Bij ruim 16.000 deelnemers aan het bevolkingsonderzoek darmkanker werd in 2025 een mogelijk voorstadium van de ziekte gevonden. Bij nog eens 2.228 mensen werd darmkanker vastgesteld. Dat blijkt uit nieuwe cijfers die het RIVM op 3 november 2026 publiceerde. Er is ook een opvallende ontwikkeling: ondanks de resultaten doen iets minder mensen mee aan de gratis thuistest.
De paarse envelop van Bevolkingsonderzoek Nederland valt bij miljoenen mensen op de mat. Toch verdwijnt die soms ongebruikt in een la. De nieuwste cijfers laten zien wat het onderzoek kan opleveren, maar ook dat nog lang niet iedereen deelneemt.
Ruim 16.000 mogelijke voorstadia en 2.228 gevallen van darmkanker gevonden
In 2025 ontvingen ruim 2,2 miljoen mensen een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek darmkanker. Ruim 1,5 miljoen mensen stuurden de ontlastingstest terug. Bij een deel van hen werd bloed in de ontlasting aangetroffen. Zij kregen het advies om vervolgonderzoek te laten doen.
Bevolkingsonderzoek darmkanker in 2025 | Aantal |
|---|---|
Verstuurde uitnodigingen | 2.243.033 |
Deelnemers aan de thuistest | 1.523.633 |
Doorverwezen voor een gesprek over kijkonderzoek | 72.860 |
Darmkanker vastgesteld | 2.228 |
Mogelijke voorstadia gevonden | 16.046 |
Bron: landelijke monitor van het RIVM over 2025, gepubliceerd in november 2026. De cijfers kunnen door latere deelname en vervolgonderzoek nog iets veranderen.
Bij die ruim 16.000 mensen ging het om afwijkende darmpoliepen die een mogelijk voorstadium van kanker zijn. Dat betekent niet dat al deze mensen zonder onderzoek daadwerkelijk darmkanker zouden hebben gekregen. Veel poliepen blijven onschuldig. Sommige kunnen in de loop van de jaren wel uitgroeien tot kanker. Door zulke afwijkingen tijdens een kijkonderzoek op te sporen en waar mogelijk weg te halen, kan darmkanker soms worden voorkomen.
Ondanks de resultaten doen minder mensen mee
Van de doelgroep nam in 2025 66,0% deel aan het bevolkingsonderzoek. In 2024 was dat, bij een vergelijkbare meetperiode, nog 67,1%. De daling is dus beperkt, maar wel zichtbaar.
Vooral bij de jongste groep die wordt uitgenodigd, van 55 tot en met 59 jaar, ligt de deelname lager. Bij mannen die voor de eerste keer een uitnodiging kregen, deed iets meer dan de helft mee: 53,7%.
De herinneringsbrief blijkt voor veel mensen net het zetje te zijn om de test alsnog te doen. In 2025 werden ruim één miljoen herinneringen verstuurd. Daarna deden nog 311.873 mensen mee. Dat is ongeveer één op de vijf deelnemers aan het onderzoek.
Zo werkt de gratis darmkankertest thuis
Iedereen van 55 tot en met 75 jaar krijgt normaal gesproken om de twee jaar een uitnodiging. Die komt van Bevolkingsonderzoek Nederland en is herkenbaar aan de paarse envelop. Meedoen is vrijwillig en de zelftest is gratis.
U hoeft voor de test niet naar het ziekenhuis. Met het staafje uit het pakket neemt u op vier plaatsen een klein beetje ontlasting af. Het staafje gaat terug in het buisje, dat u in de meegeleverde retourenvelop verstuurt. Sinds 2026 zit er ook opvangpapier in het pakket om dit gemakkelijker te maken.
Het advies is om de test op zondag, maandag, dinsdag of woensdag te doen en dezelfde dag te versturen. Meestal ontvangt u binnen tien werkdagen de uitslag per brief.
Bloed gevonden bij de test: niet meteen kanker
De zelftest kijkt of er kleine hoeveelheden bloed in de ontlasting zitten, ook als die niet met het blote oog zichtbaar zijn. Bloed kan verschillende oorzaken hebben, bijvoorbeeld een poliep, aambeien of een ontsteking. Een afwijkende uitslag betekent dus niet automatisch dat u darmkanker heeft.
Als vervolgonderzoek nodig is, ontvangt u een uitnodiging voor een intakegesprek. Daar bespreekt u met een zorgverlener het kijkonderzoek van de dikke darm. Bij sommige locaties kunt u inmiddels ook kiezen voor een online voorbereiding in plaats van een gesprek in het ziekenhuis.
Het bevolkingsonderzoek met de thuistest is gratis. Voor vervolgonderzoek in het ziekenhuis kan wel uw eigen risico gelden. Informeer bij uw zorgverzekeraar als u daar vragen over heeft.
Ook bij een goede uitslag blijft het belangrijk om op klachten te letten
De uitslag 'geen vervolgonderzoek nodig' is geruststellend, maar de test geeft geen volledige zekerheid. Er kan soms toch een afwijking aanwezig zijn die niet wordt gevonden.
Ziet u bloed in uw ontlasting? Neem dan contact op met uw huisarts. Maak ook een afspraak wanneer u bijvoorbeeld langer dan twee weken zonder duidelijke reden anders naar het toilet gaat, buikklachten heeft of onbedoeld gewicht verliest. Wacht in die situaties niet op de volgende uitnodiging. Dat geldt ook wanneer u ouder bent dan 75 jaar en geen uitnodigingen meer ontvangt.
Uw paarse envelop kwijt? U kunt een nieuwe test aanvragen
Heeft u de uitnodiging weggegooid of kunt u de test niet meer vinden? Via Bevolkingsonderzoek Nederland kunt u een nieuwe test aanvragen via Mijn Bevolkingsonderzoek of contact opnemen met de cliëntservice.
Overlegt u met een arts over darmklachten of wordt u al regelmatig onderzocht vanwege poliepen of een darmziekte? Vraag dan eerst of het bevolkingsonderzoek voor u passend is.
Tot slot: een kleine thuistest met een duidelijke betekenis
De nieuwe cijfers maken zichtbaar hoeveel afwijkingen met het bevolkingsonderzoek worden gevonden voordat mensen klachten hebben. Tegelijk laat de lichte daling in deelname zien dat de uitnodiging niet vanzelfsprekend wordt opgevolgd.
Heeft u de paarse envelop ontvangen? Lees de informatie rustig door en beslis of u wilt meedoen. Heeft u klachten, maak dan los van de test een afspraak met uw huisarts.
