Meer lezen in de winter: e-reader of tablet, wat leest eigenlijk prettiger?

Buiten is het vroeg donker, de regen tikt tegen het raam en u heeft eindelijk tijd voor dat boek dat al weken op u ligt te wachten.

Alleen ligt dat boek misschien helemaal niet meer op tafel.

Steeds meer boeken worden digitaal gelezen. Dat heeft aantrekkelijke voordelen. U hoeft geen zwaar boek vast te houden, neemt tientallen titels tegelijk mee en kunt de letters met een paar tikken groter maken.

Maar waarop leest u zo'n boek het prettigst?

Een tablet lijkt aantrekkelijk omdat er misschien al één in huis ligt. Een e-reader is juist speciaal gemaakt voor boeken. Vooral wanneer u 's avonds een uur of langer leest, merkt u het verschil tussen beide apparaten.

Leest u voornamelijk romans, thrillers en andere boeken met veel doorlopende tekst? Dan is een e-reader meestal de prettigste keuze. Wilt u naast boeken ook kranten, tijdschriften, websites, foto's, video's en apps gebruiken? Dan is een tablet veel veelzijdiger.

Toch is er geen winnaar voor iedereen. Uw ogen, de gewenste lettergrootte, het gewicht van het apparaat én de manier waarop u bibliotheekboeken leent kunnen de keuze veranderen.

E-reader of tablet: het verschil in één oogopslag

Waarom voelt een e-reader meer als een echt boek?

Het belangrijkste verschil zit in het scherm.

De meeste e-readers gebruiken zogenoemde elektronische inkt, meestal aangeduid als e-ink. Het scherm is gemaakt om gedrukte tekst op papier zo goed mogelijk na te bootsen.

Een gewone tablet gebruikt een verlicht lcd- of oledscherm. Dat type scherm is uitstekend voor foto's, websites, films en kleurrijke toepassingen, maar ziet er heel anders uit dan elektronisch papier.

Op een goede e-reader oogt zwarte tekst daardoor rustig en scherp.

Het verschil valt vooral op wanneer u dicht bij een raam of buiten leest. Een glazen tabletscherm kan behoorlijk spiegelen, terwijl een mat e-inkscherm in fel omgevingslicht vaak juist heel duidelijk blijft.

Is een e-reader werkelijk beter voor uw ogen?

Hier wordt vaak te gemakkelijk ja op gezegd.

E-readers worden regelmatig aangeprezen met de boodschap dat e-ink automatisch beter voor uw ogen is dan een tablet. Zo simpel ligt het niet.

Onderzoeken waarin e-ink en lcd-schermen met elkaar werden vergeleken geven geen volledig eenduidig antwoord. Schermkwaliteit, helderheid, contrast, lettergrootte en de omstandigheden waarin u leest spelen allemaal een rol.

Wat wel duidelijk is: langdurig dichtbij kijken kan vermoeiend zijn, ongeacht of u naar papier, een e-reader of een tablet kijkt.

Bij digitaal schermgebruik knipperen we bovendien vaak minder. Daardoor kunnen ogen tijdelijk droog, branderig of vermoeid aanvoelen.

De keuze voor een e-reader hoeft dus niet gebaseerd te zijn op angst dat een tablet uw ogen beschadigt.

Blauw licht van een tablet beschadigt uw ogen niet zomaar

Ook hierover bestaan hardnekkige verhalen.

Er is geen goed bewijs dat de hoeveelheid blauw licht van een normaal tablet- of telefoonscherm schade veroorzaakt aan het menselijke netvlies.

Dat betekent niet dat een fel tabletscherm 's avonds altijd prettig is.

Het kan vermoeiend aanvoelen en veel helder licht in de avond kan invloed hebben op uw slaapritme. U kunt daarom de helderheid verlagen en eventueel een warmere nachtstand gebruiken.

Maar u hoeft niet voor een e-reader te kiezen omdat een tablet anders uw ogen zou beschadigen.

Na uw 60e wordt goede verlichting steeds belangrijker

Onze ogen veranderen met de jaren.

