Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO) 2025-2028: wat betekent dit voor ouderen?

Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO): wat betekent dit concreet voor u?

Vorig jaar op 15 december 2025 is het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO) door alle partijen ondertekend. Dat klinkt misschien als “politiek nieuws”, maar het gaat over iets heel praktisch: hoe u de komende jaren ondersteuning en zorg kunt krijgen, thuis of in een verpleeghuis, terwijl er steeds minder zorgmedewerkers beschikbaar zijn.

In dit artikel leggen we in gewone taal uit wat er is afgesproken, wat er voor u verandert, wat juist hetzelfde blijft en hoe dit verschilt van de vorige koers (zoals WOZO: “zelf als het kan, thuis als het kan, digitaal als het kan”). Aan het einde vindt u een duidelijke checklist.

In het kort: dit zijn de belangrijkste veranderingen

• Toegang tot de Wlz blijft hetzelfde tot en met 2028. U hoeft niet bang te zijn dat “de regels ineens veranderen” voor wie wel of niet in aanmerking komt.
• Thuis wordt nog meer het uitgangspunt. De Wlz-zorg thuis moet eenvoudiger en beter op- en af te schalen worden.
• Er komt een landelijke opnametoets voor verpleeghuiszorg. Verpleeghuiszorg blijft bedoeld voor wie het echt nodig heeft, met duidelijke afwegingen.
• Minder papierwerk, meer tijd voor zorg. Administratie moet omlaag en herindicaties in het verpleeghuis worden aangepakt.
• Meer aandacht voor mantelzorg en overbelasting. Mantelzorgers moeten beter ondersteund worden, met betere afspraken en voorzieningen.

Inhoud

1. Wat is het HLO?
2. Wat blijft hetzelfde?
3. Wat verandert er voor ouderen?
4. Wat is anders dan de vorige koers (WOZO)?
5. Wanneer gaat u dit merken?
6. Wat kunt u nu al doen?
7. Veelgestelde vragen

1) Wat is het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO)?

Het HLO is een landelijke afspraak voor de periode 2025 tot en met 2028. Het gaat vooral over de langdurige zorg voor ouderen binnen de Wet langdurige zorg (Wlz). De centrale vraag is: hoe houden we zorg en ondersteuning beschikbaar en begrijpelijk, terwijl het aantal ouderen met een zware zorgvraag toeneemt en het tekort aan zorgpersoneel groeit?

Op 10 juli 2025 werd het akkoord al bekrachtigd door een groot deel van de betrokken organisaties. In december 2025 tekenden ook partijen die eerder nog wachtten op samenhang met het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord. Daardoor is het akkoord nu “compleet” ondertekend.

2) Wat blijft hetzelfde (en dat is voor veel mensen geruststellend)

De toegang tot de Wlz verandert niet in de periode 2025 tot en met 2028. Dat betekent: de regels voor wie een Wlz-indicatie kan krijgen blijven in deze jaren gelijk. Er komt dus niet ineens een “strengere poort” waar u doorheen moet.

Wat wél verandert, is vooral hoe zorg en ondersteuning georganiseerd worden als u eenmaal zorg nodig heeft. Denk aan eenvoudiger regelen, beter op- en afschalen en heldere afwegingen rond verpleeghuiszorg.

3) Wat verandert er concreet voor ouderen?

A. “Thuis als het kan” wordt het uitgangspunt (ook in de Wlz)

Veel ouderen willen graag thuis blijven wonen, en dat gebeurt ook vaak. In het akkoord wordt benadrukt dat het uitgangspunt in de Wlz-ouderenzorg wordt: thuis als het kan.

Daarom komt er een plan om Wlz-zorg thuis eenvoudiger te maken. Het doel is dat zorg thuis makkelijker kan meegroeien als u meer hulp nodig krijgt, en ook weer kan afschalen als het beter gaat.

B. Eén nieuwe vorm voor Wlz-zorg thuis (in natura) vanaf 2028

Nu bestaan er meerdere manieren om Wlz-zorg thuis te organiseren. Dat kan ingewikkeld zijn, zeker als uw situatie verandert. In het akkoord staat dat er wordt toegewerkt naar één nieuwe leveringsvorm voor Wlz-zorg thuis in natura. Het streven is dat dit via een wetswijziging vanaf 1 januari 2028 kan ingaan.

