Een koekenpan die niet aanbakt, een tafelkleed waarop vlekken nauwelijks blijven zitten of bakpapier waarmee het bakken makkelijker gaat. Handige producten die in veel Nederlandse huishoudens te vinden zijn. Maar sommige van deze spullen kunnen PFAS bevatten.
Nieuw onderzoek van de Consumentenbond laat zien dat fabrikanten daar opvallend weinig duidelijkheid over geven. Van de 34 onderzochte bedrijven gaven er slechts vier een volledig antwoord op vragen over hun PFAS-beleid.
Wat zijn PFAS precies, welke spullen in uw huis kunnen deze stoffen bevatten en moet u zich daar zorgen over maken?
Consumentenbond: nauwelijks informatie bij 34 onderzochte bedrijven
Op 30 oktober 2026 maakte de Consumentenbond de uitkomsten bekend van een onderzoek naar de informatie die fabrikanten en winkels geven over PFAS.
De onderzoekers bekeken de websites van 34 bedrijven en vroegen daarnaast naar hun beleid rondom deze stoffen.
De resultaten waren opvallend:
- Op vrijwel geen van de onderzochte websites was duidelijke informatie te vinden over PFAS in afzonderlijke producten.
- Alleen HEMA bood een overzicht aan van PFAS-vrije pannen en bakproducten.
- Slechts vier bedrijven vulden de vragenlijst over hun PFAS-beleid volledig in: Auping, Bosch-Siemens, LG en Sony.
- Acht bedrijven reageerden helemaal niet op de vragenlijst.
Dat betekent niet automatisch dat alle producten van deze bedrijven PFAS bevatten. Het probleem is vooral dat consumenten moeilijk kunnen achterhalen welke producten deze stoffen wel of niet bevatten.
Wat zijn PFAS eigenlijk?
PFAS is een verzamelnaam voor duizenden chemische stoffen. Ze worden onder andere gebruikt om producten water-, vet- en vuilafstotend te maken.
Dat is handig bij bijvoorbeeld een regenjas, maar ook bij een pan waarin voedsel niet snel blijft plakken.
Het nadeel is dat veel PFAS nauwelijks afbreken. Wanneer ze in het milieu terechtkomen, kunnen ze daar zeer lang aanwezig blijven. Sommige PFAS kunnen zich via voedsel, drinkwater en andere bronnen ophopen in het lichaam.
Van bepaalde PFAS is bekend dat een te hoge blootstelling schadelijk kan zijn voor de gezondheid.
Dat betekent niet dat ieder product waarin PFAS verwerkt zijn direct gevaarlijk is om te gebruiken. De manier waarop de stoffen in een product zitten en hoe u dat product gebruikt, maken veel verschil.
In welke vijf alledaagse producten kunnen PFAS zitten?
Niet ieder product uit onderstaande categorieën bevat PFAS. Maar het zijn wel producten waarbij het verstandig is om op de samenstelling te letten.
Product | Waar kunt u op letten? |
|---|---|
1. Koekenpannen | Sommige antiaanbaklagen bevatten PTFE, een stof uit de PFAS-groep. |
2. Bakpapier | Bepaalde soorten kunnen PFAS bevatten om vet en vocht af te weren. |
3. Tafelkleden | Vuil- en waterafstotende behandelingen kunnen PFAS bevatten. |
4. Regenkleding | Waterdichte coatings kunnen met PFAS zijn gemaakt. |
5. Cosmetica en verzorgingsproducten | Sommige producten bevatten PFAS om specifieke eigenschappen te krijgen. |
Ook in andere artikelen, zoals impregneersprays, sporttape en bepaalde meubelstoffen, kunnen deze stoffen voorkomen.
1. Uw oude koekenpan hoeft niet meteen weg
Een pan met een teflon-antiaanbaklaag bevat doorgaans PTFE. Dat behoort tot de PFAS-groep.
Toch hoeft u een goed werkende pan niet zomaar weg te gooien.
Bij normaal gebruik volgens de gebruiksaanwijzing zijn pannen met een PTFE-antiaanbaklaag veilig te gebruiken. Zorg dat u de pan niet oververhit en vervang hem wanneer de antiaanbaklaag beschadigd is.
Is uw pan aan vervanging toe? Dan kunt u bijvoorbeeld kiezen voor een roestvrijstalen of gietijzeren pan zonder PFAS-antiaanbaklaag.
Voorbeeld voor als uw koekenpan aan vervanging toe is: de WMF Profi koekenpan van 28 cm is gemaakt van roestvrij staal en heeft geen antiaanbaklaag. Een RVS-pan werkt anders dan een pan met antiaanbaklaag: goed voorverwarmen en voldoende vet gebruiken helpt tegen aanbakken.
De onderstaande productkaarten bevatten affiliate-links. Als u via zo'n link iets bestelt, kan LangerThuisinHuis.nl een vergoeding ontvangen. U betaalt niets extra.
2. Ook bakpapier verdient aandacht
Bakpapier is handig bij het bereiden van koekjes, ovenschotels of gebak. Sommige soorten zijn behandeld om te voorkomen dat vet of vocht in het papier trekt.
Daarvoor kunnen PFAS zijn gebruikt.
Dat geldt niet voor al het bakpapier. Er zijn ook varianten zonder PFAS verkrijgbaar.
