Een doekje over de tafel halen terwijl de huishoudelijke hulp stofzuigt. In vier Limburgse gemeenten wordt vaker gekeken of inwoners een deel van het schoonmaakwerk zelf kunnen doen. In Kerkrade is de gemiddelde inzet inmiddels lager: die daalde van 7,9 naar 6,6 uur per cliënt per maand.
Dat klinkt misschien als goed nieuws voor gemeenten met personeelstekorten, maar roept thuis een andere vraag op: moet u straks zelf mee poetsen, ook als u juist hulp heeft aangevraagd omdat schoonmaken niet meer goed lukt? Nee, er is geen landelijke verplichting om mee te poetsen. Wat u zelf kunt doen en waar u hulp bij nodig heeft, moet persoonlijk worden beoordeeld.
Wat gebeurt er precies in die vier gemeenten?
De werkwijze begon in Kerkrade, waar de gemeente samen met zorgorganisatie MeanderGroep huishoudelijke ondersteuning anders ging organiseren. Simpelveld en Voerendaal zijn daarna met een proef begonnen. Heerlen heeft een eigen variant van de aanpak ontwikkeld.
Het uitgangspunt is: voordoen, samen doen en waar mogelijk zelf doen. Niet meteen een vast aantal uren schoonmaakhulp toekennen, maar eerst rustig bekijken wat iemand kan, welke handelingen misschien makkelijker kunnen en waarvoor hulp noodzakelijk blijft.
Bij nieuwe aanvragers neemt een speciaal opgeleide medewerker daar ongeveer zes weken de tijd voor. Die medewerker kijkt niet alleen naar wat iemand tijdens één gesprek vertelt, maar ziet ook wat in de praktijk lukt. Misschien gaat afstoffen prima, terwijl stofzuigen, dweilen of het schoonmaken van de badkamer te zwaar is.
De bedoeling is niet dat iemand koste wat kost alles zelf doet. Het gaat om een passende verdeling van de taken. Wie bepaalde werkzaamheden veilig kan uitvoeren, kan daar begeleiding bij krijgen. Waar dat niet lukt, blijft professionele ondersteuning nodig.
Gemiddeld 16 procent minder hulpuren in Kerkrade
De verandering heeft een opvallend resultaat. Volgens regionale berichtgeving is de gemiddelde inzet van huishoudelijke hulp in Kerkrade gedaald van 7,9 naar 6,6 uur per cliënt per maand. Dat is ongeveer 16 procent minder, oftewel 1,3 uur per maand.
Dat cijfer vraagt wel om nuance. Het gaat om een lokaal gemiddelde en niet om een besluit dat iedere inwoner 16 procent moet inleveren. Sommige mensen zullen meer ondersteuning nodig blijven hebben dan anderen. Uit de lagere inzet alleen valt bovendien niet af te leiden of de aanpak voor iedere deelnemer even goed werkt.
Waarom zoeken gemeenten naar zulke oplossingen? Omdat steeds meer Nederlanders huishoudelijke hulp gebruiken. Volgens de nieuwste voorlopige CBS-cijfers ontvingen in 2025 565.925 mensen huishoudelijke hulp als Wmo-maatwerkvoorziening. In 2017 waren dat er 393.685. De gemeentelijke uitgaven aan deze hulp bedroegen in 2025 ongeveer 1,88 miljard euro.
Landelijk cijfer | 2017 | 2025* |
|---|---|---|
Mensen met huishoudelijke hulp via de Wmo | 393.685 | 565.925 |
Gemeentelijke uitgaven aan huishoudelijke hulp | € 938 miljoen | € 1,875 miljard |
2025: voorlopige CBS-cijfers, gepubliceerd op 22 oktober 2026.
Gemeenten moeten dus meer ondersteuning organiseren, terwijl geschikte medewerkers niet altijd gemakkelijk te vinden zijn. Meer zelf kunnen doen kan daarbij helpen. Maar een financieel voordeel voor de gemeente mag niet het enige criterium zijn: voor de inwoner moet het huis schoon en leefbaar blijven.
Wat als schoonmaken lichamelijk niet meer lukt?
Een kleine taak zelf blijven uitvoeren kan prettig zijn. Het geeft vrijheid en het gevoel dat u uw huishouden op uw eigen manier kunt blijven doen. Toch is niet iedere taak voor iedereen geschikt.
U kunt bijvoorbeeld nog wel aan een tafel zitten en iets afnemen, maar door rugklachten niet bukken. Of u kunt op goede dagen een klein stukje stofzuigen, maar bent daarna zo moe dat andere dagelijkse bezigheden niet meer lukken. Dat zijn geen details. Ze bepalen of een taak werkelijk haalbaar is.