Wat kunt u daarvan merken (als dit doorgaat)?

• Minder gedoe met verschillende “vormen” en bijbehorende regels.
• Eenvoudiger op- en afschalen van zorg als u bijvoorbeeld tijdelijk meer hulp nodig heeft na een val, opname of ziekte.
• Meer zorg op maat: ondersteuning die aanvullend is op wat u zelf kunt, wat u weer kunt aanleren en wat uw netwerk vrijwillig kan doen.

Belangrijk: in het akkoord staat ook dat hulp vanuit het sociale netwerk niet juridisch kan worden afgedwongen. Met andere woorden: familie of buren kunnen niet “verplicht” worden om zorg te leveren.

C. Een landelijke opnametoets voor verpleeghuiszorg

Een verpleeghuisplek moet beschikbaar blijven voor ouderen die het écht nodig hebben. Daarom wordt gewerkt aan een landelijk afwegingskader, ook wel opnametoets genoemd. Daarmee wordt duidelijker wanneer verpleeghuiszorg passend en noodzakelijk is.

Wat betekent dit voor u?

• De stap naar een verpleeghuis wordt duidelijker uitgelegd en beter onderbouwd: niet “zomaar”, maar op basis van heldere afwegingen.
• Niet alleen medische klachten tellen mee, maar ook andere factoren, zoals veiligheid thuis en de draagkracht van mantelzorgers.
• Het uitgangspunt blijft: zo lang mogelijk thuis als dat verantwoord is, maar verblijf als het nodig is.

D. Minder administratie en minder herindicatie-gedoe

Zorgmedewerkers zijn veel tijd kwijt aan administratie. In het akkoord staat een duidelijke ambitie: de administratietijd moet dalen naar maximaal 20% in 2030. Minder administratie betekent in de praktijk: meer tijd voor zorg en aandacht.

Ook het proces rond herindicaties in het verpleeghuis wordt aangepakt. Op jaarbasis zijn er ongeveer 17.000 herindicaties en gemiddeld kost één herindicatie ongeveer 4,2 uur tijd. Dat is tijd die niet naar directe zorg gaat. Het akkoord wil dat het herindicatieproces veel meer steunt op actuele zorginformatie en het professioneel oordeel, met minder papierwerk en minder wachttijd.

Dit kan u en uw familie helpen, omdat er minder “formulierenstress” en minder vertraging ontstaat bij veranderingen in de zorg.

E. Meer steun voor mantelzorgers (en beter voorkomen van overbelasting)

Veel zorg komt (deels) op de schouders van partners, kinderen en naasten. In het akkoord staat dat mantelzorgers beter ondersteund moeten worden en dat overbelasting eerder gesignaleerd en besproken moet worden.

Wat merkt u daarvan als oudere?

• Meer aandacht voor de vraag: “Lukt dit nog thuis, ook voor uw partner of familie?”
• Vaker gesprek over grenzen en wat nog haalbaar is.
• Meer nadruk op hulp die mantelzorgers ontlast, zoals tijdelijke opvang, logeerzorg of respijtvoorzieningen (dit verschilt per regio, maar wordt nadrukkelijk een verbeterpunt).

4) Wat is anders dan de vorige koers (WOZO en eerdere aanpak)?

De afgelopen jaren was WOZO de bekende richting: zelf als het kan, thuis als het kan, digitaal als het kan. Het HLO sluit daarbij aan, maar maakt een paar zaken concreter en “harder” in afspraken en tijdpaden.

Verschil 1: van algemene richting naar concrete afspraken in de Wlz

WOZO zette de beweging neer. Het HLO beschrijft hoe die beweging in de langdurige zorg (Wlz) verder wordt uitgewerkt, bijvoorbeeld met vereenvoudiging van Wlz-zorg thuis en de opnametoets voor verpleeghuiszorg.

Verschil 2: duidelijke focus op eenvoudiger regelen (minder vormen, minder papier)

Het akkoord legt nadruk op minder administratietijd en minder complexe routes. Denk aan vereenvoudiging van leveringsvormen voor Wlz-zorg thuis en het aanpakken van herindicaties.

Verschil 3: verpleeghuiszorg wordt duidelijker afgebakend

Met de landelijke opnametoets wordt beter vastgelegd wanneer verpleeghuiszorg passend is. Dat is bedoeld om de meest kwetsbare ouderen toegang te blijven geven en om het stelsel beter uitlegbaar te maken.

