Box 3 in beweging: wat kunt u merken als u spaargeld of beleggingen heeft

Box 3 is de belasting op vermogen, zoals spaargeld en beleggingen (en soms ook andere bezittingen). Er is veel discussie, omdat mensen het niet eerlijk vinden als je belasting betaalt over opbrengst die je niet echt hebt gehad, of over winst die alleen “op papier” bestaat.

Voor ouderen is dit extra belangrijk. Spaargeld en beleggingen zijn vaak bedoeld als buffer voor later, bijvoorbeeld voor hulp in huis, aanpassingen in de woning of extra zorg.

  

1) Hoe werkt box 3 nu

Nu rekent de Belastingdienst meestal met vaste rekenpercentages. Dat heet fictief rendement. U betaalt dan belasting op basis van die rekenpercentages, niet altijd op basis van wat u echt heeft verdiend.

  

Heel simpel gezegd:

• U kijkt naar uw vermogen op 1 januari.

• Een deel is vrij (heffingsvrij vermogen).

• Over wat overblijft rekent de Belastingdienst met percentages voor spaargeld en voor beleggingen.

• Daarna betaalt u belasting.

 

2) Wat wil de overheid veranderen (plan voor 2028)

De overheid wil een nieuw systeem voor box 3 dat meer uitgaat van het werkelijke rendement. Als het plan doorgaat, is de beoogde startdatum 1 januari 2028.

In dat plan is het tarief in box 3:

• 36% belasting over het rendement (na een vrij bedrag)

 

En er is een vrij bedrag per persoon:

• heffingsvrij resultaat van € 1.800 per jaar

 

3) Het belangrijkste verschil voor veel mensen: belasting over “papieren winst”

 

Bij het plan voor 2028 kan het gebeuren dat u belasting betaalt over waardestijging van beleggingen, ook als u niets verkoopt. Dat is wat mensen bedoelen met “papieren winst”.

Heel simpel uitgelegd:

  

• Jaar 1: uw beleggingen worden meer waard. U verkoopt niets, maar u kunt toch belasting moeten betalen.

• Jaar 2: uw beleggingen dalen weer. Dan voelt het alsof u belasting heeft betaald over geld dat later weer weg is.

 

Belangrijk om te weten:

• In het voorstel kunt u verlies meestal gebruiken om later minder box 3-belasting te betalen.

• Maar u krijgt het meestal niet meteen terug van het jaar ervoor.

• Er is ook een drempel: kleine verliezen tot € 500 tellen in het voorstel niet mee.

 

4) Waarom dit voor ouderen extra merkbaar kan zijn

Voor ouderen gaat het vaak om rust en zekerheid. Box 3 kan invloed hebben op:

  

• hoeveel geld u netto overhoudt

• hoe lang uw buffer meegaat

• of u belasting moet betalen terwijl u het geld niet op uw rekening heeft staan

 

Soms betekent dat: u moet spaargeld aanspreken of een deel van beleggingen verkopen om de belasting te kunnen betalen.

  

5) Praktische tips (simpel)

• Bewaar elk jaar de jaaroverzichten van bank en beleggingen.

• Kijk goed naar uw voorlopige aanslag (als u die krijgt).

• Vraag hulp als het ingewikkeld wordt, bijvoorbeeld aan een adviseur of aan kinderen/mantelzorger die u helpen met administratie.

  

2 simpele rekenvoorbeelden (nu versus plan 2028)

Let op: dit zijn voorbeelden om het verschil uit te leggen. Het echte bedrag hangt af van uw situatie en van de definitieve wet.

 

Voorbeeld 1: vooral spaargeld

 

Situatie: alleenstaande met € 150.000 spaargeld.

  

Nu (2026, rekenmethode)
In dit voorbeeld komt dat grofweg uit op: ongeveer € 400 tot € 450 box 3-belasting per jaar (afgerond).

  

Plan 2028 (werkelijk rendement, met 36% en vrij bedrag)
Stel: u krijgt 2% rente, dus ongeveer € 3.000 rente in een jaar.