De ooglens wordt minder flexibel, waardoor dichtbij scherpstellen lastiger wordt. Ook wordt de pupil kleiner en reageert deze minder snel op veranderingen in licht.

Hierdoor heeft u op latere leeftijd vaak meer licht nodig om dezelfde tekst comfortabel te lezen.

Dat verklaart waarom een boek dat 's middags prima leesbaar is, tijdens een donkere winteravond ineens inspannender kan voelen.

Zowel een verlichte e-reader als een tablet kan dan prettig zijn.

Toch is het verstandig om niet alleen het scherm te laten branden.

Lees liever niet met één fel scherm in een donkere kamer

Zit u 's avonds in een donkere woonkamer met alleen een helder tabletscherm voor uw gezicht, dan is het verschil tussen het scherm en uw omgeving erg groot.

Een rustige lamp bij uw leesplek is vaak prettiger.

Zorg dat de lamp:

• voldoende licht geeft;
• niet rechtstreeks in uw ogen schijnt;
• geen hinderlijke weerspiegeling veroorzaakt;
• ook de directe omgeving een beetje verlicht.

U hoeft daarvoor geen fel verlichte kamer te creëren. Een goede leeslamp naast uw fauteuil kan al veel verschil maken.

Grotere letters zijn soms belangrijker dan het type scherm

Dit is een van de grootste voordelen van digitaal lezen.

In een gedrukt boek staat de lettergrootte vast.

Op een e-reader of tablet kunt u de letters vaak binnen enkele seconden vergroten.

Dat kan veel meer leescomfort opleveren dan het verschil tussen twee technisch verschillende schermen.

Bij veel e-readers kunt u daarnaast aanpassen:

• welk lettertype u gebruikt;
• hoe groot de regelafstand is;
• hoe breed de marges zijn;
• hoe helder de verlichting staat;
• hoe warm of koel de schermverlichting oogt.

Een goede lees-app op een tablet biedt vaak vergelijkbare instellingen.

Welke lettergrootte is het beste?

Daar bestaat geen ideale maat voor.

Maak de letters zo groot dat u ontspannen kunt lezen zonder steeds dichter naar het scherm toe te bewegen.

Een praktische test is om tien minuten achter elkaar te lezen.

Merkt u dat u daarna:

• met uw ogen knijpt;
• het apparaat dichterbij haalt;
• regels opnieuw moet zoeken;
• hoofdpijn krijgt;
• vermoeide ogen ervaart?

Vergroot de tekst dan eens één of twee stappen.

Soms helpt dat meer dan een duurder apparaat.

Een e-reader is vooral sterk als u echt veel boeken leest

Leest u regelmatig romans, thrillers, biografieën of andere boeken met veel doorlopende tekst? Dan beginnen de voordelen van een e-reader behoorlijk op te tellen.

Een e-reader is vooral interessant wanneer u:

• vaak langer dan een half uur leest;
• zo min mogelijk afleiding wilt;
• een licht apparaat prettig vindt;
• graag bij een raam of buiten leest;
• veel boeken wilt meenemen;
• niet iedere paar dagen wilt opladen;
• de letters eenvoudig groter wilt maken.

Het prettige van een apparaat dat vrijwel uitsluitend voor lezen is gemaakt, zit voor een deel juist in alles wat het niet kan.

Geen binnenkomende WhatsApp-berichten. Geen nieuwsmelding. Geen e-mail die om aandacht vraagt.

U slaat de bladzijde om en leest verder.

Twee voorbeelden van compacte e-readers

Wilt u eerst een beeld krijgen van wat een moderne e-reader ongeveer biedt, dan zijn onderstaande modellen voorbeelden van compacte 6-inch e-readers. Zie ze vooral als illustratie van het type apparaat. Welke e-reader voor u het prettigst is, hangt onder meer af van bediening, bibliotheekgebruik en persoonlijke voorkeur.

Kobo Clara BW

De Kobo Clara BW is een compacte zwart-wit e-reader met 16 GB opslag en een 6-inch e-inkscherm. Dit type apparaat is vooral bedoeld voor mensen die voornamelijk gewone boeken willen lezen en zo min mogelijk andere functies nodig hebben.