Verschil 4: alle partijen hebben nu ondertekend

In juli 2025 tekende al een groot deel. In december 2025 is het akkoord door alle partijen ondertekend, in samenhang met aanvullende afspraken. Dat maakt de gezamenlijke uitvoering sterker en duidelijker.

5) Wanneer gaat u dit merken?

Niet alles verandert meteen. In het akkoord staat dat als afspraken leiden tot wetswijzigingen, de vroegste inwerkingtreding 1 januari 2028 is. Toch kunnen sommige dingen al eerder merkbaar worden, bijvoorbeeld via inkoopbeleid en pilots.

• 2026: uitwerking en voorbereiding, verbeteringen in praktijk, afspraken over kwaliteit en samenwerking rond zorg thuis.
• 2027: zorginkoopbeleid beweegt al richting “thuis als het kan”, met de lijn dat bepaalde vormen van zorg thuis in principe voorliggend worden ingezet.
• Vanaf 2028 (streefdatum): mogelijke wetswijzigingen zoals één nieuwe leveringsvorm voor Wlz-zorg thuis en de opnametoets voor verpleeghuiszorg.

6) Wat kunt u nu al doen? (praktisch en rustig)

U hoeft niet alles zelf uit te zoeken. Maar een paar kleine stappen kunnen veel rust geven, zeker als u later ineens extra hulp nodig heeft.

• Maak een “later-mapje”. Noteer uw medicatielijst, huisarts, contactpersoon, belangrijke telefoonnummers en (als u dat wilt) uw wensen rond zorg.
• Doe een woningcheck. Kijk naar trap, badkamer, drempels, losse kleedjes, goede verlichting en antislip. Kleine aanpassingen helpen vaak direct.
• Bespreek mantelzorg op tijd. Wie kan wat doen, en waar ligt de grens? Het helpt om dit te bespreken voordat het dringend wordt.
• Vraag bij zorg of gemeente: “Wat is er in mijn wijk?” Denk aan wijkteam, welzijnsactiviteiten, maaltijdservice, vervoer, valpreventie of dagbesteding.
• Als u al Wlz-zorg thuis ontvangt: vraag hoe uw zorg kan op- en afschalen als uw situatie verandert, en welke afspraken er zijn over bereikbaarheid en afstemming.

Tip: op LangerThuisinHuis.nl kunt u dit soort keuzes stap voor stap bekijken. Zoals: woningaanpassingen, mantelzorg of valpreventie.

7) Veelgestelde vragen

Wordt het straks moeilijker om Wlz-zorg te krijgen?

Nee, in de periode 2025 tot en met 2028 blijft de toegang tot Wlz-zorg hetzelfde. Wel verandert er in de organisatie van zorg, vooral met meer nadruk op passende zorg thuis en eenvoudiger regelwerk.

Moet ik straks verplicht op familie terugvallen?

Nee. In het akkoord staat dat de bijdrage vanuit het sociale netwerk niet juridisch kan worden afgedwongen. Wel wordt er vaker gekeken wat nog haalbaar is met ondersteuning, hulpmiddelen en vrijwillige hulp.

Kom ik straks nog wel in een verpleeghuis als het echt niet meer gaat?

Dat is juist de bedoeling: verpleeghuiszorg moet beschikbaar blijven voor mensen die het echt nodig hebben. Daarom komt er een landelijke opnametoets die duidelijker vastlegt wanneer verblijf passend en noodzakelijk is.

Wanneer gaat die nieuwe “vorm” van Wlz-zorg thuis in?

Daar wordt naartoe gewerkt via een wetswijziging. De streefdatum die genoemd wordt is 1 januari 2028. Voor die tijd kunnen er al stappen gezet worden via pilots en afspraken in de inkoop.

Bronnen hoofdlijnenakkoord ouderenzorg 

• • Rijksoverheid (15 december 2025) Ouderenzorgakkoord door alle partijen ondertekend
  • Rijksoverheid (11 juli 2025) Publicatie Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg
  • Open Overheid PDF Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (Samen voor kwaliteit van bestaan)
  • Rijksoverheid (10 juli 2025) Ouderenzorgakkoord ondertekend