Wat speelt er bij u thuis? | Waar moet bij de beoordeling rekening mee worden gehouden? |
|---|---|
Lichte taken gaan goed, zware taken niet. | Kijk welke kleine werkzaamheden u zelf kunt doen en welke hulp nodig blijft. |
U heeft evenwichtsproblemen of bent bang om te vallen. | Laat veiligheid zwaarder wegen dan het zelfstandig uitvoeren van een schoonmaaktaak. |
Uw belastbaarheid verschilt per dag. | Bespreek ook slechte dagen en wat taken u achteraf kosten aan energie. |
Uw partner helpt al veel, maar heeft zelf beperkingen. | Geef aan wat uw partner daadwerkelijk kan en aankan, zonder overbelasting. |
Het verschil tussen iets één keer kunnen en iets wekelijks veilig kunnen volhouden is belangrijk. Vertel daarom bij een gesprek met de gemeente niet alleen wat soms nog lukt, maar ook wat het u kost.
Mag de gemeente eisen dat u zelf mee schoonmaakt?
Een gemeente mag bij een Wmo-aanvraag onderzoeken welke huishoudelijke taken u zelf nog kunt uitvoeren. Ook mag zij kijken of een hulpmiddel, een andere werkwijze of steun uit uw omgeving passend is. Dat volgt uit de huidige Wmo-regels.
Maar er bestaat geen landelijke meepoetsplicht. De aanpak in de Limburgse gemeenten is een manier om de ondersteuningsbehoefte te beoordelen. Het is geen nieuwe wet die iedereen met huishoudelijke hulp verplicht om samen met de hulp te stofzuigen of te dweilen.
De gemeente moet rekening houden met uw persoonlijke omstandigheden. Denk aan uw gezondheid, veiligheid, de inrichting van uw huis en de ondersteuning die daadwerkelijk beschikbaar is. Blijkt dat u noodzakelijke huishoudelijke taken niet zelf kunt doen en er geen passende andere oplossing is, dan moet worden bekeken welke Wmo-ondersteuning nodig blijft.
Dat geldt ook wanneer u al huishoudelijke hulp ontvangt. Een andere lokale werkwijze betekent niet dat uw bestaande hulp automatisch met 16 procent wordt verminderd. Voor een wijziging die uw ondersteuning raakt, moet de gemeente de geldende regels volgen.
Deze lokale aanpak staat bovendien los van de afzonderlijke kabinetsplannen om huishoudelijke hulp vanaf 2029 anders te organiseren. Dat landelijke voorstel is op 11 november 2026 nog geen ingevoerde wet. Meer daarover leest u in onze uitleg over de Wmo.
Wat kunt u doen als u minder hulp krijgt dan u nodig heeft?
Heeft u een gesprek over huishoudelijke hulp? Bereid dan een paar herkenbare voorbeelden voor. Welke werkzaamheden gaan niet meer? Waarom niet? En wat gebeurt er als u ze toch probeert te doen?
Vraag vervolgens naar drie dingen:
- Welke taken verwacht de gemeente dat ik zelf doe? Laat concreet benoemen om welke werkzaamheden het gaat.
- Waarop is die beoordeling gebaseerd? Geef aan als een taak alleen op goede dagen lukt, pijn veroorzaakt of onveilig is.
- Welke ondersteuning blijft beschikbaar? Vraag hoe wordt geregeld dat uw woning schoon en leefbaar blijft.
U kunt gratis onafhankelijke cliëntondersteuning krijgen bij het contact met de gemeente. Vraag hiernaar bij het Wmo-loket. Bent u het niet eens met een formeel Wmo-besluit, dan kunt u doorgaans binnen zes weken na het besluit bezwaar maken. Wacht daarmee niet tot de situatie thuis verder verslechtert.
Wordt samen schoonmaken straks normaal in heel Nederland?
Dat is nog niet bekend. De ervaringen in Kerkrade trekken belangstelling, ook buiten Limburg. Andere gemeenten kunnen een vergelijkbare werkwijze onderzoeken, maar dat betekent niet dat zij die automatisch invoeren. Ook is nog niet bewezen dat dezelfde resultaten overal haalbaar zijn.
Het uitgangspunt verdient een eerlijk gesprek: zelf blijven doen wat mogelijk en prettig is, kan waardevol zijn. Tegelijkertijd moet huishoudelijke hulp beschikbaar blijven voor het werk dat iemand niet verantwoord kan uitvoeren.
Tot slot
Meehelpen met een kleine huishoudelijke taak kan prima passen bij prettig wonen en de regie houden over uw eigen huis. Maar niet iedereen heeft dezelfde mogelijkheden. Wat in de ene woning goed werkt, kan in een andere woning te zwaar of onveilig zijn.
Wordt van u verwacht dat u meer zelf gaat schoonmaken? Vraag dan vooral hoe die verwachting past bij uw gezondheid, uw dagelijks leven en het werk dat werkelijk gedaan moet worden. Een schoon en leefbaar huis blijft het doel.