PocketBook Verse Pro

De PocketBook Verse Pro is eveneens compact en heeft 16 GB opslag. Een praktisch verschil is dat dit model naast het touchscreen ook fysieke bladerknoppen heeft. Dat kan prettig zijn wanneer u tijdens het lezen liever op een knop drukt dan steeds over het scherm veegt.

Heeft u al een goede e-reader? Dan is er uiteraard geen reden om alleen vanwege nieuwere modellen over te stappen. Voor leescomfort zijn een prettige lettergrootte en goede verlichting vaak belangrijker dan het nieuwste apparaat.

Het gebrek aan afleiding is misschien belangrijker dan u denkt

Op een tablet ligt afleiding voortdurend binnen handbereik.

U leest een paar pagina's en denkt: hoe laat gaat het morgen eigenlijk regenen?

Even kijken.

Vervolgens verschijnt er een nieuwsmelding. U controleert uw e-mail en voor u het weet bent u twintig minuten verder.

Een e-reader is in vergelijking daarmee bijna saai.

Voor geconcentreerd lezen is dat juist een voordeel.

Een tablet wint zodra u meer wilt dan alleen boeken lezen

Misschien leest u 's morgens de krant, bekijkt u na de lunch een tijdschrift en leest u 's avonds een roman.

Dan wordt een tablet ineens veel aantrekkelijker.

Op één apparaat kunt u:

• e-books lezen;
• digitale kranten bekijken;
• tijdschriften lezen;
• websites bezoeken;
• foto's bekijken;
• videobellen;
• e-mailen;
• luisterboeken beluisteren;
• puzzelen en spelletjes doen.

Vooral tijdschriften, receptenboeken, reisboeken en andere uitgaven met veel foto's komen op een kleurenscherm beter tot hun recht.

Wilt u weten waar u bij een tablet op kunt letten als eenvoudige bediening en leesbaarheid belangrijk zijn? Bekijk dan onze vergelijking van tablets voor senioren.

Twee voorbeelden van tablets waarmee u prettig kunt lezen

Ook hier geldt: u heeft geen speciale 'leestablet' nodig. Een normale tablet met een voldoende groot scherm kan prima geschikt zijn voor e-books, kranten, tijdschriften en de online Bibliotheek.

Samsung Galaxy Tab A9 Plus 128GB

De Samsung Galaxy Tab A9 Plus heeft een 11-inch scherm en is daarmee aanzienlijk groter dan een compacte e-reader. Dat grotere oppervlak kan prettig zijn voor nieuws, tijdschriften, websites en documenten waarbij de volledige pagina belangrijk is.

Lenovo Tab M11 128GB

De Lenovo Tab M11 heeft eveneens een 11-inch scherm. Deze uitvoering wordt geleverd met een pen, wat interessant kan zijn als u naast lezen ook graag aantekeningen maakt of het apparaat voor andere dagelijkse toepassingen gebruikt.

Heeft u al een geschikte tablet in huis? Probeer die dan eerst serieus als leesapparaat voordat u iets nieuws aanschaft. Voor veel mensen blijkt dat al voldoende.

Heeft u al een tablet? Koop dan niet meteen een e-reader

Installeer eerst een lees-app op uw bestaande tablet en probeer daar een week lang iedere avond twintig tot dertig minuten op te lezen.

Pas vooraf een paar instellingen aan:

• maak de letters groter;
• zet de schermhelderheid niet hoger dan nodig;
• gebruik 's avonds eventueel een warmere schermkleur;
• zet onnodige meldingen uit;
• kies een rustige achtergrond;
• houd het apparaat op een comfortabele afstand.

Bevalt dat prima?

Dan heeft u waarschijnlijk helemaal geen extra apparaat nodig.

Merkt u juist dat het scherm u na verloop van tijd tegenstaat, dat u steeds wordt afgeleid of dat de tablet zwaar aanvoelt? Dan wordt een e-reader interessanter.

Voor leden van de bibliotheek is er een belangrijk praktisch verschil

Wie regelmatig boeken leent via de online Bibliotheek moet hier vóór aanschaf even bij stilstaan.