• Vrij bedrag: € 1.800

• Belastbaar rendement: € 3.000 min € 1.800 = € 1.200

• Belasting: 36% van € 1.200 = ongeveer € 430

Kort idee: bij spaargeld kan het verschil klein zijn, maar het hangt af van de rente.

  

Voorbeeld 2: beleggingen met stijging op papier

 

Situatie: alleenstaande met € 200.000 beleggingen.

  

Nu (2026, rekenmethode)
In dit voorbeeld komt dat grofweg uit op: ongeveer € 3.000 box 3-belasting per jaar (afgerond).

  

Plan 2028 (werkelijk rendement, met 36% en vrij bedrag)
Stel in 1 jaar:

• € 2.000 dividend (geld op uw rekening)

• € 8.000 waardestijging (op papier)
  Totaal rendement: € 10.000

Rekenstap (simpel):

• Vrij bedrag: € 1.800

• Belastbaar rendement: € 10.000 min € 1.800 = € 8.200

• Belasting: 36% van € 8.200 = ongeveer € 2.950 (afgerond: ongeveer € 3.000)

Wat u hier vooral ziet: u kunt belasting betalen over waardestijging, ook als u niets verkoopt.

  

Negatief scenario (waar mensen zich zorgen over maken)

 

Jaar 1

• Uw beleggingen stijgen € 10.000 (op papier)

• U verkoopt niets

• U betaalt toch belasting (in dit voorbeeld ongeveer € 3.000)

Jaar 2

• Uw beleggingen dalen € 10.000

 

Dan voelt het alsof u belasting heeft betaald over geld dat later weer weg is. In het voorstel kunt u dat verlies meestal gebruiken om later minder belasting te betalen, maar u krijgt het meestal niet meteen terug van het jaar ervoor.

  
FAQ over box 3 (spaargeld en beleggingen)
  

1) Wanneer betaal ik box 3-belasting

Als uw totale vermogen boven de vrijstelling uitkomt (heffingsvrij vermogen).
  

2) Verandert box 3 al direct

De regels zijn de afgelopen jaren vaker aangepast. Het plan waar veel over wordt gesproken is vooral het mogelijke nieuwe systeem vanaf 2028.

  

3) Wat betekent “36%” in het plan

Dat is het voorgestelde tarief in box 3 over het rendement, na een vrij bedrag.

  

4) Kan ik belasting betalen zonder iets te verkopen

Ja, dat kan in het plan gebeuren. Als uw beleggingen op papier meer waard worden, kunt u toch belasting moeten betalen.

  

5) Wat als mijn beleggingen later dalen

Dan kan het voelen alsof u belasting heeft betaald over geld dat u later niet meer heeft. In het voorstel kunt u verlies meestal gebruiken om later minder belasting te betalen, maar dat gebeurt meestal niet meteen.

  

6) Gaat dit zeker in 2028 in

Nee. Het is een voorstel. Pas als de wet helemaal is goedgekeurd en ingevoerd, is het definitief. De politiek kan het voorstel nog aanpassen.

  
Slotwoord

Box 3 kan de komende jaren veranderen. Het plan voor 2028 is nog niet definitief. Dat betekent: de regels kunnen nog worden aangepast, en de startdatum kan schuiven.

Heeft u spaargeld of beleggingen als belangrijke buffer om prettig en veilig thuis te blijven wonen, dan is het verstandig om dit onderwerp te blijven volgen. Twijfelt u wat dit voor u betekent, vraag dan hulp bij iemand die u vertrouwt of bij een financieel adviseur.

  

Disclaimer: dit artikel is algemene informatie en geen persoonlijk belastingadvies. Regels kunnen veranderen en de gevolgen verschillen per situatie.

   
Bronnen 

https://www.eerstekamer.nl/wetsvoorstel/36748_wet_werkelijk_rendement_box
https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/wetsvoorstellen/detail?cfg=wetsvoorsteldetails&qry=wetsvoorstel%3A36748
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/inkomstenbelasting/plannen-werkelijk-rendement-box-3