Kijk bij een nieuwe aankoop daarom of de fabrikant duidelijk vermeldt dat het product PFAS-vrij is. Ontbreekt die informatie, dan kunt u dit bij de verkoper navragen.
Voorbeeld van een ander soort bakpapier: If You Care gebruikt ongebleekt papier met een siliconenlaag voor het anti-aanbakeffect. Dat is een ander materiaal dan een PTFE-coating. Volg de maximale oventemperatuur op de verpakking.
3. Een vlekwerend tafelkleed
Een tafelkleed waarop gemorste koffie of wijn nauwelijks intrekt, lijkt ideaal.
Maar sommige stoffen krijgen die eigenschappen door een chemische behandeling.
Bij nieuwe tafelkleden kunt u kiezen voor een variant zonder speciale vuilafstotende behandeling, bijvoorbeeld van katoen of linnen.
Heeft u al een tafelkleed met een dergelijke behandeling? Dat hoeft u niet meteen weg te doen.
4. Waterdichte jassen en regenkleding
PFAS worden ook gebruikt om kleding waterafstotend te maken.
Vooral bij oudere waterdichte coatings kan het moeilijk zijn te achterhalen welke stoffen zijn toegepast.
U kunt een nog goede regenjas gewoon blijven gebruiken. Bent u aan een nieuwe jas toe, kijk dan of de fabrikant vermeldt dat het materiaal zonder PFAS of PFC is geproduceerd.
5. Verzorgingsproducten en cosmetica
Bij cosmetica kunnen PFAS onderdeel zijn van de ingrediënten.
Sommige van deze stoffen zijn op een ingrediëntenlijst te herkennen aan namen die beginnen met 'perfluoro' of 'polyfluoro'.
Wie PFAS liever vermijdt, kan bij een volgende aankoop bewust kiezen voor een product zonder deze ingrediënten.
Let op: PFOA-vrij betekent niet automatisch PFAS-vrij
Dit is een belangrijk verschil dat veel consumenten niet kennen.
Op verpakkingen staat soms nadrukkelijk dat een product 'PFOA-vrij' is.
PFOA is inderdaad een PFAS-stof. Maar er bestaan nog veel andere PFAS.
Een product zonder PFOA kan dus nog steeds andere stoffen uit dezelfde groep bevatten.
Wilt u een product zonder PFAS kopen? Zoek dan naar een duidelijke vermelding 'PFAS-vrij' of 'PFC-vrij', en controleer bij twijfel de informatie van de fabrikant.
Ook de aanduiding 'PTFE-vrij' kan bij pannen nuttig zijn. Die zegt echter op zichzelf niet alles over eventuele andere PFAS.
Moet u nu uw hele keuken controleren en spullen weggooien?
Nee. Dat is niet nodig.
Bij producten waarin PFAS stevig in het materiaal zijn verwerkt, zoals een onbeschadigde pan met antiaanbaklaag, is normaal gebruik doorgaans veilig.
Het direct weggooien van nog goed functionerende spullen is daarom meestal niet verstandig.
Een praktische aanpak is om vooral bij nieuwe aankopen op PFAS te letten.
Bij producten waar PFAS gemakkelijker tijdens het gebruik vrijkomen, zoals bepaalde sprays, is het zinvoller om voor een PFAS-vrij alternatief te kiezen.
Zo kunt u bewuste keuzes maken zonder onnodige kosten.
Handig bij ovengerechten: een glazen ovenschaal zonder antiaanbakcoating maakt het gebruik van bakpapier soms overbodig. Een voorbeeld is de Pyrex Pure Glass ovenschaal van 1,5 liter. Gebruik alleen ovenbestendig glas volgens de aanwijzingen van de fabrikant.
Hoe ontdekt u of een product PFAS bevat?
Niet alle fabrikanten geven deze informatie duidelijk op de verpakking. Toch zijn er enkele dingen die u zelf kunt doen.
Bekijk eerst het etiket of de productbeschrijving. Zoek naar vermeldingen zoals PFAS-vrij, PFC-vrij, PTFE of PFOA-vrij. Let daarbij op het verschil tussen deze termen.
Controleer vervolgens de website van de fabrikant. Soms staat de samenstelling uitgebreider beschreven bij de productinformatie of veelgestelde vragen.
Vraag het na wanneer u twijfelt. Neem contact op met de verkoper en vraag expliciet of het product PFAS bevat, waaronder PTFE of andere fluorverbindingen.
Wilt u meer uitleg over chemische stoffen in consumentenproducten? Op Waarzitwatin.nl vindt u praktische informatie over onder meer pannen, schoonmaakmiddelen en andere gebruiksartikelen.
Tot slot: niet alles hoeft vervangen te worden
Het nieuwe onderzoek laat vooral zien hoe lastig het voor consumenten is om bewuste keuzes te maken wanneer fabrikanten weinig informatie geven.
PFAS komen in veel soorten producten voor, maar dat betekent niet dat al die spullen tijdens normaal gebruik gevaarlijk zijn.
Heeft u een goede koekenpan, een regenjas of een tafelkleed dat nog jaren mee kan? Dan hoeft u dat niet uit voorzorg weg te gooien.
Bij een volgende aankoop kunt u wel bewuster kijken naar de samenstelling. En als de informatie ontbreekt, mag u de fabrikant daar gerust naar vragen.