E-books van de online Bibliotheek zijn op zowel tablets als veel e-readers te lezen, maar de manier waarop verschilt.

Lezen op een tablet

Op een geschikte iPad of Android-tablet kunt u de app van de online Bibliotheek gebruiken.

Daarmee kunt u boeken zoeken, lenen, downloaden en vervolgens direct lezen.

Voor mensen die zo weinig mogelijk technische stappen willen uitvoeren is dat vaak de eenvoudigste route.

Lezen op een gewone e-reader

Bij veel e-readers zijn meer handelingen nodig.

De online Bibliotheek gebruikt beveiliging waarmee wordt geregeld dat een geleend boek na de uitleentermijn niet onbeperkt beschikbaar blijft.

Voor het overzetten naar veel e-readers heeft u daarom een Windows-computer of Mac en het programma Adobe Digital Editions nodig.

De online Bibliotheek geeft zelf aan dat dit op dit moment nog noodzakelijk is bij de meeste geschikte e-readers. Er bestaan enkele uitzonderingen en alternatieve routes, afhankelijk van het apparaat.

Leent u vrijwel al uw boeken bij de online Bibliotheek en wilt u vooral zo weinig mogelijk technisch gedoe? Dan heeft een tablet een duidelijk praktisch voordeel.

Let op met oude handleidingen voor bibliotheekboeken

Zoekt u online naar uitleg over Adobe Digital Editions, dan kunt u verouderde handleidingen tegenkomen.

De manier waarop gebruikers voor de bibliotheekomgeving worden geautoriseerd is in 2026 gewijzigd. Het vroegere Adobe ID wordt bij deze werkwijze vervangen door een ByteBooks-account.

Gebruik daarom altijd de actuele instructies van de online Bibliotheek zelf.

Heeft u voor het overzetten van boeken ook een nieuwe computer nodig, dan vindt u in onze keuzehulp voor laptops uitleg over onder andere schermgrootte, bediening en leesbaarheid.

Kunnen de letters op een e-reader echt veel groter?

Ja. Dat is een van de sterkste eigenschappen van digitaal lezen.

Bij een normaal e-book bestaat de tekst uit digitale letters. Vergroot u het lettertype, dan verdeelt het apparaat de tekst automatisch opnieuw over de pagina.

U hoeft dus niet in te zoomen en vervolgens van links naar rechts over een pagina te schuiven.

Dit werkt het prettigst bij bestanden zoals EPUB.

Bij PDF-documenten ligt dat anders.

Leest u veel PDF's? Dan wint een tablet vaak

Een PDF heeft meestal een vaste pagina-indeling.

Denk aan:

• handleidingen;
• nieuwsbrieven;
• folders;
• reisdocumenten;
• rapporten;
• tijdschriften;
• documenten met tabellen.

Een complete A4-pagina op een 6-inch e-reader wordt behoorlijk klein.

Op een 10- of 11-inch tablet heeft u veel meer ruimte. Bovendien kunt u gemakkelijk inzoomen en scrollen.

Voor gewone romans is een klein e-inkscherm vaak ideaal. Voor documenten met een vaste opmaak is groter meestal prettiger.

Wat is prettiger als u minder goed ziet?

Dat hangt af van uw zicht en de klachten die u ervaart.

Heeft u vooral moeite met kleine letters? Dan kunnen zowel een tablet als een e-reader een enorme verbetering zijn ten opzichte van een gedrukt boek.

Heeft u veel last van schittering? Dan kan een mat e-inkscherm prettiger aanvoelen.

Heeft u juist behoefte aan sterke vergroting, een zeer groot scherm, voorleesfuncties of andere toegankelijkheidsinstellingen? Dan kan een tablet meer mogelijkheden bieden.

Let vooral op:

• een lettergrootte die u moeiteloos kunt lezen;
• voldoende contrast;
• goede verlichting;
• een comfortabele kijkafstand;
• zo min mogelijk hinderlijke reflectie.

Is witte tekst op een zwarte achtergrond beter?

Niet automatisch.

Sommige mensen vinden een donkere achtergrond 's avonds rustiger omdat het totale scherm minder fel oogt.

