieder geneesmiddel vanzelfsprekend. Bij sommige medicijnen is zorgvuldig wisselen en eventueel extra controle noodzakelijk.
3. Vraag of een andere oplossing mogelijk is
Wanneer hetzelfde medicijn niet beschikbaar is, kan de apotheker soms een andere sterkte of toedieningsvorm regelen. In andere situaties kan de arts een ander geneesmiddel voorschrijven.
Soms wordt een medicijn via de daarvoor geldende regels uit het buitenland gehaald.
Verander nooit zelf de dosering en ga niet op eigen initiatief tabletten halveren, combineren of vervangen. Ook wanneer twee medicijnen op elkaar lijken, kunnen belangrijke verschillen bestaan.
4. Controleer vooraf of u moet bijbetalen
Een vervangend medicijn wordt niet altijd op dezelfde manier vergoed. Vraag daarom vóór aflevering of er extra kosten zijn.
Is een alternatief duurder, vraag dan of de apotheker met uw zorgverzekeraar kan overleggen over een andere vergoeding.
5. Neem direct contact op als uw medicijnen bijna op zijn
Heeft u nog maar medicijnen voor één dag of is uw voorraad helemaal op? Wacht dan niet af.
Vertel uw apotheker wanneer u de volgende dosis nodig heeft. Kan de apotheek geen tijdige oplossing vinden, neem dan dezelfde dag contact op met de arts die het medicijn voorschrijft.
Buiten openingstijden kunt u bij een dringende situatie contact opnemen met de dienstapotheek of huisartsenpost. Bij acute levensbedreigende klachten belt u 112.
Een ander doosje medicijnen? Controleer deze drie dingen
Wanneer een vertrouwd medicijn wordt vervangen, is het verstandig extra goed naar het etiket te kijken.
Controleer de naam van het medicijn, de sterkte en hoeveel u ervan moet innemen. Let ook op het tijdstip en eventuele nieuwe gebruiksinstructies.
Een tablet kan bijvoorbeeld van kleur of vorm veranderen zonder dat de werking anders is. Maar het omgekeerde is ook mogelijk: een verpakking die sterk op de oude lijkt, kan een andere sterkte bevatten.
Gebruikt u een medicijndoos of medicijnrol? Laat dan controleren of uw innameschema nog klopt. Neem een nieuw middel niet zomaar naast de medicijnen uit uw bestaande medicijnrol.
Dit is ook belangrijk wanneer u helpt bij de medicijnen van uw partner of een familielid. Een onverwachte wijziging kan verwarring veroorzaken, zeker als iemand veel verschillende medicijnen gebruikt.
Meer hierover leest u in ons artikel over signalen dat uw ouder hulp nodig heeft bij dagelijkse zaken.
Moet u extra betalen voor een vervangend medicijn?
Dat kan, maar het is niet altijd het geval.
Wanneer het voorkeursmedicijn van uw zorgverzekeraar niet verkrijgbaar is, kan soms een ander merk worden vergoed. Welke vergoeding geldt, hangt af van het medicijn, uw verzekering en de omstandigheden.
Voor bepaalde medicijnen kan ook een wettelijke eigen bijdrage gelden. Daarnaast kunnen vergoede medicijnen onder het verplichte eigen risico vallen.
Dat maakt een vervanging soms extra vervelend. U heeft het tekort niet veroorzaakt, maar kunt toch met onverwachte kosten te maken krijgen.
Vraag daarom altijd aan uw apotheker waarom een bedrag wordt gerekend. Soms bestaat er een andere mogelijkheid of kan de vergoeding opnieuw worden beoordeeld.
Blijft er onduidelijkheid? Neem dan contact op met uw zorgverzekeraar en vraag om uitleg over de vergoeding van het vervangende geneesmiddel.
Apothekers starten landelijke petitie tegen medicijntekorten
De nieuwe onderzoeksresultaten waren voor de Landelijke Eerstelijns Farmacie (LEF) en de Vereniging van Jonge Apothekers (VJA) aanleiding om op 9 november een landelijke petitie te starten.
De actie, Gezondheid kan niet wachten, wordt gesteund door de Consumentenbond.
De organisaties willen dat zorgverzekeraars hun inkoopbeleid aanpassen. Hun belangrijkste eis is dat verzekeraars per geneesmiddel minstens drie merken vergoeden en bij voorkeur vijf. Daardoor zouden apotheken gemakkelijker kunnen uitwijken wanneer een bepaald merk tijdelijk niet beschikbaar is.
Ook willen de organisaties dat patiënten geen extra kosten krijgen wanneer hun voorkeursmedicijn niet leverbaar is en zij noodgedwongen een passend alternatief moeten gebruiken.
De petitie is een oproep om het beleid te veranderen. Er is op dit moment nog geen nieuwe algemene regel waardoor ieder vervangend geneesmiddel automatisch zonder extra kosten wordt vergoed.
Zo verkleint u de kans dat u zonder medicijnen komt te zitten
U kunt niet voorkomen dat een fabrikant leveringsproblemen krijgt. Wel kunt u zorgen dat er meer tijd is om een alternatief te regelen.
Gebruikt u dagelijks medicijnen? Bespreek dan met uw apotheek wanneer u het beste een herhaalrecept kunt aanvragen. Veel apotheken hebben een herhaalservice waarmee nieuwe medicijnen tijdig worden klaargezet of besteld.
Vooral wanneer u meerdere medicijnen gebruikt, kan dat prettig zijn. De apotheek heeft dan beter zicht op wat u nodig heeft en kan bij een dreigend tekort eerder naar een oplossing zoeken.
Grote hoeveelheden medicijnen inslaan is niet verstandig. Daarmee kunnen tekorten voor anderen juist groter worden. Overleg met uw apotheker welke voorraad in uw situatie passend is.
Controleer daarnaast regelmatig de houdbaarheid van uw medicijnen. Sommige middelen, zoals bepaalde oogdruppels, zijn na opening nog maar beperkt houdbaar. Lees ook onze uitleg over de houdbaarheid van medicijnen na openen.
Tot slot: neem een medicijntekort altijd serieus
Het nieuwe onderzoek maakt duidelijk hoeveel mensen hinder ondervinden van medicijnen die niet direct beschikbaar zijn. Voor sommigen betekent het een extra bezoek aan de apotheek. Voor anderen leidt het tot onzekerheid, extra kosten of gezondheidsklachten.
Gelukkig kunnen apothekers en artsen in veel gevallen een passende oplossing vinden.
Krijgt u te horen dat uw medicijn niet leverbaar is? Vraag dan meteen wat het alternatief is, wanneer u uw medicijnen kunt krijgen en of er iets verandert aan uw dosering of de kosten.
Wacht vooral niet totdat uw laatste tablet of inhalatiedosis op is. Tijdig overleggen geeft uw apotheker en arts meer mogelijkheden om uw behandeling veilig voort te zetten.