Anderen lezen juist duidelijker met donkere letters op een lichte achtergrond.

Probeer beide instellingen eens gedurende een kwartier.

Kies niet wat er moderner uitziet, maar wat voor u het prettigst leest.

Neem tijdens een goed boek ook af en toe pauze

Bij een spannende thriller is dit waarschijnlijk het moeilijkste advies.

Kijk af en toe even op.

Kijk bijvoorbeeld door het raam of naar iets verderop in de kamer. Knipper een paar keer bewust en sta zo nu en dan even uit uw stoel.

Want een e-reader mag veel lichter zijn dan een dik boek, twee uur in dezelfde fauteuil zitten blijft twee uur zitten.

Lees daarom ook onze tips over meer bewegen op winterdagen waarop u veel binnen zit.

Wat is prettiger om lang vast te houden?

Dit wordt bij technische vergelijkingen vaak onderschat.

Wanneer u iedere avond een uur leest, houdt u een apparaat behoorlijk lang vast.

Compacte e-readers zijn meestal aanzienlijk kleiner en lichter dan 11-inch tablets.

Dat kan prettig zijn wanneer uw handen of polsen snel vermoeid raken.

Kijk daarbij niet alleen naar het gewicht op de verpakking.

Een dikke beschermhoes kan een relatief licht apparaat alsnog zwaar maken.

Probeer indien mogelijk:

• het apparaat met één hand vast te houden;
• een aantal pagina's om te slaan;
• te voelen of de rand prettig in uw hand ligt;
• te bekijken hoe gemakkelijk u het apparaat kunt neerzetten.

Voor een tablet kan een eenvoudige standaard of hoes waarmee het scherm rechtop staat het leescomfort flink verbeteren.

Zijn fysieke bladerknoppen handig?

Dat kan zeker.

De meeste apparaten laten u pagina's omslaan door het scherm aan te raken of erover te vegen.

Sommige e-readers hebben daarnaast echte knoppen.

Dat kan prettig zijn wanneer nauwkeurig tikken op een touchscreen lastiger wordt of wanneer u graag met één hand leest.

Het is geen noodzakelijke functie, maar wel iets dat het proberen waard is.

Zwart-wit of een e-reader met kleur?

Ook e-readers zijn inmiddels niet allemaal meer zwart-wit.

Er bestaan modellen met elektronisch papier in kleur.

Voor een gewone roman heeft dat nauwelijks meerwaarde. Zwarte letters blijven zwarte letters.

Kleur wordt interessanter voor:

• stripboeken;
• illustraties;
• reisboeken;
• studieboeken;
• markeringen;
• boeken waarbij afbeeldingen belangrijk zijn.

Verwacht niet automatisch dezelfde heldere kleuren als op een tablet. Voor foto's en kleurrijke tijdschriften heeft een normaal tabletscherm nog steeds een duidelijk voordeel.

E-reader of tablet op vakantie?

Hier heeft een e-reader voor fanatieke boekenlezers een groot voordeel.

U kunt tientallen boeken meenemen zonder extra stapels in de koffer. De accu gaat doorgaans aanzienlijk langer mee dan die van een tablet en het scherm blijft buiten vaak uitstekend leesbaar.

Wilt u op vakantie ook nieuws lezen, foto's bekijken, restaurants opzoeken, navigeren en videobellen?

Dan heeft een tablet weer het voordeel dat u maar één apparaat nodig heeft.

En luisterboeken?

Op een tablet is luisteren eenvoudig. U installeert een luisterboek-app en gebruikt de ingebouwde luidspreker, een hoofdtelefoon of bluetooth-apparaat.

Sommige moderne e-readers ondersteunen eveneens luisterboeken via bluetooth.

Dat verschilt per merk, model en aanbieder.

Controleer deze mogelijkheid dus vooraf wanneer u lezen en luisteren regelmatig wilt afwisselen.

Wat als lezen steeds moeilijker wordt?

Grotere letters kunnen veel oplossen, maar niet alles.

Merkt u dat u ondanks grotere tekst steeds moeilijker leest, woorden wazig blijven, rechte lijnen vervormen, u opvallend veel last krijgt van schittering of één oog duidelijk anders ziet dan het andere?

Laat uw ogen dan controleren.

Niet iedere verandering in het zicht hoort simpelweg bij ouder worden. Het risico op verschillende oogaandoeningen neemt met de leeftijd toe.

Een grotere tablet of nieuwe e-reader lost een oogprobleem niet op.

Wanneer zouden wij voor een e-reader kiezen?

Een e-reader ligt meer voor de hand wanneer u zich in meerdere van deze punten herkent:

• Ik lees vooral romans, thrillers en andere gewone boeken.
• Ik lees vaak langer dan een half uur achter elkaar.
• Ik wil zo weinig mogelijk afleiding.
• Ik vind een tablet relatief zwaar.
• Ik lees regelmatig buiten.
• Ik wil mijn apparaat niet vaak opladen.
• Ik wil de letters gemakkelijk groter maken.

Wanneer is een tablet logischer?

Een tablet past waarschijnlijk beter wanneer:

• u er al één in huis heeft;
• u naast boeken veel kranten en tijdschriften leest;
• u websites en foto's bekijkt;
• u de online Bibliotheek eenvoudig wilt gebruiken;
• u ook wilt e-mailen en videobellen;
• u luisterboeken gebruikt;
• u regelmatig PDF-bestanden leest;
• u liever één apparaat voor meerdere activiteiten gebruikt.

Bekijk voor meer uitleg onze uitleg over tablets voor senioren of de uitgebreidere tablet keuzehulp.

Onze praktische keuze: kijk vooral naar wat u leest

Doe deze simpele test voordat u iets koopt

Heeft u al een tablet?

Ga dan vanavond eens twintig tot dertig minuten lezen.

Verander vooraf bewust een paar instellingen:

1. Zet onnodige meldingen uit.
2. Maak de letters één of twee stappen groter.
3. Zet de schermhelderheid niet hoger dan nodig.
4. Gebruik een prettige lamp in de kamer.
5. Zet de tablet eventueel op een standaard.
6. Lees minimaal twintig minuten zonder andere apps te openen.

Stel uzelf daarna drie vragen:

Voelen mijn ogen nog prettig?
Vind ik het apparaat comfortabel om vast te houden?
Heb ik daadwerkelijk gelezen zonder steeds iets anders te openen?

Drie keer ja?

Dan is de goedkoopste e-reader waarschijnlijk de e-reader die u niet koopt.

Maar wordt u afgeleid, voelt de tablet zwaar of vindt u het verlichte scherm na langere tijd minder prettig?

Dan begrijpt u waarschijnlijk snel waarom fanatieke lezers nog steeds graag een aparte e-reader gebruiken.

Tot slot

Voor af en toe een artikel, de krant en zo nu en dan een boek heeft u geen speciale e-reader nodig. Een goede tablet kan dat allemaal uitstekend.

Maar wie op een donkere winteravond graag honderd pagina's in een roman verdwijnt, merkt waarom de e-reader nog steeds bestaansrecht heeft.

Hij doet minder.

En juist dat is zijn kracht.

Geen berichten, filmpjes of nieuwsmeldingen. Alleen een boek, grotere letters wanneer u dat wilt en de volgende bladzijde.

De beste keuze is uiteindelijk niet het apparaat met de meeste functies.

Het is het apparaat waarbij u na een uur lezen vooral benieuwd bent naar het volgende hoofdstuk, en niet naar wanneer u het scherm eindelijk weg kunt leggen.

Kobo Clara BW - E-reader - 6 inch - 16GB - Luisterboeken - Zwart

4.4

€169,00

Controleer prijs!

Bol.com

PocketBook Verse Pro - E-reader - 6 inch - 16GB - Waterdicht - Azure

4.1

€184,50

Controleer prijs!

Bol.com

Samsung Galaxy Tab A9 Plus - 128GB opslag - 6GB - Graphite

4.5

€296,00

Controleer prijs!

Bol.com

Lenovo Tab M11 - 4GB RAM - 128GB opslag - Inclusief Tab Pen - WiFi - Grijs

4.5

€189,00

Controleer prijs!

Bol.com